Μονοδένδρι

ΜΟΝΟΔΕΝΔΡΙ:

Παραδοσιακή Ζαγορίσια Ομορφιά

Κείμενα Φωτογραφία ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΑΠΠΑΣ

Παραδοσιακή Ζαγορίσια ομορφιά, με αρχοντικά, Εκκλησίες, σχολεία, στενά λιθόκτιστα σοκάκια, ένας χώρος προικισμένος ,ένας τόπος ιστορίας πολιτισμού αλλά και απαράμιλλου φυσικού κάλους, και εδώ όπως και στα περισσότερα χωριά το πιο σημαντικό ρόλο το έπαιξαν οι ευεργέτες προικίζοντας τα χωριά με όλα αυτά, αλλά και η φύση, πάντα γενναιόδωρη προικισισε την περιοχή με σπάνια σε βιοπικιλοτητα χλωρίδα πανίδα αλλά και με μυκοχλωρίδα, χαρίζοντας σε όλη την περιοχή μια απαράμιλλους ομορφιάς κάλλους αλλά και μια τεραστίας σημασίας οικοσύστημα για την Ελλάδα αλλά και για όλο τον κόσμο, στο Ζαγόρι η φύση προσφέρει υλικά όπως πέτρα και ξύλο, προσφέροντας μια ακόμη πινελιά στην όλη ομορφιά του τόπου αλλά και του χώρου.

Η πινελιά της φύσης, η ομορφιά του χώρου, με την γκρίζα πέτρα και το ξύλο, να γίνονται ένα με τον χώρο, ιστορία και μύθοι να έρχονται και να συμπληρώνουν το κάδρο αυτό που λέγεται Ζαγόρι.

Η φύση ο μοναδικός καλλιτέχνης χώρισε σε μικρά κάδρα την περιοχή σε 46 μικρά σκορπισμένα σε αυτό το μεγάλο κάδρο ένα έργο τέχνης μοναδικότητας αλλά και πηγής έμπνευσης για όλους εμάς, πηγή έμπνευσης ,αλλά και συναισθημάτων, εδώ έρχεται στο μυαλό μου ο τίτλος ενός σίριαλ της τηλεοράσεις, άγγιγμα ψυχής, όπου και θα χρησιμοποιήσω το τίτλο αυτό για την περιοχή.

Σε ένα από τα 46 μικρά κάδρακια χωριά δώσανε το όνομα Μονοδένδρι, και είναι καιρός όμως να πάμε για μια ακόμη φορά να σεργιανίσουμε εκεί στα στενά σοκάκια και να θαυμάσουμε την αρχοντιά του, τον πολιτισμό μας, αλλά και να ακούσουμε τους ήχους που βγάζουν τα εγκατελειμενα, ήχους με μύθους, αλλά και αλήθειες, για μια ακόμη φορά θα αφήσουμε τα βήματα μας να ακολουθήσουν την πορεία σε αυτά τα στενά σοκάκια, και λέω για μια ακόμη φορά, γιατί εδώ αλλά και όπως και σε όλα τα χωριά εδώ στο Ζαγόρι αλλά και σε όλη την Ελλάδα όποια στιγμή, όποια ώρα αλλά και όποια εποχή του χρόνου και να τα επισκεφθείς θα είναι πάντα, η πρώτη σου φορά.

Το Μονοδένδρι και η Βίτσα παλιά ήταν μια κοινότητα, τότε ονόμαζαν Βιζίτσα η Βεζίτσα.

Το Μονοδένδρι εκείνα τα χρόνια ήταν ο άνω μαχαλάς στη συνέχεια όμως λόγο πληθυσμού ο άνω μαχαλάς το σημερινό Μονοδένδρι μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση με το τωρινό του όνομα ,εδώ ένας ακόμη μύθος ξετυλίγεται ότι το όνομα το πήρε από ένα και μοναδικό δένδρο που υπήρχε δίπλα στο Ναό του Αγίου Νικολάου, ένα έλατο.

Το Μονοδένδρι χτισμένο σε 1060 μ ύψος σε θέση προνομιακή και σχεδόν μέσα στο φαράγγι του βίκου όπου και το χωρίζει με το χωριό Βραδέτο το οποίο είναι ακριβώς απέναντι του, το Μονοδένδρι χτισμένο κάτω από τους πέτρινους πύργους, το πέτρινο δάσος της οξιάς ένα σύνολο τεράστιων βράχων που ορθώνονται σαν απότομα δέντρα, με αλλεπάλληλα στρώματα πέτρας, ένα αξιοπρόσεκτο γεωλογικό φαινόμενο. απ όπου και οι σχιστόλιθοι που χρησιμοποιούσανε οι Ηπειρώτες μάστορες για τις σκεπές των σπιτιών συνεχίζοντας το δρόμο φτάνουμε στο τέλος του με καταπληκτική θέα προς την χαράδρα του βίκου εδώ είναι και το μοναδικό μέρος όπου μπορούμε να απολαύσουμε όλο αυτό το μεγαλείο της φύσης που από όλους όσους το επισκέφθηκαν ομολογήσανε την μοναδικότητα του.

Το Μονοδενδρι όπως και πολλά ακόμη χωριά γνώρισαν μεγάλη ευημερία τον 18 αιώνα και αυτό το μαρτυρούν οι εκκλησίες τα σχολεία αλλά και τα αρχοντικά της κάθε περιοχής, έτσι και εδώ το μονοδενδρι γενέτειρα των εθνικών ευεργετών Μάνθου και Γεωργίου Ριζάρη, οι οποίοι μεγαλέμποροι στην Ρωσία, έπαιξαν σημαντικά μεγάλο ρόλο στην οικονομική ενίσχυση κατά τον απελευθερωτικό αγώνα της χώρας μας, βέβαια διέθεσαν και πολλά χρήματα για το όραμα τους, την ίδρυση και λειτουργία της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής σχολής. Σήμερα με χρήματα από το κληροδότημα τους λειτουργεί η χειροτεχνική σχολή στο χωριό όπου και μπορείτε να δείτε αλλά και να αγοράσετε υφαντά κεντήματα, όλα πραγματικά έργα τέχνης, ακόμη στο Μονοδένδρι υπάρχει και το Ριζάρειο εκθεσιακό κέντρο όπου φιλοξενεί αξιόλογες εκθέσεις με καλλιτέχνες απ όλη την Ελλάδα αλλά και τον κόσμο, σήμερα το σπίτι των αδελφών Ριζάρη στεγάζει το δημοτικό σχολείο με τις προτομές των να ατενίζουν στις κορυφές της τύμφης.

Το Μονοδένδρι λόγο της ευημερίας του είναι από τα πρώτα χωριά που αναπτυχθήκανε τουριστικά από τα πολύ παλιά χρόνια, σημαντικό ρόλο σ αυτό έπαιξαν τα περίφημα αρχοντικά του η μοναδική θέα που προσφέρει στο φαράγγι του βίκου από το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής κυριολεκτικά στο χείλος του γκρεμού από το 1412 ένα μοναστήρι φρούριο από τα στοιχεία που υπάρχουν, το μικρό μονοπάτι μετά το μοναστήρι που οδηγεί στα ασκιταρια και σε μικρές σπηλιές μέσα στο φαράγγι όπου προκαλεί δέος και ίλιγκο σε κάθε περπατητή του, εδώ γεννήθηκε και ο μύθος για την κοπέλα νύφη όπου μετά το γάμο της χόρευε εκεί στο μονοπάτι γλίστρησε και έπεσε μέσα στη χαράδρα μύθος η αλήθεια ?

Από το Μονοδένδρι μπορούμε να ακολουθήσουμε το μονοπάτι ,προς το φαράγγι και να κατεβούμε κάτω στο βοϊδομάτη (στα σλαβικά σημαίνει καθαρό νερό ) αυτό δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε είναι το ποιο καθαρό ποτάμι της Ελλάδος αλλά και της Ευρώπης, να δούμε της πηγές του και μέσα από μια διαδρομή απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς με ήχους για συντροφιά ( ευτυχώς δεν πιάνει το κιν εδώ όχι βέβαια σε όλη τη διαδρομή για τους λάτρεις του ) το κελάρυσμα του ποταμού, των πουλιών, αλλά και του ανέμου που περνά μέσα από τα δένδρα, τα πλατάνια, η πολυχρωμία, και η εναλλαγές του τοπίου, είναι το κυρίαρχο θέμα καθ όλη μας την διαδρομή.
Εδώ θα βρούμε αγρία λουλούδια από τα οποίο τα περισσότερα είναι και βότανα που χρησιμοποιούν οι Βικογιατροί από το χωριό Βίκος, αλλά ας επιστρέψουμε πίσω στο χωριό έχουμε πολλά να πούμε και να δούμε, εδώ πριν πάρουμε το δρόμο της επιστροφής αξίζει ο κόπος να σταθούμε και να ρουφήξουμε εικόνες, μοναδικές και γεμάτες οξυγόνο για την ψυχή μας που εδώ δηλώνει ζωντανή.

Στην πλατεία του χωριού είναι η εκκλησία του χωριού ο ναός του Αγίου Αθανασίου που χρονολογείται στις αρχές του 19ου αιώνα Πολύ κοντά στο κέντρο του χωριού βρίσκεται και ο σταυρεπίστεγος ναός του Αγίου Μηνά που κτίστηκε στις αρχές του 17ου αι.

Οι αγιογραφίες του ναού χρονολογούνται στο 1619-20 και του νάρθηκα που χρονολογούνται το 1734.

Και εδώ η τουριστική υποδομή είναι πολύ καλή ξενοδοχεία ξενώνες εστιατόρια αλλά και καφέ για τσίπουρο και μεζέ και φυσικά το μοναδικό η πίτα της κικιτσας με τις αλευροπιτες που έχουν χαράξει μια δική τους ιστορία εδώ στο χωριό.