Κύθνος

Κείμενα, Ποίηση: Δημήτρης Η. Λούκας (Πρόεδρος Ένωσης Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος – ΕΔΣΤΕ-)
Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας

 

Αν ταξιδέψω,
Θέλω πολύ να πάω στην Κύθνο,
Το νησί που Θερμιά το λένε.
Αιγαιοπελαγίτικο, χαρούμενο,
λευκό, κυκλαδίτικο νησί.

Θέλω να αφουγκραστώ,
τις πέτρες τις ηλιοκαμένες,
να μου μιλήσουν για τους προγόνους μου
και κει, σε μια ξερολιθιά
να γείρω και να κλάψω,
για το χτες, που έχει φύγει…

VASSILIS_LAPPAS_KYTHNOS_0059Καθώς το πλοίο φθάνει στην Κύθνο, τα Αιγαιοπελαγίτικα χρώματα απλώνονται μπροστά στον επισκέπτη, το λευκό των σπιτιών, το γαλάζιο τ` ουρανού και το βαθύ μπλε της θάλασσας εναλλάσσονται μαζί με την καφετιά απόχρωση της πέτρας.

Στη Χώρα της Κύθνου αναδεικνύεται η γνήσια γαλήνη. Η Χώρα είναι ένας οικισμός ο οποίος κρατάει σφιχτά στην αγκαλιά του τα λευκά σπίτια με τις ολάνθιστες αυλές τα πλακόστρωτα σοκάκια τις γραφικές πλατείες, καθώς και τις αναρίθμητες εκκλησίες. Στη Χώρα τα καλντερίμια γιομίζουν από ντόπιους κατοίκους, που κινούνται ως το μεσημέρι, γιατί μετά ο οικισμός ερημώνει, επειδή ο μεσημεριανός ύπνος είναι κανόνας απαράβατος.

VASSILIS_LAPPAS_KYTHNOS_1002Στο κεντρικό σοκάκι βρίσκει κανείς μικρά μπαράκια, καφέ και ταβερνάκια.
Στον οικισμό συναντάμε την εκκλησία του Αγίου Σάββα ( κτίσμα του 17ου αιώνα ), καθώς και την Αγία Τριάδα και τον Άγιο Νικόλα.

Η Χώρα που την αποκαλούν Κύθνο (ή Μεσσαριά ) είναι από τους παλαιότερους οικισμούς του νησιού.

Μετά τη Χώρα, ο επόμενος οικισμός ονομάζεται Δρυοπίδα.
Κτίστηκε στην κοιλότητα μιας ρεματιάς, προκειμένου να προστατευθεί από τους πειρατές.
VASSILIS_LAPPAS_KYTHNOS_0077Η Δρυοπίδα παραβαίνει την αρχιτεκτονική των Κυκλάδων, έχει παράδοση στην Κεραμική τέχνη, και προστατεύεται από τους ανέμους και χρησιμοποιεί στις σκεπές των σπιτιών κεραμίδια. Οι γειτονιές της Δρυοπίδας είναι σημαντικές, όπως του Γαλατά και η Πιάτσα.
Εδώ συναντάμε ένα μικρό υπαίθριο θέατρο και το σπήλαιο καταφύκι, καθώς και δύο αξιόλογα Μουσεία.

VASSILIS_LAPPAS_KYTHNOS_0073Το Δαιδαλώδες σπήλαιο Καταφύκι στη Δρυοπίδα, λένε πως είναι ένα από τα σπουδαιότερα των Βαλκανίων, που έχει υποστεί καταστροφές από την εξόρυξη σιδήρου. Παρόλα αυτά διατηρεί σημαντικό μέρος από σταλακτικό διάκοσμο. Σήμερα το σπήλαιο είναι κλειστό για εργασίες συντήρησης.

Η Κύθνος έχει πολλά αρχαιολογικά ευρήματα και ένα από αυτά είναι η οχυρωμένη πόλη Βρυόκαστρο.

Στην κορυφή της Ακρόπολης υπάρχει ένα ιερό ( αφιερωμένο στη θεά Δήμητρα). Το Βρυοκαστράκι ήταν ο φυσικός κυματοθραύστης του αρχαίου λιμανιού.

VASSILIS_LAPPAS_KYTHNOS_0074Όταν εγκαταλείφτηκε το Βρυόκαστρο η αρχαία πρωτεύουσα του νησιού, οι κάτοικοι μετέφεραν στο ύψωμα του κατακέφαλου, που το οχύρωσαν. Τοπικοί θρύλοι το ταυτίζουν με το κάστρο της Ωριάς, όπου σώζονται δύο εκκλησίες, η Αγία Ελένη και η Αγία Τριάδα.

Εδώ υπάρχουν και οι δύο μικρές παραλίες, Γιαλούδι και Σκλάβου.

Την καλύτερη θέα στο νησί την προσφέρει ο Προφήτης Ηλίας αρκεί κανείς να περπατήσει σε βατό χωματόδρομο 2,5 χιλιόμετρα, για να φτάσει στον πέτρινο μαντρότοιχο του Προφήτη Ηλία, από όπου η θέα είναι πανοραμική, προς όλα τα σημεία του ορίζοντα. Ο Προφήτης Ηλίας ανοικοδομήθηκε στα ερείπια αρχαίου ναού και λειτούργησε ως Μοναστήρι.

VASSILIS_LAPPAS_KYTHNOS_0051Η ατραξιόν του νησιού είναι η παραλία Κολόνα. Μια λωρίδα άμμου που μοιάζει με κολόνα, ενώνει τη νήσο Κύθνο με το νησάκι του Αγίου Λουκά και δημιουργούνται έτσι δυο υπήνεμοι κόλποι.

Η Αγία Ειρήνη είναι ένας παραθαλάσσιος μικρός οικισμός με σαγηνευτική ομορφιά και γνήσιο κυκλαδίτικο χρώμα. Η Αγία Ειρήνη απέχει 1,1 χιλιόμετρο από το χωριό των Λουτρών και 6 χιλ. από τη Χώρα. Εκεί υπάρχει και το εκκλησάκι της Αγίας Ειρήνης, που έδωσε το όνομά του στο μικρό οικισμό. Ακριβώς πίσω από το εκκλησάκι βρίσκονται 3 μαρμάρινες πλάκες σε ανάμνηση των κυθνιακών γεγονότων, τα οποία συνδέονται με τη στάση εναντίον του Βασιλιά Όθωνα. (Αλλά ας δούμε την ιστορία που ακολουθεί: Αγία Ειρήνη/Αρίας).

VASSILIS_LAPPAS_KYTHNOS_0056Ας κάνουμε μια βουτιά σε μια άγνωστη ιστορία που ονομάστηκε «Κυθνιακά». Την εξέγερση στη Σύρο εναντίον του Όθωνα (λόγω των αυστηρών κυβερνητικών μέτρων, που είχαν προκαλέσει συλλήψεις στην Αθήνα) από το λοχαγό Ν. Λεωτσάκο, ο οποίος μαζί με τον ανθυπολοχαγό πυροβολικού Περικλή Μωραϊτίνη και 30 στρατιώτες, με το πλοίο «Καρτεριά» έφτασαν στην Αγία Ειρήνη, κυνηγημένοι από τον ατμοδρόμωνα «Αμαλία», με πλοίαρχο τον Οθωνικό Λεωνίδα Μπαλάσκα (του ομώνυμου στρατοπέδου).
Μαζί με το φοιτητή Αγαμέμνονα Σκερβέλη κατάφεραν να ελευθερώσουν στη Χώρα τους Δημήτρη Καλλιφρονά, Επαμεινώνδα Δεληγεώργη, Αθανάσιο Πετσάλη και άλλους φυλακισμένους και να αντισταθούν στις βασιλικές δυνάμεις, για να νικηθούν και να θανατωθούν κοντά στα Λουτρά, δίπλα από το Εκκλησάκι της Αγίας ειρήνης, όπου ο Όθων είχε αξιοποιήσει την πρώτη ιαματική πηγή.

VASSILIS_LAPPAS_KYTHNOS_0045Οι «3 ήρωες της Κύθνου». Δίπλα στις επιτύμβιες πλάκες τους στέκει το αρχοντικό του φαροφύλακα, Καπετάν Κωνσταντή Βλαστάρη, το οποίο λειτουργεί ως ταβέρνα από τον εγγονό του, Κώστα Βλαστάρη και φέρει το όνομα της κόρης του τελευταίου «Σούμα», το οποίο σερβίρει δίπλα στο κύμα, παραδοσιακές συνταγές, καλαμάρι και σουπιές με το μελάνι τους, σερβιρισμένα με ντομάτα και αλειφούνι (κάτι σαν το σταμναγκάθι) που φύεται στα γύρω υψώματα) μέχρι και αστακούς και σκάρο, με τα εντόσθιά του κτυπημένα σε λαδολέμονο.

VASSILIS_LAPPAS_KYTHNOS_0047Οι λιμνοσπηλιές της Τουρκάλας έχουν σχέση με τα μεταλλεία στην περιοχή. Για να κατηφορίσει κανείς στο απότομο άνοιγμα της μικρής Τουρκάλας χρειάζεται ψυχραιμία. Για να φτάσετε ανάμεσα από τα βράχια και τα θυμάρια θα φανεί μπροστά σας το τεράστιο και επικίνδυνο άνοιγμα της Τουρκάλας. Ένα σπήλαιο άγριας ομορφιάς, το οποίο όπως λένε επικοινωνεί με τη θάλασσα. Σε μικρή απόσταση βρίσκουμε και τη σπηλιά της Μικρής Τουρκάλας, με την εντυπωσιακή λιμνούλα.
Η Παναγιά Κανάλα είναι προστάτιδα της Κύθνου και τη συναντάμε στον ομώνυμο οικισμό. Κάποτε η Εκκλησία λειτουργούσε ως Μοναστήρι. Στην εκκλησία φυλάγεται και η θαυματουργή Εικόνα της Παναγίας, η οποία σύμφωνα με την παράδοση βρέθηκε από ψαράδες, οι οποίοι ψάρευαν στο κανάλι μεταξύ Κύθνου και Σερίφου, γι’ αυτό και ονομάσθηκε «Κανάλα». Κάθε χρόνο του Δεκαπενταύγουστου εορτάζεται η μνήμη της Παναγίας και η εικόνα, την οποία ζωγράφισε ο αγιογράφος Εμμανουήλ Σκορδίλης το 1575. Στην περιοχή γίνεται μεγάλο πανηγύρι και συμμετέχει και το Πολεμικό μας Ναυτικό. Τότε γίνεται και η αναπαράσταση της εύρεσης της εικόνας της Παναγίας.

VASSILIS_LAPPAS_KYTHNOS_0040Οι παραλίες της Κύθνου
Απόκρουση: Την προτιμούν όσοι έχουν σκάφος.
Αντώνηδες: Η παραλία βρίσκεται κάτω από την εκκλησία της Παναγίας της Κανάλας.
Άγιος Δημήτριος: Μικρός οικισμός με την ομώνυμη παραλία.
Γαϊδουρομάντρα: Ένας χωματόδρομος οδηγεί στην παραλία αυτή.
Επισκοπή: Η άσφαλτος οδηγεί στην ακτή.
Φλαμπουριά: Η αμμουδιά αυτή βρίσκεται μπροστά από τον ομώνυμο οικισμό και δίπλα από την εκκλησία της παναγιάς της Φλαμπουριανής.
Σχοινάρι: Μικρός κόλπος, βόρεια των Λουτρών.
Τα Λουτρά, τα βρίσκουμε στην άλλη πλευρά του νησιού, γνωστά για τις ιαματικές πηγές τους, που προσελκύουν κάθε χρόνο σημαντικό πλήθος επισκεπτών. Ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να κάνει την ιαματική του εμβάπτιση μέσα σε μαρμάρινες μπανιέρες, τις ίδιες μπανιέρες όπου έπαιρναν το λουτρό τους ο Όθωνας και η Αμαλία, οι οποίοι και έφτιαξαν το χώρο. Το νερό έχει καταπληκτικές ιδιότητες ίασης γυναικολογικών παθήσεων, ψωρίασης και άλλων. Παλαιότερα υπήρχε η δυνατότητα παραμονής των υπό θεραπεία λουομένων σε ξενοδοχείο που αποτελούσε συνέχεια των εγκαταστάσεων των ιαματικών πηγών, που δυστυχώς σήμερα έχει εγκαταλειφθεί

VASSILIS_LAPPAS_KYTHNOS_0076Εκκλησίες
Στο Μέριχα βρίσκουμε τις εκκλησίες Αγία Τριάδα (η πιο παλιά), Μεταμόρφωση του Σωτήρος (αξιόλογο τέμπλο), Αγίου Σάββα (17ου αιών). Λίγο πιο πάνω από το χωριό βρίσκουμε το Μοναστήρι της Παναγιάς του Νίκους (το 1821 λειτουργούσε ως κρυφό σχολειό).
Στη Δρυοπίδα βρίσκουμε τον άγιο Μηνά, με αξιόλογο τέμπλο και την Αγία Άννα.
Αιολικό Πάρκο
Στη Χώρα βρίσκουμε και το Αιολικό Πάρκο (για την αξιοποίηση των δυνατών κυκλαδίτικων ανέμων).

VASSILIS_LAPPAS_KYTHNOS_0072Γεύσεις
Η Κύθνος ή Θερμιά σε καλούν να γευτείς παραδοσιακές λιχουδιές, που μπορούν να ικανοποιήσουν κάθε γαστρονομική ανησυχία των επισκεπτών της.
Θερμιώτικη τυρόπιττα, σύγκλινο (χοιρινό παστό), τα κολόπια (πίτα με ρύζι και σπανάκι), ψάρια σαβόρο, αλλά και σφουγγάτα (τυροκροκέτα), πιταρό (τυρόπιττα με ντόπιο τυρί). Επίσης αξίζουν τα αμυγδαλωτά της, οι κριθαρένιες κουλούρες, η κοπανιστή (κατσικίσιο τυρί) και το θαυμάσιο μέλι της.

Ψώνια
Αξίζει να ψωνίσει κανείς αμυγδαλωτά, κοπανιστή και τα πανέμορφα πήλινα και διακοσμητικά όστρακα.

Πανηγύρια
Της Αγίας τριάδας στη Χώρα, των Αγίων Αποστόλων στη Δρυοπίδα, της Παναγιάς, στην Παναγιά την Κανάλα και στην Παναγιά του Νίκους.

Πολιτιστικές Εκδηλώσεις
Τα «Κύθνια», τα οποία διοργανώνει ο Δήμος του νησιού από 1 – 10 Αυγούστου.

Βίτσα, ο φυσικός μας πλούτος

 

ΒΙΤΣΑ ΜΕ ΒΡΟΧΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2016

Βίτσα «Ο Φυσικός μας Πλούτος

Κείμενα: Δημήτρης Η. Λούκας & Βασίλης Λάππας

Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας

 

Η Βίτσα είναι παραδοσιακός οικισμός με μεγάλο αρχιτεκτονικό, ιστορικό, και οικολογικό ενδιαφέρον, είναι περιοχή πλούσια σε βλάστηση, με μεγάλη ιστορία, και πολιτισμό. Βρίσκεται στο Κεντρικό Ζαγόρι, σε απόσταση 36 χιλ. από την πόλη των Ιωαννίνων, και μόλις περίπου 10 χιλ πριν το Μονοδένδρι, σε μια περιοχή απαράμιλλου φυσικού κάλλους, όπου τη καθιστά μοναδική στην Ελλάδα, αλλά και στον κόσμο.

Πετρόχτιστα στενά καλντερίμια στη Βίτσα

Όσο πλησιάζουμε στο χωριό από την πόλη των Ιωαννίνων, αντικρίζουμε τη Βίτσα κτισμένη αμφιθεατρικά, στην πλαγιά της κορυφής Στούρος. Μας εντυπωσιάζει με τα χρώματα των σπιτιών, που είναι τα χρώματα των βράχων. Η Βίτσα αποτελείται από δύο μαχαλάδες, Άνω και Κάτω Βίτσα, και προκαλεί τον ανυποψίαστο επισκέπτη να σεργιανίσει στα στενά λιθόκτιστα καλντερίμια της και να μοιραστεί μαζί της τα μυστικά της, να θαυμάσει την αρχιτεκτονική των σπιτιών, τα περισσότερα των οποίων είναι δίπατα αρχοντικά, τις εκκλησιές και τα μοναστήρια, που είναι κτισμένα με πέτρα, ξύλο και σχιστόπλακες. Πολύ μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία κτισμένο το 1632. Είναι από τα πιο πλούσια μοναστήρια της περιοχής, όπου εκεί, στο κρυφό σχολειό δίδαξε και ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι ναοί Αγίου Νικολάου (1612), Κοιμήσεως Θεοτόκου, με καθολικό, ρυθμού «Βασιλικής μονόκλιτης» και Ταξιαρχών (1622), καθώς και το Γεφύρι του Μίσσιου στο Βοϊδομάτη.

Βίτσα με βροχή » Ιανουάριος 2016″

Αξιόλογο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τοιχογραφίες, τα ξυλόγλυπτα, που βρίσκουμε στα Μοναστήρια του Ζαγορίου, αλλά και εδώ στη Βίτσα, καθώς τα μοναστήρια είναι χτισμένα από τους ηπειρώτες μαστόρους, όπου με την παραδοσιακή τέχνη τους έχουν γράψει τη δική τους ιστορία στην αγιογραφία, στη ζωγραφική, στα ξυλόγλυπτα, και την αρχιτεκτονική των σπιτιών, εκκλησιών, και τα παραδοσιακά γεφύρια, που ακόμη στέκουν εκεί για να μας ταξιδεύουν στην ιστορία μας, και τον πολιτισμό μας. Και εδώ όπως και στα υπόλοιπα χωριά των Ιωαννίνων τα Ζαγοροχώρια, θα παρατηρήσουμε ότι όλα τα μνημεία είναι δωρεές ευεργετών. Στην πλατεία του χωριού στέκει αγέρωχος ο Πλάτανος 600 περίπου χρόνων και με τα μακριά κλαδιά του προσφέρει τη σκιά και τη δροσιά του και από όπου ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει την πανέμορφη θέα προς τον άνω μαχαλά και τη χαράδρα του Βίκου.

Στο χωριό υπάρχει αρχαιολογικός χώρος, όπου σημαντικά προϊστορικά ευρήματα έχουν ανακαλυφθεί στη βόρεια πλευρά του.
Συνεχίζοντας το ταξίδι μας παίρνουμε το δρόμο με πορεία προς το Μονοδένδρι, για να θαυμάσουμε την οξιά, το πέτρινο δάσος και φυσικά τη χαράδρα του Βίκου, με το πανέμορφο Μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Μονοδένδρι

ΜΟΝΟΔΕΝΔΡΙ:

Παραδοσιακή Ζαγορίσια Ομορφιά

Κείμενα Φωτογραφία ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΑΠΠΑΣ

Παραδοσιακή Ζαγορίσια ομορφιά, με αρχοντικά, Εκκλησίες, σχολεία, στενά λιθόκτιστα σοκάκια, ένας χώρος προικισμένος ,ένας τόπος ιστορίας πολιτισμού αλλά και απαράμιλλου φυσικού κάλους, και εδώ όπως και στα περισσότερα χωριά το πιο σημαντικό ρόλο το έπαιξαν οι ευεργέτες προικίζοντας τα χωριά με όλα αυτά, αλλά και η φύση, πάντα γενναιόδωρη προικισισε την περιοχή με σπάνια σε βιοπικιλοτητα χλωρίδα πανίδα αλλά και με μυκοχλωρίδα, χαρίζοντας σε όλη την περιοχή μια απαράμιλλους ομορφιάς κάλλους αλλά και μια τεραστίας σημασίας οικοσύστημα για την Ελλάδα αλλά και για όλο τον κόσμο, στο Ζαγόρι η φύση προσφέρει υλικά όπως πέτρα και ξύλο, προσφέροντας μια ακόμη πινελιά στην όλη ομορφιά του τόπου αλλά και του χώρου.

Η πινελιά της φύσης, η ομορφιά του χώρου, με την γκρίζα πέτρα και το ξύλο, να γίνονται ένα με τον χώρο, ιστορία και μύθοι να έρχονται και να συμπληρώνουν το κάδρο αυτό που λέγεται Ζαγόρι.

Η φύση ο μοναδικός καλλιτέχνης χώρισε σε μικρά κάδρα την περιοχή σε 46 μικρά σκορπισμένα σε αυτό το μεγάλο κάδρο ένα έργο τέχνης μοναδικότητας αλλά και πηγής έμπνευσης για όλους εμάς, πηγή έμπνευσης ,αλλά και συναισθημάτων, εδώ έρχεται στο μυαλό μου ο τίτλος ενός σίριαλ της τηλεοράσεις, άγγιγμα ψυχής, όπου και θα χρησιμοποιήσω το τίτλο αυτό για την περιοχή.

Σε ένα από τα 46 μικρά κάδρακια χωριά δώσανε το όνομα Μονοδένδρι, και είναι καιρός όμως να πάμε για μια ακόμη φορά να σεργιανίσουμε εκεί στα στενά σοκάκια και να θαυμάσουμε την αρχοντιά του, τον πολιτισμό μας, αλλά και να ακούσουμε τους ήχους που βγάζουν τα εγκατελειμενα, ήχους με μύθους, αλλά και αλήθειες, για μια ακόμη φορά θα αφήσουμε τα βήματα μας να ακολουθήσουν την πορεία σε αυτά τα στενά σοκάκια, και λέω για μια ακόμη φορά, γιατί εδώ αλλά και όπως και σε όλα τα χωριά εδώ στο Ζαγόρι αλλά και σε όλη την Ελλάδα όποια στιγμή, όποια ώρα αλλά και όποια εποχή του χρόνου και να τα επισκεφθείς θα είναι πάντα, η πρώτη σου φορά.

Το Μονοδένδρι και η Βίτσα παλιά ήταν μια κοινότητα, τότε ονόμαζαν Βιζίτσα η Βεζίτσα.

Το Μονοδένδρι εκείνα τα χρόνια ήταν ο άνω μαχαλάς στη συνέχεια όμως λόγο πληθυσμού ο άνω μαχαλάς το σημερινό Μονοδένδρι μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση με το τωρινό του όνομα ,εδώ ένας ακόμη μύθος ξετυλίγεται ότι το όνομα το πήρε από ένα και μοναδικό δένδρο που υπήρχε δίπλα στο Ναό του Αγίου Νικολάου, ένα έλατο.

Το Μονοδένδρι χτισμένο σε 1060 μ ύψος σε θέση προνομιακή και σχεδόν μέσα στο φαράγγι του βίκου όπου και το χωρίζει με το χωριό Βραδέτο το οποίο είναι ακριβώς απέναντι του, το Μονοδένδρι χτισμένο κάτω από τους πέτρινους πύργους, το πέτρινο δάσος της οξιάς ένα σύνολο τεράστιων βράχων που ορθώνονται σαν απότομα δέντρα, με αλλεπάλληλα στρώματα πέτρας, ένα αξιοπρόσεκτο γεωλογικό φαινόμενο. απ όπου και οι σχιστόλιθοι που χρησιμοποιούσανε οι Ηπειρώτες μάστορες για τις σκεπές των σπιτιών συνεχίζοντας το δρόμο φτάνουμε στο τέλος του με καταπληκτική θέα προς την χαράδρα του βίκου εδώ είναι και το μοναδικό μέρος όπου μπορούμε να απολαύσουμε όλο αυτό το μεγαλείο της φύσης που από όλους όσους το επισκέφθηκαν ομολογήσανε την μοναδικότητα του.

Το Μονοδενδρι όπως και πολλά ακόμη χωριά γνώρισαν μεγάλη ευημερία τον 18 αιώνα και αυτό το μαρτυρούν οι εκκλησίες τα σχολεία αλλά και τα αρχοντικά της κάθε περιοχής, έτσι και εδώ το μονοδενδρι γενέτειρα των εθνικών ευεργετών Μάνθου και Γεωργίου Ριζάρη, οι οποίοι μεγαλέμποροι στην Ρωσία, έπαιξαν σημαντικά μεγάλο ρόλο στην οικονομική ενίσχυση κατά τον απελευθερωτικό αγώνα της χώρας μας, βέβαια διέθεσαν και πολλά χρήματα για το όραμα τους, την ίδρυση και λειτουργία της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής σχολής. Σήμερα με χρήματα από το κληροδότημα τους λειτουργεί η χειροτεχνική σχολή στο χωριό όπου και μπορείτε να δείτε αλλά και να αγοράσετε υφαντά κεντήματα, όλα πραγματικά έργα τέχνης, ακόμη στο Μονοδένδρι υπάρχει και το Ριζάρειο εκθεσιακό κέντρο όπου φιλοξενεί αξιόλογες εκθέσεις με καλλιτέχνες απ όλη την Ελλάδα αλλά και τον κόσμο, σήμερα το σπίτι των αδελφών Ριζάρη στεγάζει το δημοτικό σχολείο με τις προτομές των να ατενίζουν στις κορυφές της τύμφης.

Το Μονοδένδρι λόγο της ευημερίας του είναι από τα πρώτα χωριά που αναπτυχθήκανε τουριστικά από τα πολύ παλιά χρόνια, σημαντικό ρόλο σ αυτό έπαιξαν τα περίφημα αρχοντικά του η μοναδική θέα που προσφέρει στο φαράγγι του βίκου από το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής κυριολεκτικά στο χείλος του γκρεμού από το 1412 ένα μοναστήρι φρούριο από τα στοιχεία που υπάρχουν, το μικρό μονοπάτι μετά το μοναστήρι που οδηγεί στα ασκιταρια και σε μικρές σπηλιές μέσα στο φαράγγι όπου προκαλεί δέος και ίλιγκο σε κάθε περπατητή του, εδώ γεννήθηκε και ο μύθος για την κοπέλα νύφη όπου μετά το γάμο της χόρευε εκεί στο μονοπάτι γλίστρησε και έπεσε μέσα στη χαράδρα μύθος η αλήθεια ?

Από το Μονοδένδρι μπορούμε να ακολουθήσουμε το μονοπάτι ,προς το φαράγγι και να κατεβούμε κάτω στο βοϊδομάτη (στα σλαβικά σημαίνει καθαρό νερό ) αυτό δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε είναι το ποιο καθαρό ποτάμι της Ελλάδος αλλά και της Ευρώπης, να δούμε της πηγές του και μέσα από μια διαδρομή απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς με ήχους για συντροφιά ( ευτυχώς δεν πιάνει το κιν εδώ όχι βέβαια σε όλη τη διαδρομή για τους λάτρεις του ) το κελάρυσμα του ποταμού, των πουλιών, αλλά και του ανέμου που περνά μέσα από τα δένδρα, τα πλατάνια, η πολυχρωμία, και η εναλλαγές του τοπίου, είναι το κυρίαρχο θέμα καθ όλη μας την διαδρομή.
Εδώ θα βρούμε αγρία λουλούδια από τα οποίο τα περισσότερα είναι και βότανα που χρησιμοποιούν οι Βικογιατροί από το χωριό Βίκος, αλλά ας επιστρέψουμε πίσω στο χωριό έχουμε πολλά να πούμε και να δούμε, εδώ πριν πάρουμε το δρόμο της επιστροφής αξίζει ο κόπος να σταθούμε και να ρουφήξουμε εικόνες, μοναδικές και γεμάτες οξυγόνο για την ψυχή μας που εδώ δηλώνει ζωντανή.

Στην πλατεία του χωριού είναι η εκκλησία του χωριού ο ναός του Αγίου Αθανασίου που χρονολογείται στις αρχές του 19ου αιώνα Πολύ κοντά στο κέντρο του χωριού βρίσκεται και ο σταυρεπίστεγος ναός του Αγίου Μηνά που κτίστηκε στις αρχές του 17ου αι.

Οι αγιογραφίες του ναού χρονολογούνται στο 1619-20 και του νάρθηκα που χρονολογούνται το 1734.

Και εδώ η τουριστική υποδομή είναι πολύ καλή ξενοδοχεία ξενώνες εστιατόρια αλλά και καφέ για τσίπουρο και μεζέ και φυσικά το μοναδικό η πίτα της κικιτσας με τις αλευροπιτες που έχουν χαράξει μια δική τους ιστορία εδώ στο χωριό.

Λαογραφία των Φυτών

VASILIS_LAPPAS_FYTA0019ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

Μ ε λ έ τ η

«Μυθολογία και Λαογραφία των Φυτών»

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Η. ΛΟΥΚΑΣ

Καθηγητής Κοινωνιολόγος Ε ρ ε υ ν η τ ή ς

 

Μια από τις πιο έντονες αναμνήσεις, από τον πατέρα μου, έχει να κάνει, τόσο με την Ελληνική γη, όσο και με τα φυτά. Θυμάμαι τον ήλιο να γέρνει στο Σαρωνικό, το μικρό μου χέρι χωμένο στην τεράστια παλάμη του και το αβέβαιο βήμα μου, δίπλα στο σταθερό του βήμα και να μου λέει χαμηλόφωνα «ν’ ακούς τη γη σου».

Σταματήσαμε μπροστά στο μικρό μας χωράφι, χαμήλωσε ερχόμενος στο ύψος μου και μου είπε με γελαστά μάτια: «θέλω να δεις κάτι μαγικό». Τον βλέπω με πολύ προσοχή να χαϊδεύει το χώμα και να ανακαλύπτει ένα νεαρό φυτό, το οποίο πάσχιζε ν’ ανοίξει τα δυο κιτρινωπά ζαρωμένα φυλλαράκια. Δίπλα του αχνοφαίνεται, σκεπασμένο ακόμα από το χώμα, άλλο ένα, κι άλλο, κι άλλο. Λίγο παρακάτω δυο-τρία που έχουν ήδη πετάξει το χώμα από πάνω τους και καμαρώνουν, ενώ τα φυλλαράκια τους είναι καταπράσινα. Βλέπεις, μου λέει τότε ο πατέρας μου, «ρουφούν τον ήλιο». Σηκώνω το βλέμμα μου, αναζητώντας το δικό του. Αυτό που είδα και άκουσα δεν μπορούσα να το εκφράσω τότε, αλλά ξέρω ότι μέσα μου βαθειά, μόλις μου άνοιξε μια καινούργια πόρτα στον κόσμο, στον κόσμο της φύσης, που τόσο αγάπησα, μεγαλώνοντας.

 

ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

Α.- ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ζούμε στην εποχή της τεχνολογικής προόδου κι έχουμε μπροστά μας τον τεχνολογικό πολιτισμό. Η ζωή μας έγινε κοινότυπη. Ο χώρος του μύθου σιγά-σιγά σβήνει, όπως και η Λαογραφία, η οποία τείνει να κατα- στεί στοιχείο αρχαιολογικό. Ήθη, έθιμα κλπ., αρχίζουν να ξεφτίζουν. Λίγοι παραμένουν σ’ αυτά, κυρίως μεσόκοποι και γέροι, οι οποίοι προβάλλουν όσο μπορούν τη δική τους αντίσταση. Ο τρόπος της ζωής μας είναι ξενόφερτος. Η απόδραση στο άγνωστο, στο φανταστικό, στο παραδοσιακό, στις ακροποταμιές, στα δάση, στα βουνά, στις νεράιδες, στους καλλικάντζαρους, στις νύμφες, στα ξωτικά, στην κακιά μάγισσα, στους δράκους, στους θρύλους, στις φαντασιώσεις, στις αρχαίες δοξασίες, σχεδόν μας έχει λείψει. Μυθολογία και Λαογραφία βρίσκονται στις μέρες μας στο λυκόφως. Ο άνθρωπος μόνος του ζήτησε να καταλύσει το Μύθο και τη Λαογραφία και να μην αφήσει κανένα σημάδι. Μύθος και Παράδοση είναι μια έμφυτη τάση της ψυχής, είναι μια αλήθεια που πολλές φορές την ομορφαίνει το ψέμα. Τα φυτά και τα βότανα, που η γιαγιά μου, η οποία γεννήθηκε το 1887, χρησιμοποιούσε καθημερινά, την βοήθησαν να φτάσει στα 95 χρόνια της και να φύγει από τη ζωή ήρεμη και γαλήνια. Έτρωγε λίγο κρέας, κυρίως λαχανικά και περπατούσε όσο άντεχε, ενώ καλλιεργούσε τα φυτά της μέχρι βαθέως γήρατος. Μας έλεγε συχνά πως έπαιρνε παραδείγματα από τη ζωή των αρχοντοκυράδων της Ιωνίας και συμπορευόταν με τη φύση.

 

Τα φυτά και τα βοτάνια είναι φυσικό δημιούργημα, είναι πολύτιμα, ευεργετικά και έχουν διαχρονική αξία. Οι διδαχές των προγόνων μας σχετικά με τη χρησιμότητά τους, είναι πολλές. Τέλος, θα σας αναφέρω, πως οι πρωτόγονοι άνθρωποι, δημιουργοί του Μύθου, πίστευαν στους θεούς τους, όπως κάποτε παιδιά εμείς πιστεύαμε στο δράκο του παραμυθιού ή την Κοκκινοσκουφίτσα, αφού ο Μύθος είναι ένας ιδιαίτερος τρόπος νόησης, που τίποτα δεν μπορεί να τον καταλύσει. Αντίθετα, η Λαογραφία μελετά τις παραδοσιακές εκφράσεις του λαϊκού πολιτισμού μας (Λαογραφία = Λαός + Γράφω. Όρος που χρησιμοποιήθηκε για την μετάφραση από το αγγλικό Folk – lore). Β.- ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Στο πλαίσιο της κοινοτικής ζωής, σε μια σχέση αρχέγονη με τον φυτικό κόσμο, ο Ελληνικός Λαός οικειοποιήθηκε το χώρο. Σ’ αυτόν τον κοινοτικό χώρο ανέπτυξε την καθημερινή ζωή του, με βάση τον ρόλο που διαδραματίζουν τα φυτά και τα δέντρα. Κι αυτό, τόσο για την προστασία του από πλημμύρες, ανέμους κλπ., όσο και για την οργάνωσή του με τοπωνυμική επικοινωνιακή υπόσταση και την οριοθέτησή του με τόπους αναψυχής, κοινωνικών συναντήσεων, συνάξεων, λατρευτικών εορτών, έως και της σχηματοποιήσεως με φυτά και άλλα της τοπογραφίας, για την ενθύμιση κυρίως των νεκρών. Μέσα στη φύση και υπό την επήρεια που ασκεί ο φυτικός κόσμος στη ζωή του, ο άνθρωπος διατύπωσε τις δικές του ανησυχίες και φιλοσοφίες για τη χρήση των φυτών. Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα, όπως τα μετεωρολογικά και κλιματολογικά και διαμόρφωσε τις ανάγκες του ως προς την δίαιτα ή τα θεραπευτικά φάρμακα, πάντοτε σε μια συνύπαρξη και συλλειτουργία φυσικά της λογικής και της μαγικής σκέψης. Στο χώρο της καθημερινότητας, ο φυτικός κόσμος προστατεύει τον άνθρωπο από θορύβους, οριοθετεί αγρούς κ.ά. Ο λαός γενικά, τη φύση και τον φυτικό κόσμο δεν τα αισθανόταν μόνο, αλλά τα βίωνε μέσα από μια μυστική επικοινωνία. Τα φυτά γίνονται περισσότερο δεκτικά των προσωπικών–ψυχικών καταστάσεων του ανθρώ- που. Πλήθος είναι τα στοιχεία που σχετίζονται με το φυτικό περιβάλλον και αφορούν δοξασίες και ενέργειες, οι οποίες έχουν την αρχή τους σε αρχαιολογικές και χριστιανικές αντιλήψεις, σε επίπεδο μυθικής σκέψης. Δεν είναι τυχαίες οι συχνές προσωποποιήσεις και οι μυθολογικοί και λαογραφικοί διάλογοι, με την λατρευτική πανθεΐα του φυσικού χώρου. Από την αρχέγονη σχέση του ανθρώπου με τον φυτικό κόσμο και τις

 

διάφορες δοξασίες, διαφυλάχθηκε οικολογικά το περιβάλλον με τα φυτά κ.ά. και προστατεύθηκε η Μητέρα Γη. Πολλές είναι οι διηγήσεις που αναφέρονται σε μεταμορφωμένα φυτά, ομώνυμα με πρόσωπα, στα οποία αντιστοιχεί η κάθε διήγηση και που φύτρωσαν στον τόπο που χύθηκε αίμα από πόλεμο, φόνο, πέσιμο κλπ.
Διαβάστε το 2ο μέρος της μελέτης

Αθήνα: 180 χρόνια Πρωτεύουσα της Ελλάδος

Κείμενα: Δημήτρης Η. Λούκας
Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας

«Καιρός είναι, καιρός είναι ν’ αναλάμψουν αι Αθήναι».

Η Αθήνα, στη συμπλήρωση 180 χρόνων πρωτεύουσας, γιορτάζει φέτος μια ξεχωριστή επέτειο, που προβάλλει διαχρονικά την ιστορία της. Γεγονότα και έργα, τα οποία έθεσαν τις βάσεις για τη δημιουργία της σημερινής μεγαλούπολης. 180 χρόνια από τότε που ο Αλ. Σούτσος αναφωνούσε: «Καιρός είναι, καιρός είναι ν’ αναλάμψουν αι Αθήναι».

Με την απελευθέρωση του Ελληνικού Κράτους συζητήθηκε η εκλογή πρωτεύουσας. Στις προτάσεις περιλαμβάνονταν το Ναύπλιο, που είχε και κεκτημένα δικαιώματα προσωρινής πρωτεύουσας, η Κόρινθος, η Σύρος, τα Μέγαρα, η Τρίπολη και η Αθήνα. Τελικά, υπερίσχυσε η γνώμη του Βασιλέα της Βαβαρίας του Λουδοβίκου Α’, πατέρα του Όθωνα και προκρίθηκε η τελευταία.

Στις 13-9-1834 δημοσιεύθηκε διάταγμα της Αντιβασιλείας, το οποίο καθόριζε τη μετάθεση της έδρας στην Αθήνα και η επίσημη τελετή εγκατάστασης των αρχών έγινε την 1-12-1834.

Σύμφωνα με μαρτυρίες εκείνης της εποχής, η Αθήνα περισσότερο όψη χωριού παρά πόλης είχε, αλλά μέσα σε ελάχιστο χρόνο, με το πρόγραμμα αναμόρφωσης και τη συρροή πληθυσμού από άλλες περιοχές της χώρας, διαφοροποιήθηκε ριζικά.

Έκτοτε, τα διάφορα έργα στον τεχνικό τομέα και η πληθυσμιακή σύνθεση αποτελούν τον δείκτη της εξελικτικής πορείας της πόλης και συνιστούν τα κύρια στοιχεία, τα οποία προσδίδουν ιδιαιτερότητα στον χαρακτήρα της και δημιουργούν την ατομική τους σφραγίδα.

Κατά τα άλλα, η ιστορία της Αθήνας την περίοδο αυτή συνδέεται στενά με την ιστορία ολόκληρης της χώρας, γιατί όλα τα αξιοσημείωτα γεγονότα συνέβαιναν στην Αθήνα, όπως επαναστάσεις, πολιτιστικές και πνευματικές εκδηλώσεις, οικονομικές δραστηριότητες, είχαν άμεσο αντίκτυπο στην ιστορία της πατρίδας μας και επηρέασαν τον «εθνικό μας βίο».

Λίγα γεγονότα, αν και συνδέονται με τη ζωή της χώρας, θεωρήθηκαν περισ-σότερο αθηναϊκά, όπως η επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, τότε όπου ο αθηναϊκός λαός πρωτοπόρος και συνειδητοποιημένος, ως προς τις δημο-κρατικές του ελευθερίες, διεκδίκησε από τους τότε Βασιλείς Σύνταγμα.

Ένας κεντρικός δρόμος, η 3η Σεπτεμβρίου και μία Πλατεία Συντάγματος, διαιωνίζουν στη σημερινή Αθήνα την ανάμνηση εκείνου του ιστορικού γεγο-νότος.
Τα πρώτα δημόσια έργα, τα οποία άρχισαν να διαμορφώνουν τον χαρακτήρα της πόλης, ξεκίνησαν αμέσως μετά την ανακήρυξη της Αθήνας, ως πρωτεύ-ουσας και για τα επόμενα 60 χρόνια παρακρατήθηκε μια τεχνολογικο-οικοδομική δραστηριότητα αξιοθαύμαστη.

Στα πρώτα οικοδομήματα περιλαμβάνονται τα Παλαιά Ανάκτορα, τα οποία θεμελιώθηκαν το 1836 από τον Λουδοβίκο Α’ και περατώθηκαν το 1840, για να χρησιμεύσουν ως βασιλική κατοικία. Το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστή-μιο, το οποίο θεμελιώθηκε το 1839 από τον Όθωνα και περατώθηκε το 1850. Η Εθνική Βιβλιοθήκη παρακείμενη έως σήμερα του Πανεπιστημίου, το οποίο κτίσθηκε με σχέδια του Χάνσεν σε δωρικό ρυθμό, η Ακαδημία (1859-1886), ο νέος Μητροπολιτικός Ναός (1841-1862) ελληνοβυζαντινού ρυθμού, αν και τα αρχικά σχέδια προέβλεπαν ρομανικό και γοτθικό ρυθμό, αλλά εγκαταλείφθη-καν γρήγορα από έλλειψη χρημάτων. Το Νοσοκομείο Ευαγγελισμός (1881-1884), το Ζάππειο Μέγαρο από δωρεά του Ζάππα (1887), τα Βασιλικά Ανάκτορα με σχέδια του αρχιτέκτονα-μηχανικού Τσίλερ (1891-1897), το κτίριο Ιλίου Μέλαθρον, με σχέδια επίσης του Τσίλερ.

Συγχρόνως, πολυάριθμες κατοικίες, μονόροφες ή διόροφες, κτίζονταν περιμετρικά της Αθήνας, για να στεγάσουν τον ολοένα αυξανόμενο πληθυσμό, που το 1860 αριθμούσε 67.000 άτομα περίπου για να υπερτετρα-πλασιαστεί μέσα σε 60 χρόνια (292.000 στην απογραφή του 1920). Λίγο αργότερα, η Αθήνα δέχθηκε 162.000 πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής (1922-1925).

Επίσης, στα Δημόσια Έργα κοινής οφέλειας, αξιοπρόσεκτα είναι η βελτίωση του δημοτικού φωτισμού το 1897, με την προσθήκη «φανών ελαίου», η αντικατάσταση του Αδριάνειου Υδραγωγείου (1870), του οποίου η ύπαρξη χρονολογείτο από τους ιστορικούς χρόνους, η κατασκευή υπονόμων, η υπογραφή σύμβασης για την ίδρυση εργοστασίου φωταερίου (1857). Η παραγωγή και παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και ενεργείας στην Αθήνα αναφέρεται το 1889, ενώ η ηλεκτροφώτιση των δρόμων της Αθήνας άρχισε το 1902.

Το 1880 δημιουργήθηκε η σιδηροδρομική γραμμή Αθήνα-Πειραιά, για να ηλεκτροκινηθεί το 1906. Στο οδικό δίκτυο, η πρώτη χρησιμοποίηση ασφάλτου χρονολογείται το 1900, όταν έκανε την εμφάνισή του το πρώτο αυτοκίνητο στους αθηναϊκούς δρόμους.
Λεωφορεία χρησιμοποιήθηκαν από το 1925, ενώ τρόλευ το 1949, στον Πειραιά πρώτα και μετά στην Αθήνα το 1953.

Το 1926, ύστερα από πολλές μελέτες, άρχισε να κατασκευάζεται το Φράγμα του Μαραθώνα, για να διοχετευθούν τα πρώτα νερά στην πρωτεύουσα το 1931 και φυσικά να λύσουν οριστικά το μεγάλο, ως τότε, πρόβλημα της ύδρευσής της. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός, καθώς οι ιστορικοί συνδυά-ζουν τη δημιουργία Άλσους στο Πεδίο του Άρεως το 1935, με τα άφθονα νερά της λίμνης του Μαραθώνα.

Στις συγκοινωνίες, τα πρώτα λεωφορεία ήταν ιππήλατα και μαζί με τον σιδηρόδρομο εξυπηρετούσαν τις ανάγκες μετακίνησης του πληθυσμού της πρωτεύουσας.

Στην κοινωνική της δομή, η Παλιά Αθήνα ήταν διαμορφωμένη από δύο τάξεις, την εργατική και τους αριστοκράτες. Με τον όρο «Παλιά Αθήνα», συνηθίζουμε να εννοούμε την πόλη των Αθηνών, μαζί με την κοινωνία της, κατά την περίοδο από το 1862, όταν εξεδιώχθη ο Όθωνας, μέχρι το 1922, όταν άρχισαν να εγκαθίστανται στην Αθήνα, οι χιλιάδες Μικρασιάτες πρόσφυγες.

Όταν η Αθήνα ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα του Ελληνικού Κράτους, το κέντρο κίνησης ήταν οι συνοικίες της Πλάκας και του Ψυρρή. Η οδός Αδριανού στην Πλάκα, ήταν η πιο πολυσύχναστη, ενώ τριγύρω ήταν εγκατεστημένες οι περισσότερες αρχοντικές οικογένειες, με τις παραδοσιακές διόροφες κατοικί-ες τους.

Αντίθετα, η συνοικία του Ψυρρή έφερε τη σφραγίδα της συνέχειας και φαίνεται ότι εξαιτίας της σύγκρισης των δύο παράπλευρων συνοικιών, όπου η Πλάκα υπερείχε σαφώς, οι Αθηναίοι, έδωσαν την ονομασία Ψυρρή, με την έννοια ότι εκεί κατοικούσαν άνθρωποι οικονομικά κατώτεροι, πτωχοί δηλαδή, όπως διαφορετικά ονομάζονταν ψειρήδες.

Δύο άλλα αξιοσημείωτα, όσο και γνωστά γεγονότα ήταν η αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων στο Καλλιμάρμαρο Παναθηναϊκό Στάδιο, το 1896. Τότε έγινε και η πρώτη διεθνής προβολή της χώρας μας, όσο και των Αθηνών, ως πρωτεύουσας. Εδώ θα σημειώσω πως η δοκιμασία της τρίχρονης Γερμανικής Κατοχής (1941-44) συσσώρευσε στους ΑΘηναίους και γενικότερα στην Ελλάδα πολλά κακά και ακόμα μέχρι σήμερα μία αποζημίωση δεν λάβαμε από τους βάρβαρους Γερμανούς κατακτητές.

Η Αθήνα μεταπολεμικά προόδευσε σε όλους τους τομείς και δυστυχώς και στον πολεοδομικό τομέα, όπου επεκτάθηκε ως τα βουνά της Αττικής, με την αντιπαροχή.

Τα προηγούμενα χρόνια έγιναν σημαντικά έργα και ένα σπουδαίο γεγονός στην πρωτεύουσα, όπως το ξενοδοχείο Χίλτον, το οποίο αποτελεί σημείο αναφοράς για την Αθήνα (1963) και η Εθνική Πινακοθήκη, όπου κρατά μέσα της αμύθητους θησαυρούς και είναι επισκέψιμη απ’ όλους (1976).
Το 2000 λειτούργησε το Μετρό, το οποίο βοηθά τους Αθηναίους στη γρήγορη μετακίνησή τους με άνεση.
Το 2004 πραγματοποιήθηκαν στην Αθήνα οι Ολυμπιακοί Αγώνες, με μεγάλη επιτυχία.
Το 2009 λειτούργησε το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης, όπου στεγάστηκαν σ’ αυτό πολύτιμοι θησαυροί της αρχαιότητας και το οποίο αποτελεί ένα ακόμη κόσμημα της σύγχρονης πρωτεύουσας, ενώ τώρα ετοιμάζονται η Νέα Εθνική Βιβλιοθήκη και η Νέα Εθνική Λυρική Σκηνή, που θα φιλοξενείται στο Κέντρο Πολιτισμού Σταύρος Νιάρχος.

Στις μέρες μας η σημερινή Αθήνα καλείται να κτίσει μια νέα ταυτότητα, ως μια σύγχρονη πόλη, λαμβάνοντας υπόψη, τόσο το κέντρο, όσο και τις γειτονιές της.

Η σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία και έκφραση, η Ιστορία της και τα αξιοθέατά της, είναι τα βασικά συστατικά μιας τέτοιας ταυτότητας.

Κλείνοντας εδώ την αναφορά μας στα σημαντικά γεγονότα, στα κτίρια, Μουσεία, Ακαδημίες, στα πάρκα, πλατείες κλπ., ιδιαίτερα στα πρώτα χρόνια της ανακήρυξης της Αθήνας ως πρωτεύουσας του Κράτους, μαζί με την Ακρόπολη, κοσμούν σήμερα την Αθήνα, κουβαλώντας, τόσο την Ιστορία, όσο και τον μύθο της πρωτεύουσας.

Οι σημερινοί κάτοικοί της τα προσπερνούν ή τα αναφέρουν, μια που η συνήθεια της καθημερινότητάς τους τα έχει εξοικιώσει στα μάτια τους και μονάχα οι επισκέπτες, οι τουρίστες και οι μελετητές έχουν τη δυνατότητα να προσεγγίσουν ή να φανταστούν, πόσο ωραία ήταν η Αθήνα πριν από έναν αιώνα, με τον Βασιλικό Κήπο, τα Ανάκτορα (τη σημερινή Βουλή), την Ακαδημία και την Εθνική Βιβλιοθήκη, το Ζάππειο Μέγαρο, το Άλσος του Πεδίου του Άρεως, τα εναπομείναντα αρχοντικά της Πλάκας και τον ηλεκτρι-κό σιδηρόδρομο.

Πολλές οι μνήμες της αγέραστης πόλης, πολλές, ίσως όσες και οι προσδοκίες της. Η Αθήνα υπάρχει ως σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη και συμβιώνει με τους κατοίκους της και φυσικά διαμορφώνεται από τις απαιτήσεις του σήμερα.

Αθήνα, 14 Νοεμβρίου 2014

Δημήτρης Η. Λούκας
Καθηγητής Κοινωνιολόγος-Πολιτειολόγος
Πρόεδρος της Ενώσεως Δημοσιογράφων και
Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος (ΕΔΣΤΕ)

Λίμνη Παμβώτιδα

Ποίηση: Δημήτρης Η. Λούκας (Πρόεδρος Ένωσης Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος – ΕΔΣΤΕ-)
Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_008Αυτή η λίμνη που όλο αλλάζει πρόσωπο
ίδιο μ` αυτό που τρεμοπαίζει στων εραστών τα μάτια,
αυτή η λίμνη πρέπει να χει την παιδική μου ηλικία,
όταν το θέρος μου κάλυπτε τη μνήμη με τις φωνές των τζιτζικιών.

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_006

Το πρωινό στην Παμβώτιδα όλα ευφραίνονται
κάτω από το χρυσό φως του ήλιου
κι όλα έχουν ένα σημαντικό όνομα
και μέσα σ` αυτό ανθοφορούνε.

 

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0011Ο πρώτος ίσκιος των δένδρων μακρύς και διάφανος
μια χρυσόσκονη σκορπιέται στον αγέρα  κι ο ήλιος ψηλά ρίχνει το φως του στην απεραντοσύνη σου
και σε γιομίζει χρώματα και γλυκό ψίθυρο ζωής.

Νιώθω τριγύρω μου τον έντονο παλμό σου από εκατομμύρια ζωές να κοχλάζουν σιωπηλά, λιώνω δίπλα VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0014στα νερά σου που με ανανεώνουν και αισθάνομαι τη σιγή, τη λάσπη, τη ζεστή, την υγρασία.

Το μεσημέρι τ` αγέρι σηκώνεται σαν στεναγμός βαρύς κι αναδεύει τα δένδρα με ψιθυρίσματα καλέστηκα κι ύστερα φεύγει στροβιλίζεται καταμεσίς στη λίμνη υψώνοντας μια σκάλα θεόρατη, φανταστική, μυστική.

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0010Μετά τ` αγέρι μισεύει μακριά και η λίμνη κοιμάται βαθιά σε έναν ύπνο χαύνωσης γιομάτο από πνεύματα του καταμεσήμερο, που τρελαίνονται στο φως, στο φως που πέφτει σαν μια αόρατη και σιωπηλή βροχή.

Βγαίνεις λίμνη μου, μέσα από την πορεία των άστρων, στης μέρας το φως και γίνεσαι γλυκός κυματιστός. χάνεις το σχήμα σου τις ωρεστις VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_009απογευματινές και εξέρχεσαι, σαν μύθος, σαν θρύλος, στ` ακρογιάλι.

Αναπνέεις σιωπηλή και οι μνήμες σου, φως, ιδεόγραμμα των βράχων μιας ιστορίας πανάρχαιας, ενώ στα έγκατα σου δίχως χρόνο κοιμάται η κυρά αφροσύνη κι ονειρεύεται.

Η Άμνια υγρασία και η άχρωμη επένδυση των σχημάτων, η VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_001απλούστευση των ωρών γοητεύουν, καθώς ο χρόνος είναι γιομάτος από ιστορία, όπου μερικοί παραλίμνια περπατώντας την ανιχνεύουν.

Περπατώ και γω δίπλα σου ακροπατώντας στην όχθη σου την ανθρώπινη που με συντριβεί, μικραίνει ο κόσμος μου στου εσπερινού το μεγαλείο, πικρή η μνήμη μου, μικρός πόνος στους VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_002ήχους της νύχτας

Μας ενώνεις με τα μικρά σου κύματα και το νησάκι σου, τα σχοινιά που συγκρατούν τις βάρκες σου δένουν τις λέξεις στους κόμπους τους, τις λέξεις αγάπη, απόγνωση, προσευχή τις λέξεις που απευθύνουμε σε σένα .

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0017Καθισμένος στην όχθη σου θέλω να σε ρωτήσω, Παμβώτιδα, να γνωρίσω τα μυστικά σου, θέλω να σε ρωτήσω, η ψυχή μου επιθυμεί να σε ρωτήσει, λίμνη μου , τι ποθείς, προς τα πού γλιστράς, πως ζεις;

Λίμνη Ζαραβίνα

Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας
Επιμέλεια κειμένων: Βασιλική Σκορδάκη

Η επαρχία Πωγωνίου Ν. Ιωαννίνων είναι μια περιοχή που κρύβει πολλές ομορφιές και προτείνω μια εναλλακτική απόδραση στη λίμνη Ζαραβίνα, ή Νεζερός, ή Νιζερός, (σλάβικη λέξη που σημαίνει καθαρά νερά), ή λίμνη Δελβινακίου, μια και βρίσκεται κοντά στο Δελβινάκι, σε υψόμετρο 458 περίπου μέτρων, λίγα χιλιόμετρα μετά το χωριό Καλπάκι, που θεωρείται η πύλη της επαρχίας Πωγωνίου και ουσιαστικά ακουμπάει στο δρόμο που οδηγεί στην Κακαβιά και το Δελβινάκι. Είναι μια ανοικτού τύπου καρστική λίμνη, και εδώ να κάνω μια παρένθεση και να πω ότι καρστικές είναι οι λίμνες που συναντούμε συνήθως σε ασβεστολιθικές περιοχές όπου παρατηρούνται καρστικά φαινόμενα (διάσπαρτα έγκοιλα, όπως κοιλότητες, οπές, βάραθρα, που προέρχονται από τη διάβρωση των ασβεστόλιθων). Η δημιουργία τους οφείλεται στη διάλυση των ασβεστολιθικών ή δολομιτικών πετρωμάτων από υπόγεια ή επιφανειακά τρεχούμενα νερά, τα οποία στη συνέχεια τροφοδοτούν τις λίμνες αυτές. Άλλα παραδείγματα καρστικών λιμνών στη χώρα μας, που καλύπτεται σε μεγάλο ποσοστό από ασβεστόλιθους, είναι η λίμνη των Ιωαννίνων, των Πρεσπών, της Βεγορίτιδας, της Καστοριάς, η αποξηρανθείσα λίμνη της Κωπαϊδας και μια μικρότερη αλλά αγαπημένη μου, η λίμνη Ζηρού, κοντά στις πηγές του Λούρου ποταμού.

Η λίμνη Ζαραβίνα, μαζί με τις γειτονικές περιοχές της κοιλάδας του Γόρμου ποταμού, το δάσος της Μερόπης και το Ωραιόκαστρο -συνολικής έκτασης 219,17 τετραγωνικά χιλιόμετρα-, έχει ενταχθεί στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος NATURA-2000, με υψηλή μάλιστα προτεραιότητα προστασίας. Παλαιότερα υπήρχε ένα ιδιαίτερο ιδιοκτησιακό καθεστώς και ανήκε σε ιδιώτες, αλλά με απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων του 2011, χαρακτηρίστηκε ως μεγάλη και συνεπώς μη ιδιωτική και κυρίως χαρακτηρίστηκε ως «κοινόχρηστη και εκτός συναλλαγής».

Η λίμνη τροφοδοτείται με νερό από επιφανειακές πηγές, από υπολίμνιες πηγές και με το νερό της βροχής και τα νερά της θεωρούνται πολύ καλής ποιότητας, μιας και τροφοδοτούνται συνεχώς με φυσικό τρόπο και γι’ αυτό δεν παγώνει ποτέ. Το μέγιστο βάθος της λίμνης είναι περίπου 31.5 μέτρα, κατατάσσεται ως η Πέμπτη στη σειρά των βαθύτερων φυσικών ελληνικών λιμνών και ολόκληρος ο όγκος νερού της είναι εμπλουτισμένος με μεγάλες ποσότητες υδρόθειου. Ο ποταμός Νιζερός, ο οποίος στη συνέχεια χύνεται στον Καλαμά ή Θύαμη δέχεται τα πλεονάζοντα νερά της λίμνης. Για να αξιοποιηθούν τα πλεονάζοντα νερά της λίμνης Ζαραβίνας, κατασκευάστηκε το σημερινό τσιμέντινο θυρόφραγμα (στο νότιο-νοτιοανατολικό τμήμα της), από το οποίο αρδεύονται 3.500 περίπου στρέμματα γεωργικής γης στον κάμπο της Σιταριάς, της Κοινότητας Λίμνης και του Κρυονερίου. Στην ίδια θέση υπήρχε και παλαιότερο λιθόκτιστο θυρόφραγμα, το οποίο ανοιγόκλεινε με ξύλα. Στη Λίμνη Ζαραβίνα, η οποία περιβάλλεται από καλαμιώνες διαβιούν αρκετά ψάρια του γλυκού νερού (περισσότερα από έντεκα), μερικά από τα οποία είναι ενδημικά είδη της ευρύτερης περιοχής ή και της δυτικής Ελλάδος. Σημειωτέων ότι οι περισσότεροι από αυτούς τους ιχθοπληθυσμούς έχουν σημαντική περιβαλλοντική, παρά οικονομική αξία και σημασία.
Παράλληλα η λίμνη φιλοξενεί και πολλά είδη φυτών και ζώων, μεταξύ των οποίων και η βίδρα, ένα υδρόβιο θηλαστικό υπό εξαφάνιση. Η λίμνη Ζαραβίνα αποτελεί επίσης και σπουδαίο τόπο περάσματος ερωδιών, πελεκάνων και άλλων αποδημητικών πουλιών στο ταξίδι τους προς το νότο.

Η λίμνη Ζαραβίνα συντηρεί την περιβαλλοντική κληρονομιά μέσα στο φυσικό ελληνικό περιβάλλον, δημιουργεί ευκαιρίες για αναψυχή του κοινού, για έρευνα και περιβαλλοντική εκπαίδευση, αλλά χρειάζεται προσοχή από όσους τυχόν θα θελήσουν να ψαρέψουν ή να κάνουν μπάνιο, γιατί υπάρχουν απότομα βάθη και ελοχεύουν κίνδυνοι.

Ντόπιες μαρτυρίες λένε πως Ιταλικά άρματα είχαν βυθιστεί στη λίμνη, καθώς απωθήθηκαν το Νοέμβριο του 1940 από τα ελληνικά άρματα της Μεραρχίας Τεθωρακισμένων Κενταύρων.

Είναι νερό από σάρκα Η Λίμνη
Κ’ οι διαμαντένιες σταγόνες της Δάκρυα.
Κι αν στέκεστε στο φρύδι της κοιτώντας τη στα μάτια
Για να καθρεφτιστείτε είναι που δε νιώθετε
τη θρέφουν οι βαθιές Ημίφωτες πληγές μας.

Οι παραπάνω στίχοι της ποιήτριας Αννας Δερέκα από τα Γιάννενα, ταίριαζαν απόλυτα στο τοπίο που ξεδιπλωνόταν αδυσώπητα μπροστά μας. Την πιο μελαγχολική Ώρα της ημέρας

Λίμνη Ζηρού

Κείμενα: Βασιλική Σκορδάκη
Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας

Η γοητευτική λίμνη Ζηρού,
ένας επίγειος παράδεισος, ένα ακόμα θαύμα της φύσης.

Αποχαιρετώ το νομό Ιωαννίνων, νοιώθοντας πάντα ότι αποχωρίζομαι από τον τόπο που ανήκω. Μέσα στη σκέψη μου ήδη στροβιλίζει η ιδέα της επόμενης επίσκεψής μου εκεί. Τα μάτια μου κοιτάνε γύρω μου, προσπαθώντας να γεμίσουν την ψυχή μου με τις εικόνες της Ηπειρώτικης φύσης, που ξεδιπλώνεται γύρω μου. Έχω μόλις περάσει τις πηγές του Λούρου ποταμού και στα δεξιά μου μια μικρή πινακίδα δείχνει «Λίμνη Ζηρού». Δεν διστάζω να διασχίσω τη σιδερένια πόρτα που υπάρχει στο σημείο, -την ονόμασα την πόρτα του Παραδείσου- και βρίσκομαι σε ένα δασικό δρόμο με επιβλητικά ψηλά δένδρα από πλατάνια, λεύκες, βελανιδιές και ιτιές όταν ξαφνικά μπροστά μου ξεδιπλώνεται μια απαράμιλλη ομορφιά, η γοητευτική λιλιπούτεια λίμνη Ζηρού, ένας επίγειος παράδεισος, ένα ακόμα θαύμα της φύσης. Η λίμνη Ζηρού βρίσκεται σε απόσταση μόλις 2 χλμ δυτικά της επαρχιακής οδού Άρτας – Φιλιππιάδας – Ιωαννίνων απέναντι από την Κοινότητα Παντάνασσας Άρτας και 4,5 χλμ δυτικά της Φιλιππιάδας, πρωτεύουσας του νέου Καλλικρατικού Δήμου Ζηρού.

Η ονομασία της Λίμνης είναι προφανώς σλαβικής προέλευσης, αφού «οζερό» σημαίνει «λίμνη». Οι γεωλόγοι πιστεύουν ότι η λίμνη αποτελούσε λιμναίο σπήλαιο, αλλά η οροφή της κατέρρευσε προ 10.000 ετών περίπου, ενώ ο υδροφόρος ορίζοντάς της είναι ο ίδιος με αυτόν του ποταμού Λούρου, κάτι που σημαίνει ότι τα δύο υδάτινα συστήματα επικοινωνούν.

Περπατώ στην όχθη της λίμνης, μαγεύομαι από την αντανάκλαση των γύρω λόφων με τα αμέτρητα δένδρα, αλλά και του γυμνού όγκου του γκρίζου βουνού μέσα στα νερά της, μένω έκθαμβος από τους επιβλητικούς όγκους των βράχων που βρίσκονται στη μια πλευρά της και που με παραπέμπουν στο μύθο της λίμνης, που λέει ότι ο μεγάλος βράχος είναι η φτωχή αδελφή, η οποία εκδιώχθηκε από το σπίτι της πλούσιας αδελφής της γιατί ζήλευε την υγεία των παιδιών της, που αν και έδινε ψίχουλα στην αδελφή της να τα ταΐσει, εκείνα ήταν πιο εύρωστα από τα δικά της πλουσιοταϊσμένα παιδιά της. Άγγελος ενημέρωσε τη φτωχή αδελφή ότι θα γίνει καταποντισμός και θα χαθεί η πλούσια αδελφή με την οικογένεια και τα υπάρχοντά της και καθώς θα φεύγει δεν πρέπει να γυρίσει να κοιτάξει πίσω της. Όμως, η φτωχή αδελφή ακούγοντας το θόρυβο, φώναξε «αχ αδελφούλα μου» και γύρισε να δει, αλλά την ίδια στιγμή πέτρωσε και αυτή και ο γάιδαρός της (μύθος που παραπέμπει στα Σόδομα και Γόμορα) και έμεινε για πάντα να σηματοδοτεί την επιβλητική ομορφιά της λίμνης.

Συνεχίζω το δρόμο μου και φτάνω στο μικρό παραλίμνιο καφέ της περιοχής, όπου απολαμβάνω τη θέα, μέσα σε μια κατανυκτική γαλήνια σιωπή.
Η λίμνη Ζηρού δεν αποτελεί απλά έναν απαράμιλλης ομορφιάς βιότοπο, αλλά και ένα μνημείο ιστορίας, αφού στις όχθες της λίμνης από το έτος 1955 και για δέκα τουλάχιστον χρόνια λειτουργούσε η «Παιδόπολη Ζηρού», όπου φιλοξενούνταν σε μικρές λιθόκτιστες κατοικίες τα ορφανά παιδιά του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, κτίσματα που υπέστησαν ανεπανόρθωτες ζημιές από τον καταστροφικό σεισμό του 1965 και η πόλη εγκαταλείφθηκε, για να ξαναλειτουργήσει σήμερα σαν Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και σύντομα σαν Κέντρο Εναλλακτικών Μορφών Ενέργειας.

Δημοτική Ολυμπιακή Πινακοθήκη «Σπύρου Λούη»

 

New folder2ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΕΛΛΑΔΑ  ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ

Καλλιτεχνική επιμέλεια

Μάγδα Μυστικού Καραγιαννιώτου

Εικαστικός Συντάκτης, Δημοσιογράφος (ΕΔΣΤΕ)

Τρίτη 10 Μαϊου 19.00

Παρουσίαση του βιβλίου

EKKOFANTIKES«Εκκωφαντικές Σιωπές.   

Εγκλειστες Συναντήσεις ΙΙΙ»

Συλλογή ποιημάτων και πεζών κειμένων φυλακισμένων γυναικών.

Ομιλητές:

Θεοδώρα Λειψιστινού, Φιλόλογος, Πρόεδρος της εθελοντικής ομάδας  Ελλήνιον, που δραστηριοποιείται στο Κατάστημα Κράτησης Διαβατών, πρώην Πρόεδρος στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο Θεσσαλονίκης.  

Ηλίας Κοντοζαμάνης,  Πρόεδρος Εφετών Διοικητικής Δικαιοσύνης,

Δημήτρης Κωστόπουλος, επ. Εφέτης Διοικητικής Δικαιοσύνης, Γραμματέας της εθελοντικής ομάδας Ελλήνιον

Συντονίζει η Βασιλική Σκορδάκη, Δικηγόρος Αθηνών

Ο Πάρις Παρασχόπουλος, μουσικοσυνθέτης, θα παρουσιάσει μελοποιημένα ποιήματα από το βιβλίο.

Θα προβληθεί ηχόραμα με τίτλο «Εκκωφαντικές Σιωπές. Εγκλειστες Συναντήσεις», φωτογραφία σκηνοθεσία Βασίλη Λάππα, εμπνευσμένο από κείμενα και ποίηση του βιβλίου.

Η KL Gallery Vassilis Lappas και η Ένωση Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος (ΕΔΣΤΕ) θα απονείμουν τιμητικό Δίπλωμα στην Ομάδα «Ελλήνιον» και την Πρόεδρό της, κ. Θεοδώρα Λειψιστινού, για την τόσο σημαντική κοινωνική προσφορά τους.

θα συνεχίσουμε την βραδιά με την  γνωριμία, και συζήτηση στο  μπουφέ, με τους καλλιτέχνες και προσκεκλημένους, όπου  με την ευγενική χορηγία του οινοποιείου Χρηστού Μπαϊρακτάρη θα έχουμε γευσιγνωσία και παρουσίαση της  νέας ποικιλίας οίνων, πάντα με την συνοδείας με ήχους από το πιάνο και την φωνή της Αιμιλίας Ροκόμου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΟ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ …

Δελφικό Όραμα

 

sikelianos1Ενενήντα χρόνια συμπληρώνονται από την τέλεση των πρώτων Δελφικών εορτών και η σκέψη μας στρέφεται προς την φωτεινή μορφή
του εμπνευστή και δημιουργού τους, Άγγελου Σικελιανού, του Ελληνολάτρη, αρχαιογνώστη, μα προπάντων ποιητή.

 

DELFIKO_ORAMA01Ο Άγγελος Σικελιανός, ένας από τους μεγαλύτερους διανοητές, διακρίθηκε όχι μόνο για το λυρικό ποιητικό του έργο, αλλά και για τη βαθιά γνώση της μυθικής-μυσταγωγικής παραδόσεως των Ελλήνων, ιδίως δε της Δελφικής, την οποία εξύμνησε μέσα από τις μελέτες του, ίσως όσο άλλος κανείς. Η αξία αυτής της γνώσεως, έγκειται στο γεγονός ότι ο Άγγελος Σικελιανός κατάφερε να ενσωματώσει τα συστατικά στοιχεία των Ελληνικών και ειδικότερα των Δελφικών και Ορφικών παραδόσεων, στην ποίηση και στη δραματουργία του.

Ουσιαστικά, ο Σικελιανός πέτυχε την αναβίωη του αρχαίου Αττικού θεατρικού είδους και ταυτόχρονα την ενίσχυση της πολυσχιδούς κινήσεως, με άξονα τη λαϊκή τέχνη, μέσα από τον ονομαστό Δελφικό Κύκλο.

DELFIKO_ORAMA06Τον Σεπτέμβριο του 1922, η Ελλάδα, όπως είναι γνωστό, κατακλύζεται από κύματα προσφύγων, τα οποία δημιούργησε η Μικρασιατική Καταστροφή. Σ’ αυτό το ζοφερό κλίμα, ο τριαντάχρονος τότε Άγγελος Σικελιανός, αποφασίζει να περάσει από την ποίηση στην πράξη. Η κρισιμότητα των καιρών εντείνει την αίσθηση της αποστολής και του χρέους του προς την πατρίδα του, την Ελλάδα και τον Άνθρωπο.

Πίστεψε τότε, ότι ο ουσιαστικότερος τρόπος για να βγει ο τόπος από το τέλμα όπου είχε περιπέσει, ήταν να ανακτήσει ο Ελληνικός Λαός, τη συνείδηση των αφθάρτων αξιών του, προσεγγίζοντας τα έργα εκείνα και τις παραδειγματικές πράξεις, που σε μία τρισχιλιόχρονη πορεία δικαίωσαν την ύπαρξή του και φυσικά καταξίωσαν τον ιστορικό του βίο. Έκρινε ο ποιητής, πως αυτή ήταν η κατάλληλη ώρα, η απόφασή του αυτή να συνδυαστεί με το Δελφικό του Όραμα.

DELFIKO_ORAMA05Από τα νεανικά του χρόνια, ο ποιητής είχε οραματισθεί, με βάση το αρχαίο αμφικτιονικό κέντρο, έναν χώρο συνάντησης για την Παγκόσμια Πνευματική Κοινότητα, όπου διανοούμενοι, επιστήμονες, καλλιτέχνες, δίχως τις παρεμβάσεις και τις σκοπιμότητες των πολιτικών, θα εργάζονταν για την πνευματική και ψυχική συναδέλφωση των λαών.

Για την πραγματοποίηση αυτού του δύσκολου στόχου του, πρότεινε συγχρόνως την ίδρυση ενός ανεξάρτητου Πανεπιστημίου στους Δελφούς, όπου με γνώμονα το γνωστικό αντικείμενο, τις ανθρωπιστικές, ηθικές και καλλιτεχνικές σπουδές και με την άμεση σύνδεσή του με τα επιτεύγματα του Λαϊκού Πολιτισμού, της κύριας όπως πίστευε ο ίδιος πηγής ανάτασης και ζωογόνησης του παρόντος.

DELFIKO_ORAMA08Με σκοπό να προσελκύσει όσους και όποιους θα ήταν πρόθυμοι να ανταποκριθούν στο κάλεσμά του και για να διαδώσει αυτή τη Δελφική προσπάθεια, θα πραγματοποιήσει τις Δελφικές Εορτές, με συμπαραστάτη τη γυναίκα του, Εύα Πάλμερ. Ο ίδιος δημοσιεύει πλήθος θεωρητικών κειμένων για τον λόγο αυτό.

Έτσι λοιπόν, το Μάιο του 1927 θα διεξαχθούν οι πρώτες Δελφικές Εορτές, όπου στη διάρκειά τους θα παρουσιάσει την παράσταση του Προμηθέα Δεσμώτη του Αισχύλου, σκηνοθετημένη πρωτοποριακά από την Εύα Πάλμερ (με βάση χορικές κινήσεις που απεικονίζονται σε αρχαία αγγεία), δημοτικοί χοροί και τραγούδια από τοπικά συγκροτήματα, αθλητικοί αγώνες, συναυλία Βυζαντινής Μουσικής, αναπαραστάσεις αρχαίων τελε-τουργικών χορών, εκθέσεις λαϊκής χειροτεχνίας.

DELFIKO_ORAMA07Η προβολή των πρώτων Δελφικών Εορτών από τον Ελληνικό Τύπο ήταν τεράστια. Αναρίθμητες σελίδες αφιερώνονται στο γεγονός και από τον Ευρωπαϊκό Τύπο. Από τους εκατοντάδες ξένους προσκεκλημέους (διανοουμένους, καλλιτέχνες, δημοσιογράφους), οι Ευρωπαίοι πληροφορούντο ότι οι σύγχρονοι Έλληνες έχουν πνευματική και καλλιτεχνική ζωή.

Σε προσωπικό επίπεδο, για το ζεύγος Σικελιανού, ο θρίαμβος και η φήμη συνυπάρχουν με την οικονομική καταστροφή, καθώς οι ίδιοι έχουν επωμισθεί το σύνολο της δαπάνης για την υλοποίηση αυτών των Εορτών.
Τον Μάιο του 1930, με τη χορηγία αυτή τη φορά εύπορων Αθηναίων (όπως η Έλενα Βενιζέλου και η οικογένεια του Μπενάκη), θα διεξαχθούν για δεύτερη φορά οι Δελφικές Εορτές. Στις εκδηλώσεις αυτές θα προστεθεί αυτή τη φορά, μαζί με την παράσταση του Προμηθέα Δεσμώτη, και εκείνη των Ικέτιδων.

Τώρα, γύρω από αυτήν την προσπάθεια συγκροτείται και δρα και κυρίως παραδειγματίζεται, ένας πυρήνας προσώπων, που μετέπειτα θα αποτελέσει ίσως τη βάση και τη μαγιά για να συνειδητοποιήσουν οι Νεο-Έλληνες τις αξίες του Πολιτισμού τους: η Αγγελική Χατζημιχάλη, ο Σίμων Καρράς, η Έλλη Παπαδημητρίου, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Δημήτρης Πικιώνης, ο Φιλοκτήτης Οικονομίδης, η Κούλα Πράτσικα, ο Οκτάβιος Μερλιέ, η Μέλπω Λογοθέτη-Μερλιέ, ο Θάνος Βελούδιος και άλλοι πολλοί.

DELFIKO_ORAMA09Μακροπρόθεσμα, θα έλεγα πως αυτή στάθηκε μία από τις κύριες προσφορές στον τόπο μας της προσπάθειας του ζεύγους Σικελιανού στους Δελφούς. Από κοινού, βέβαια, με την καθιέρωση του ανεβάσματος παραστάσεων τραγωδιών στα αρχαία θέατρα, που φιλοξενούν το λόγο των τραγικών μας ποιητών, έχει την απαρχή του στις θεατρικές εκδηλώσεις των Δελφικών Εορτών.

Με την ολοκλήρωση των Δελφικών Εορτών του 1930, ο Σικελιανός είναι πλέον πανελλήνια γνωστός και καθιερωμένος, φυσικά υπό την ιδιότητα του ποιητή. Ένα τεράστιο πλήθος δημοσιευμάτων, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, οι θρύλοι και οι παραδόσεις για τη ζωή του και τις δημιουργίες του, τον έχουν καταστήσει ένα πρόσωπο μυθικό.

Τις εντυπώσεις αυτές επιτείνουν τα σπάνια περάσματά του από την Αθήνα, γιατί ακολουθώντας μία επιλογή των νεανικών του χρόνων, διαμένει κυρίως στη Συκιά Κορινθίας, στους Δελφούς, στην Ολυμπία, στην Ελευσίνα και σε μοναστήρια όπως του Οσίου Λουκά και το Μέγα Σπήλαιο και από το τέλος του 1933, έως το τέλος της ζωής του, κοντά στη Μονή Φανερωμένης, στη Σαλαμίνα.

DELFIKO_ORAMA04Όμως, οι άκαρπες προσπάθειες καθιέρωσης των Δελφικών Εορτών, τον είχαν απογοητεύσει βαθιά. Οι αρμόδιοι φυσικά και το Κράτος του υπόσχονταν βοήθεια, αλλά το μόνο που έβλεπαν, ως συνέχεια των Δελφικών Εορτών, ένα τουριστικό Φεστιβάλ, που θα επαναλαμβανόταν κάθε τόσο στους Δελφούς.
Τον Απρίλιο του 1933, η Εύα Πάλμερ, αποκαρδιωμένη για το απραγματοποίητο Δελφικό Όραμα, αναχωρεί για την Αμερική.

Στο μεταξύ, από τη Βουλή ψηφίζεται, τον Ιούνιο του 1934, ο Δελφικός Νόμος, ο οποίος προβλέπει ένα πολυμελές συμβούλιο, που θα επιβλέπει τις Δελφικές προσπάθειες του Σικελιανού και της Εύας. Ωστόσο, οι ανίσχυρες κυβερνήσεις της εποχής, ματαιώνουν κάθε ελπίδα του Σικελιανού.

Ο ποιητής αισθάνεται πλέον ότι δεν υπάρχει λόγος να σπαταλά το χρόνο του και την αξιοπρέπειά του, αναζητώντας προοπτική στα σχέδιά του και στους συμπαραστάτες και έτσι, η διακοπή της Δελφικής προσπάθειας αποδείχθηκε οριστική κι αυτό το γεγονός του προκάλεσε πόνο και απογοήτευση, αφού το Δελφικό Όραμά του ματαιώθηκε και τότε στράφηκε και πάλι στην ποίηση.

Δελφοί, σε σας, ελεύθερο αφήνω το πνεύμα μου να ωριμάσει, καθώς οι άνεμοι ταξιδεύουν στις Φαιδριάδες κι ο ήλιος φωτίζει τα μυστικά όνειρά μου, ενώ τα χρώματα γύρω μου σχηματίζουν ουράνιο τόξο.
Δελφοί, σε σας, τα βήματά μου μ’ έφεραν, ένα ανοιξιάτικο πρωινό, την ώρα που οι πορφυρές του ήλιου ακτίνες σκορπούσαν μυστηριακά ρυάκια, στο βωμό της Πυθίας.
Στους Δελφούς, ρούφηξα την ομορφιά, ως τα κατάβαθα της ψυχής μου.

Ποίηση: Δημήτρης Η. Λούκας, Καθηγητής Κοινωνιολόγος

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]