Κείμενα: Δημήτρης Λουκάς, Βασίλης Λάππας
Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας

Τα ιστορικά και ξακουστά Ζαγοροχώρια αποτελούν ένα δίκτυο 46 χωριών, τα οποία σκορπίζονται πάνω στην οροσειρά της Πίνδου στη βορειοδυτική πλευρά της Ελλάδας και βορειοανατολικά από την πόλη των Ιωαννίνων. Η ονομασία Ζαγόρι βγαίνει από τις Σλάβικες λέξεις za (πρόθεση ) που σημαίνει «πίσω» και το ουσιαστικό gora που σημαίνει βουνό. Η ονομασία της περιοχής στην αρχαιότητα ήταν «Παροραία», που σημαίνει αυτοί που ζουν πίσω από τα όρη. Το Ζαγόρι γεωγραφικά χωρίζεται στο Κεντρικό, Ανατολικό, και Δυτικό Ζαγόρι, και μέχρι και σήμερα διατηρούν αναλλοίωτη την πολιτιστική τους κληρονομιά, τα ήθη και έθιμά τους.

Συγκλονιστική είναι η φυσική ομορφιά του, με δύο εθνικούς δρυμούς, (Ποταμός Αώος, Φαράγγι του Βίκου) και (Βάλια Κάλντα), Αλπικές Λίμνες, όπως οι Δρακολίμνες, η περίφημη παραδοσιακή αρχιτεκτονική τους στα σπίτια, εκκλησίες, τοξωτά γεφύρια, με κύρια υλικά τους την πέτρα και το ξύλο, αλλά και τη μακρόχρονη ιστορία τους.

Έλατα, Καστανιές, Οξιές, Βελανιδιές και λουλούδια συγκροτούν ένα τεράστιο οικοσύστημα χλωρίδας και πανίδας που στολίζουν τις πλαγιές των βουνών, με συναρπαστική τη χαράδρα του Βίκου, ένα από τα μεγαλύτερα φαράγγια, με εντυπωσιακό βάθος 550 μ., που σε μερικά σημεία φτάνει και τα 900 μ. περίπου, με μεγάλη ποικιλία κάθετων γεωλογικών σχηματισμών και έκταση 24 χλμ. περίπου και το καθιστούν ένα από τα πιο όμορφα αξιοθέατα της Ελλάδας, αλλά και όλου του κόσμου.

Πολλά από τα χωριά αυτά είναι η ιδιαίτερη πατρίδα Εθνικών Ευεργετών μας, Γεώργιος Αβέρωφ, Ιωάννης Δομπόλης, Ελένη Τοσίτσα, Κωνσταντίνος Ζάππας, Μάνθος και Γεώργιος Ριζάρης, Γιώργος Χατζηκώνστας, Αδελφοί Ζωσιμάδες, Γιώργος Σταύρου και πολλοί ακόμη, που με τις δικές τους ευεργεσίες άλλαξαν το πρόσωπο της Ελλάδας.

Μέσα από αυτό το μικρό αφιέρωμα στα μοναδικής, παγκόσμια αναγνωρισμένης, ομορφιάς χωριά, τα Ζαγοροχώρια, θα προσπαθήσουμε να σας ταξιδέψουμε μαζί με τους συνεργάτες μου σ’ ένα ταξίδι μέσα από το λόγο και την εικόνα. ‘Αλλωστε όπως συνηθίζω να λέω, η γραφή είναι δύσκολη και δεν προσφέρεται για ερμηνείες πρόχειρες.

Καλό μας ταξίδι λοιπόν και ας ξεκινήσουμε σαν αφετηρία μας από το χωριό ΒΙΤΣΑ: Ο ΦΥΣΙΚΟΣ ΜΑΣ ΠΛΟΥΤΟΣ

Ανατολικό Ζαγόρι:
Ανθρακίτης, Γρεβενίτι, Δεμάτι, Δόλιανη, Ελατοχώρι, Καβαλλάρι, Ιτέα, Καρυές, Καστανώνας, Μακρίνο, Πέτρα, Τρίστενο, Φλαμπουράρι.
Κεντρικό Ζαγόρι:
Ασπράγγελοι, Αρίστη, Βίκος, ΆγιοςΜηνάς, Μεσοβούνι, ΒΙΤΣΑ, Μονοδένδρι, ΔΙΛΟΦΟ, Ελάτη, Ελαφότοπος, Άνω Πεδινά, Κάτω Πεδινά, Δίκορφο, Μανασσής, Καλουτάς, Διπόταμο.
Δήμος Τύμφης:
Τσεπέλοβο, Βραδέτο, Βρυσοχώρι, Ηλιοχώρι, Καπέσοβο, Κήποι, Κουκούλι, Λάιστα, Λεπτοκαρυά, Νεγάδες, Σκαμνέλι, Φραγκάδες.
Κοινότητες:
Πάπιγκο, Βοβούσα