ΕΓΚΑΙΝΙΑ 2ου ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ

 ΕΓΚΑΙΝΙΑ 2ου ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ

20 Μαΐου πραγματοποιήθηκαν, από το Δήμαρχο Αμαρουσίου, Κον Γεώργιο Πατούλη, τα εγκαίνια του 2ου Φεστιβάλ Τέχνης και Πολιτισμού, με τίτλο “ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ” στην Ολυμπιακή Δημοτική Πινακοθήκη “Σπύρος Λούης”.

Το Δήμαρχο, Κον Γεώργιο Πατούλη, υποδέχθηκαν στο Χώρο της Ολυμπιακής Δημοτικής Πινακοθήκης, ο Πρόεδρος της Κοινωφελούς Επιχειρήσεως του Δήμου Αμαρουσίου (Κ.Ε.Δ.Α – Αθλητισμός – Πολιτισμός), Κος Νικόλαος Πέππας, ο Εμπνευστής, Δημιουργός και Οργανωτής του Φεστιβάλ, Κος Βασίλης Λάππας (της KL KALLERY VASSILIS LAPPAS), ο Πρόεδρος της Ένωσης Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος, Κος Δημήτρης Λούκας. Μας τίμησαν με την παρουσία τους, ο Κος Δημήτριος Τσιγαρίδας, Σύμβουλος Δημοσίων & Διεθνών Σχέσεων, Τύπου-Διαδικτύου του Φορέα και Γεν. Διευθυντής – μέλος του ΔΣ της ΕΝΩΣΗΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝ (ΕΝ.ΕΛ.ΔΗ.), ο οποίος και ήρθε ειδικά για τα εγκαίνια από τη Θεσσαλονίκη, δημοτικοί σύμβουλοι από το Δήμο Αμαρουσίου, καθώς και πλήθος κόσμου των Γραμμάτων και των Τεχνών.

Ο Βασίλης Λάππας ευχαρίστησε το Δήμαρχο Αμαρουσίου, Κο Γεώργιο Πατούλη, για τη μεγάλη τιμή να εγκαινιάζει για δεύτερη φορά το Φεστιβάλ «ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ», και πάνω από όλα τόνισε ότι το όραμά του απέκτησε σάρκα και οστά με τη δική του υποστήριξη. Παίρνοντας το λόγο ο Κος Πατούλης τόνισε μεταξύ των άλλων, την άξια επαίνων, μεγάλη προσπάθεια του Κου Βασίλη Λάππα σε μία περίοδο δύσκολη και ειδικά στον τομέα του Πολιτισμού και ότι μέσα από τον Πολιτισμό, την Τέχνη και την Ιστορία μας, η Ελλάδα θα βρει τα μονοπάτια που θα την οδηγήσουν και πάλι ψηλά, εκεί που της αξίζει να είναι.

Ο Κος Πατούλης στη συνέχεια ξεναγήθηκε στο χώρο των Εκθέσεων από τον Οργανωτή του Φεστιβάλ, Κον Βασίλη Λάππα, και συνεχάρη όλους τους καλλιτέχνες που συμμετέχουν στο Φεστιβάλ.

Ο κόσμος αγκάλιασε το Δήμαρχο και εισέπραξε από τον ίδιο αγάπη, εμπιστοσύνη και την υπόσχεση ότι πάντα θα στηρίζει την τέχνη και τον πολιτισμό.

Ακολούθησε η προβολή της Ταινίας του Πέτρου Φλωράκη «Choose your Future» και συζήτηση με τους Ηλία Φλωράκη και Βασίλη Ορλιακλή, Ψυχολόγο. Η ταινία αυτή και η επακολουθήσασα συζήτηση είναι ένα αφιέρωμα στο πρόβλημα του εθισμού των παιδιών -και όχι μόνο- στα Video games, ηλεκτρονικά μέσα ψυχαγωγίας, με μεγάλη συμμετοχή από τους παρευρισκομένους.

Ο Κος Βασίλης Λάππας μας δήλωσε αργότερα, ότι το Φεστιβάλ αυτό και η Ομάδα του στο FACEBOOK “ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ” είναι το όραμά του, και ότι μέσα από αυτό γνωρίζει νέα συναισθήματα που τον κατακλύζουν καθημερινά, πρωτόγνωρα συναισθήματα που πηγάζουν από την αγάπη του κόσμου, και τη δημιουργία αυτής και μας ανανέωσε το ραντεβού μας για τον Μάιο του 2018 με πλήθος νέες εκδηλώσεις.

ΑΝΟΙΞΕ ΤΙΣ ΠΥΛΕΣ ΤΟΥ ΤΟ 2ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ

He opened the doors of the second festival Greece in shape and color

Στις 18 Μαΐου άνοιξε τις πύλες του το 2ο Φεστιβάλ Τέχνης και Πολιτισμού ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ στην Ολυμπιακή Δημοτική Πινακοθήκη Σπύρος Λούης

Μετά  την μεγάλη επιτυχία  του 1ου Φεστιβάλ τον Μάιο του 2016 η Kl Gallery Vassilis Lappas   σε συνεργασία με τον Δήμο Αμαρουσίου το Κέντρο Τέχνης και Πολιτισμού και την Ένωση Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος καθιέρωσαν μετά από  πρόταση του Δημάρχου Αμαρουσίου Κου Γεωργίου Πατούλη την διοργάνωση του Φεστιβάλ ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ στο Δήμο Αμαρουσίου κάθε χρόνο.

Ετσι και φέτος πραγματοποιείται το 2ο Φεστιβάλ ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ από τις 18 Μαΐου έως και 31 Μαΐου, στον Πανέμορφο και Ιστορικό Χώρο της Ολυμπιακής Δημοτικής  Πινακοθήκης  Σπύρος Λούης  (Έναντι Βασιλίσσης Σοφίας 85 – Πλατεία Ηρώων  2108067222)

Μέσα από τις δυσκολίες της Εποχής που διανύουμε, η KL Gallery Vassilis Lappas, το διαδικτυακό ραδιόφωνο KL GALLERY WEB RADIO και η Ομάδα μας ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ μέσα από το Φεστιβάλ Τέχνης και Πολιτισμού ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ  προβάλουμε μια νότα αισιοδοξίας βγαλμένη  από όνειρα, οράματα και  προτάσεις νέων αλλά και καταξιωμένων καλλιτεχνών και πάντα  ακολουθώντας το μονοπάτι του Πολιτισμού προτάσσοντας την Ελληνική Τέχνη και Εικόνα (Φωτογραφία, Ζωγραφική, Γλυπτική, χαρακτική, Αγιογραφία κλπ) στην Ελλάδα αλλά και σε όλο το Κόσμο αναδεικνύοντας μέσα από τις εικόνες και την ματιά των νέων μας καλλιτεχνών τις ομορφιές και την Ιστορία  της ΕΛΛΑΔΑΣ

Από της 18 Μαΐου ανοίξαμε τις Πύλες του 2ου Φεστιβάλ Τέχνης και Πολιτισμού ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ για όλους και για όλο τον κόσμο και σας καλούμε συνταξιδιώτες μας και σε αυτό το Ταξίδι μας στο πανέμορφο και γεμάτο ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ χώρο της Ολυμπιακής Δημοτικής Πινακοθήκης Σπύρος Λούης στο Δήμο Αμαρουσίου τον οποίο τον γεμίσαμε με υποσχέσεις για τον Πολιτισμό μας και την ΕΛΛΗΝΙΚΗ Τέχνη χαρίζοντας ελπίδα και αισιοδοξία για την επόμενη μέρα στην Ελλάδα…

Σας περιμένουμε όλους και σήμερα κοντά μας αλλά και κάθε μέρα μέσα από το Facebook (ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ) να σας γνωρίσουμε, να μπείτε και εσείς στην Ομάδα μας και μαζί με εσάς να συνεχίσουμε το Ταξίδι μας στα μοναδικά σε όλο τον κόσμο ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ…

Μία Μάχη ανάμεσα σε γονείς και παιδιά – Video Games

Μία Μάχη ανάμεσα σε γονείς και παιδιά: “Video Games”!

Στην Τεχνολογική Επανάσταση που διανύουμε παρατηρούμε να εδραιώνεται μια μάχη ανάμεσα σε γονείς και παιδιά: “Video Games”!

“Ακόμα παίζεις;”, “Πέντε λεπτά ακόμη!”,

“Πάμε μια βόλτα;”, “Μπα, βαριέμαι! Θέλω να παίξω με τους φίλους μου on line”

 

Η θέση του γονέα απέναντι στο παιδί ποια πρέπει να είναι; Έχετε παρατηρήσει ποτέ ποιο είναι το όριο ηλικίας που αναγράφει το video game του παιδιού σας; Παίζετε κι εσείς μαζί του; Πόσες ώρες; Του δίνεται εναλλακτικό τρόπο παιχνιδιού; Πιστεύετε ότι τα video games βοηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν κάποιες ικανότητες;

 

Η KL. Gallery Vassilis Lappas , στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της για το έτος 2017, έχει προγραμματίσει ανά την Ελλάδα εκδηλώσεις με σκοπό την προβολή της Ελληνικής Τέχνης και Πολιτισμού, με τίτλο ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ.

Οι ΟΝΕΙΡΟΚΥΚΛΟΙ διοργανώνουν την εκδήλωση Video Games Child Vs Adult με αφορμή την προβολή της ταινίας “Choose your Future” του 12χρονου πλέον Πέτρου Φλωράκη, για τον εθισμό των παιδιών στα ηλεκτρονικά παιχνίδια.

 

 

Σάββατο 20 Μαΐου 2017 στις 18:30  στα  πλαίσια του 

2ου Φεστιβάλ Τέχνης και Πολιτισμού ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ 

στην ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ “ΣΠΥΡΟΣ ΛΟΥΗΣ”

Του ΔΗΜΟΥ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ

Πλατεία Ηρώων (έναντι Βασιλίσσης Σοφίας 85), Μαρούσι

ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

“Choose your Future”: Ένα παιδί σε δύο παράλληλους κόσμους. Ο πρώτος με όρια στα ηλεκτρονικά παιχνίδια και ο δεύτερος δίχως όρια. Ποιον θα επιλέξει στο τέλος το παιδί;

 

Θα ακολουθήσει συζήτηση με τους:

  • Βασίλη Ορλιακλή, Κλινικό Ψυχολόγο (M.Sc) Θεραπευτής Οικογένειας και Ομάδας.
  • Ηλία Φλωράκη σεναριογράφο-σκηνοθέτη, και κάτοχο παγκόσμιων ρεκόρ σε video games. Θα μας μιλήσει ως gamer, ως δημιουργός ταινιών στο CineLikeLab και ως γονέας.
  • Πέτρο Φλωράκη, νεαρό δημιουργό της καλλιτεχνικής ομάδας ΟΝΕΙΡΟΚΥΚΛΟΙ. Θα μας μιλήσει για την ταινία του και για τη δική του εμπειρία στον κόσμο των ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Μαζί του οι μικροί πρωταγωνιστές Μάριος Ζαγγανάς και Κωστής Βαμβακάς.

Σας περιμένουμε με τα παιδιά σας για να δώσουμε ένα τέλος σε αυτή την μάχη!

Μία Μάχη ανάμεσα σε γονείς και παιδιά: “Video Games”!

Το Πρόγραμμα 2ου Φεστιβάλ ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ και ΧΡΩΜΑ

Το Πρόγραμμα 2ου Φεστιβάλ ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ και ΧΡΩΜΑ 18 με 31 Μαΐου 2017

Έκθεση Φωτογραφίας:  από την Φωτογραφική Ομάδα Ελλάδα Σχήμα και Χρώμα  https://www.facebook.com/groups/ellada.sxima.kai.chroma/

Θάνος Ευθήμερος, Αιμιλία Ματουλέα, Αφροδίτη Παπαδοπούλου, Στέλλα Κοροβίνη, Όλγα Αλεξοπούλου, Μένια Μπογέα, όλγα Μπακοπούλου, Αθανασία Μπαϊρακτάρη, Έβη Σωτηροπούλου, Λένα Θεοχαρίδου, Πέννυ Χονδρογιάννη, Κατερίνα Τόγια, Δήμητρα Δουρουντα, Μαριάννα Κουκούλα, Σοφιάννα Αγγελοπούλου….

 

 

Έκθεση Ζωγραφικής:  Έλενα Κατσαντώνη, Ιωάννα Ξανθοπούλου, Χρήστος Λάμπρου, Πέννυ Χονδρογιάννη, Μαρία Καρζή, Ελίνα Κστρινάκη, Ντίνα Καστρινάκη, Ζωή Ζαβίνα, Τέρρυ Ζήκου…

Αγιογραφία:   Λίλα Δίδου

Γλυπτό:  Χρήστος Λάμπρου

Εικαστικό Ένδυμα:  Ρουσσέτος Σιγάλας

Παρουσίαση Μέσα από το Ιστορικό Αρχείο της ΕΦΕ (Ελληνική Φωτογραφική Εταιρεία) Έκθεση Φωτογραφίας με Τίτλο Ανθρώπινες Σχέσεις

Καθημερινά  μετά τις 19:00 Θα πραγματοποιούνται προβολές, από το Ιστορικό Αρχείο της ΕΦΕ Ελληνικής Φωτογραφικής Εταιρείας, και από το Αρχείο του Φωτογράφου και Προέδρου της KL Galley Vassilis Lappas

ΠΕΜΠΤΗ 18 ΜΑΙΟΥ και ώρα 19:30 Εγκαίνια από τον Πρόεδρο του Κέντρου Τέχνης και Πολιτισμού Κον Νικόλαο Πέππα, Ομιλητές Δημήτρης Λούκας Πρόεδρος της Ένωσης Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος (Ε.Δ.Σ.Τ.Ε.) Ιατρόπουλος Πρόεδρος ΕΦΕ,  Βασίλης Λάππας Πρόεδρος της KL GALLERY VASSILIS LAPPAS

Μετά τα εγκαίνια θα ακολούθηση Μπουφές για να μπορέσουμε να σας γνωρίσουμε από κοντά και εσείς να μπορέσετε να γνωρίσετε από κοντά τους καλλιτέχνες του Φεστιβάλ…

 

ΣΑΒΒΑΤΟ 20 ΜΑΙΟΥ ΚΑΙ ΩΡΑ  18:30 

Μία μάχη ανάμεσα σε γονείς και παιδιά: “Video Games”!

“Ακόμα παίζεις;”, “Πέντε λεπτά ακόμη!”,

“Πάμε μια βόλτα;”, “Μπα, βαριέμαι! Θέλω να παίξω με τους φίλους μου on line”
 
Η θέση του γονέα απέναντι στο παιδί ποια πρέπει να είναι; Έχετε παρατηρήσει ποτέ ποιο είναι το όριο ηλικίας που αναγράφει το video game του παιδιού σας; Παίζετε κι εσείς μαζί του; Πόσες ώρες; Του δίνεται εναλλακτικό τρόπο παιχνιδιού; Πιστεύετε ότι τα video games βοηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν κάποιες ικανότητες;

ΔΕΥΤΕΡΑ  22 ΜΑΙΟΥ ΚΑΙ ΩΡΑ 19:30  Ένα ταξίδι στην πανέμορφη Ήπειρο και τις 4 εποχές μέσα από την προβολή του Ηχοράματος ΩΔΗ ΣΤΗ ΦΥΣΗ του φωτογράφου σκηνοθέτη και μέλος της Ένωσης Δημοσιογράφων και συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος Βασίλη Λάππα.

Βασίλης Λάππας Φωτογραφία, Σκηνοθεσία, Παραγωγή Οπτικοακουστικών Παρουσιάσεων, και  Ραδιοφωνικών Εκπομπών, Διοργανωτής του 1ου και 2ου Φεστιβάλ  Τέχνης και Πολιτισμού  ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ, ιδιοκτήτης τής KL Gallery Vassilis Lappas καθώς και του διαδικτυακού ραδιοφωνικού σταθμού KL GALLERY WEB RADIO.COM

 

ΤΕΤΑΡΤΗ 24 ΜΑΙΟΥ ΚΑΙ ΩΡΑ  19:00 Αισθητική, και Τρόποι Προσέγγισης και Ιδιαιτερότητες στη Φωτογραφία Δρόμου, με τον  Κυριάκο Αζαδέλη

 

ΠΕΜΠΤΗ 25 ΜΑΙΟΥ ΚΑΙ ΩΡΑ 19:00  ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ μία εκπομπή για το Ταξίδι, την τέχνη, και τον Πολιτισμό μας…  Μία Ζωντανή εκπομπή στο διαδικτυακό Ραδιόφωνο KL GALLERY WEB RADIO.COM μέσα από το χώρο της Ολυμπιακής Δημοτικής Πινακοθήκης Σπύρος Λούης, με τον Βασίλη Λάππα, καλεσμένος του  ο Βασίλης Κουτσαβλής.

Ένα Ταξίδι στο Τατόι, στην Ιστορία του και στα Μυστικά του, μέσα από το λόγο και την εικόνα με προβολή εικόνων από την φωτογραφική ομάδα ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ

Ένα Ταξίδι στα Σημαντικότερα Γεγονότα της Μουσικής Σκηνής 06 Μαΐου

Ένα Ταξίδι στα Σημαντικότερα Γεγονότα της Μουσικής Σκηνής 06  Μαΐου

 6 Μαίου το 2002 Σε ψηφοφορία του Guinness Hit Singles Book, το τραγούδι “Bohemian Rhapsody” των Queen ψηφίζεται το αγαπημένο των Βρετανών. Στην δεύτερη θέση ψηφίστηκε το….

Περισσότερα…..

Η Πατρίς Αγνωμονούσα

«Η Πατρίς Αγνωμονούσα»

Πώς το νεοσύστατο ελληνικό κράτος γύρισε την πλάτη στους αγωνιστές και στις αγωνίστριες του 1821

 

«Εμείς ελευθερώσαμε την πατρίδα, εσύ κυβέρνησε την»,

είχε πει ο Κολοκοτρώνης στον Όθωνα. Οι πολιτικές όμως κόντρες της εποχής και τα πάθη ήταν τόσο έντονα που μερικοί από τους κορυφαίους αγωνιστές του 1821 κατέληξαν να αντιμετωπίζονται ως αντίπαλοι, αν όχι ως εχθροί του νεοσύστατου νεοελληνικού κράτους.

 Ο βασιλιάς Όθωνας, ο Κωλέττης και ο Μαυροκορδάτος έπαιξαν κομβικό ρόλο στο πως αντιμετωπίστηκαν κορυφαίες προσωπικότητες της Ελληνικής Επανάστασης, των οποίων το τέλος της ζωής τους μόνο ανάλογο της προσφοράς τους δεν ήταν. Το φρικτό τέλος των περισσότερων αγωνιστών δείχνει πως η πατρίς στην περίπτωση τους δεν ήταν ευγνωμονούσα, αλλά αγνωμονούσα.

ΕπιμέλειαΔημήτρης Η. Λούκας 

Καθηγητής, Πολιτειολόγος-Κοινωνιολόγος-Οικονομολόγος, Πρόεδρος της Ένωσης Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος (Ε.Δ.Σ.Τ.Ε.)

 

Η ανδρεία δεν είναι μόνο γένους αρσενικού. Στην Ελλάδα, την ώρα της ανάγκης –και όχι μόνο– η ανδρεία γίνεται και γυναικείο προσόν. Τα παραδείγματα είναι πολλά: Στην Επανάσταση του 1821 εμφανίστηκαν στο προσκήνιο γυναίκες που το έλεγε πραγματικά η καρδιά τους. Ατρόμητες και ικανές, δεν άφησαν τη γυναικεία τους φύση να βάλει όρια και φραγμούς στη δίκαιη απαίτησή τους για ελευθερία και αυτονομία. Αυτό σημαίνει ότι η γυναίκα φιλόπατρις μπορεί άνετα να κάνει την υπέρβαση και να ξεδιπλώσει τις στρατηγικές της ικανότητες, αρκεί να μην συμβιβαστεί με τον φόβο.

 

Ανάμεσα στους άντρες μαχητές, καπετάνισσες έπαιρναν μέρος σε στρατιω-τικά συμβούλια, χειρίζονταν τα όπλα με δεξιοτεχνία (καταπλήσσοντας τους πάντες), αρματώνονταν και πολεμούσαν με λύσσα πριν καλά-καλά στεγνώσει το δάκρυ τους για τον χαμό των παιδιών τους.

 

Ας θυμηθούμε κάποιους και κάποιες από αυτούς τους ήρωες του 1821…. κι ας ξεκινήσουμε από τον Νικηταρά.

 

ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ:

 Ο Νικήτας Σταματελόπουλος ήταν ένα από τα πρόσωπα που δήλωναν πάντα παρών στις μεγάλες μάχες. Στο Βαλτέτσι, στην Αράχωβα, στα Δολιανά, στο Μεσολόγγι και φυσικά στα Δερβενάκια. Εκεί όπου έσπασε τρία σπαθιά από την ορμή με την οποία πολεμούσε.

Ανιψιός του Κολοκοτρώνη και πολύ πιστός του δεν είδε εξ αρχής με θετικό μάτι τον Όθωνα, ενώ είχε στηρίξει τον Ιωάννη Καποδίστρια. Το παλάτι το γνώριζε και το 1839 συλλαμβάνεται για συνωμοσία κατά του Όθωνα, καθώς συμμετείχε σε παράνομες οργανώσεις που φημολογείτο ότι είχαν στόχο την σύλληψη του Όθωνα.

Φυλακίστηκε στο Παλαμήδι σε συνθήκες άθλιες. Ελλιπής σίτιση, ξυλοδαρμοί και απομόνωση ήταν μόνο μερικά από όσα πέρασε ο Νικηταράς. Το 1840 δικάστηκε στην Πύλο, κρίθηκε αθώος και αφέθηκε ελεύθερος. Οι Βαυαροί όμως του επιφύλασσαν και άλλους διωγμούς. Δεν δέχτηκαν την απόφαση του Δικαστηρίου και με υπογραφή του Όθωνα φυλακίστηκε στην Αίγινα. Ο Νικηταράς είχε ζαχαρώδη διαβήτη, δεν το γνώριζε και άρχισε να χάνει και το φως του. Μία φορά μόνο τον είδε ο Βαυαρός γιατρός και γνωμάτευσε ότι δεν έχει τίποτα αφήνοντας τον στην μοίρα του μέχρι την τελική τύφλωση.

 

Στην δίκη που έγινε στις 18 Σεπτέμβρη 1841, δόθηκε εντολή να προσαχθεί καθιστός. Πήρε αμνηστία και αποφυλακίστηκε σχεδόν τυφλός. Η κόρη του όταν τον είδε υπέστη ψυχολογικό σοκ . Ο αγωνιστής ήταν πλέον ένας γέρος και εντελώς τυφλός από τον διαβήτη. Πηγαίνει μετά στο Άργος να μείνει, όπου είχε ένα αγρόκτημα στην θέση Σερεμέτι, κοντά στα όρια του Άργους προς το Ναύπλιο και την Νέα Κίο.

Παρ᾽όλα αυτά, η φτώχεια και η τύφλωσή του τον οδήγησαν τελικά στην επαιτεία. Με εντολή της αρχής που όριζε τα πόστα επαιτείας στον Πειραιά, του όρισαν μια θέση κοντά στην σημερινή εκκλησία της Ευαγγελίστριας και του επέτρεπαν να στέκεται εκεί κάθε Παρασκευή.

Στις 25 του Σεπτέμβρη του 1849,  ένας από τους γενναιότερους των Ελλήνων πεθαίνει ξεχασμένος, τυφλός και πάμφτωχος. Η τελευταία επιθυμία του ήταν να  ταφεί δίπλα στον Κολοκοτρώνη.

Ένα περιστατικό ωστόσο που δείχνει το ήθος και την φιλοπατρία του Νικηταρά είναι το γεγονός πως όταν ένας απεσταλμένος των Μεγάλων Δυνάμεων πήγε και είδε τον Νικηταρά να ζητιανεύει έξω από την Ευαγγελίστρια τον ρώτησε «τι κάνεις εδώ Στρατηγέ». Ο Νικηταράς αντιλήφθηκε πως τον γνώριζε και υπερήφανος καθώς ήταν, μάζεψε το χέρι και του απάντησε: «απολαμβάνω την ελεύθερη πατρίδα μου».

Ο Νικηταράς άφησε Απομνημονεύματα, τα οποία κατέγραψε ο Γ. Τερτσέτης και εξέδωσε ο Ν. Βέης, του 1930.

Τον Απρίλιο του 1822, ο Άρειος Πάγος από την Εύβοια γράφει επιστολή στον Νικηταρά και με υποκρισία και κολακεία προσπαθεί να τον πείσει να εγκαταλείψει τον Ανδρούτσο, να τον παραμερίσει και να αναλάβει αυτός «την επιστασίαν των στρατευμάτων». Ο Νικηταράς απαντά:

«… Η απάντηση του Νικηταρά είναι άμεση και αποστομωτική, με στερεά επιχειρήματα, με απόδοση ευθύνης στον Άρειο Πάγο για όσα έγιναν και με κύριο συμπέρασμά του πως η ανάμειξη των πολιτικών στα στρατιωτικά δεδομένα της Επανάστασης θα είναι οπωσδήποτε καταστροφική για την πορεία του Αγώνα. Είναι μια αντάξια της φήμης του ως αγνού πατριώτη απάντηση και ως ανθρώπου, που σέβεται την αλήθεια και την πραγματική φιλία το ίδιο. Τους γράφει:

 Σεβασμιώτατοι άρχοντες Αρεοπαγίται!

 Εδιάβασα το γράμμα σας και είδα τα όσα με γράφετε, ενώ το γένος μου το τιμώ και το αγαπώ και διά την ελευθερίαν του καθ’ημέραν θυσιάζομαι, τιμώ και σέβομαι και τον Άρειον Πάγον και κάθε καλήν διοίκησιν του έθνους μου, λέγω όμως την αλήθειαν, ως ελεύθερος Έλληνας και καλός πατριώτης. Ο Άρειος Πάγος δεν εφέρθη καθώς έπρεπεν εις τας περιστάσεις μας. Πρώτον δεν έπρεπε να δίδη πολεμικάς προσταγάς, ωσάν να ήταν διωρισμένος στρατηγός επάνω μας, ημείς όπου επολεμούσαμεν, όπου εβλέπομεν τας δυνάμεις των εχθρών και την κατάστασιν του στρατεύματός μας, εκρίναμεν εύλογον να το τραβήξωμεν διά να μη χαθή. Ο Άρειος Πάγος δεν έπρεπε να εναντιωθή εις τούτο και να προξενήση τόσην ταραχήν και παράπονο, αν το τράβηγμα του στρατεύματος έγινε κακό, την κρίσιν δεν έπρεπε να την κάμνη ο Άρειος Πάγος, αλλά η διοίκησις του έθνους. Ημπορούσε να διορίση άλλους στρατηγούς να εξετάσωσι, και να κρίνωσι το πράγμα. Η δουλειά του Αρείου Πάγου ήταν και είναι, όσον αφορά τα πολεμικά, να προνοή τας ζωοτροφίας και τα εφόδια. Δεύτερον όταν ο Οδυσσεύς έστειλε την παραίτησίν του, ο Άρειος Πάγος έπρεπε να δείξη πολιτικόν και να στοχασθή τας περιστάσεις και να ειρηνεύση το πράγμα, αν είχε και άδικον ο Οδυσσεύς, και όχι να αρπάξη την παραίτησίν του και να τον θεατρίζη εις τον κόσμον, ωσάν ένοχον. Εγώ εδούλευσα και εις τας Ευρωπαϊκάς Διοικήσεις, πουθενά όμως δεν είδα ν’ανακατώνονται εις τα πολεμικά με τέτοιον τρόπο οι πολιτικοί, και να καταδικάζουν έτσι τους αξιωματικούς, πλην περισσότερο δεν έπρεπε να φερθήτε η ευγένειά σας έτσι εις τας παρούσας περιστάσεις του γένους, όπου χρειάζεται εσωτερικήν ειρήνην και όχι φατρίας και ταραχάς. Ηξεύρω, ότι το στράτευμα είναι του γένους, η οδηγία όμως του στρατεύματος είναι του Αρχηγού, και όταν μένη χωρίς αρχηγόν, σκορπίζει, καθώς ένα καράβι, όταν μένη χωρίς καραβοκύρην, τζακίζεται και πνίγεται. Το πλέον λυπηρόν, άρχοντες, είναι όπου αντί τώρα καν να ζητήτε ως φρόνιμοι διόρθωσιν του κακού, εσείς ζητείτε να το γαγγραινάρετε. Εγώ αν έχω γενναία φρονήματα, και ως φίλος και ως φιλογενής, και αν έχω καμμίαν υπόληψιν εις το έθνος μου, αφήσατέ με παρακαλώ να φυλάττω τα γενναία μου φρονήματα και της φιλίας και της φιλογενείας και να χαίρωμαι την μικράν ταύτην υπόληψιν, μένω δε μ’ όλον το ανήκον σέβας.

 Ωφέλιμο τα μέγιστα, θα ήταν, για την ασπαίρουσα χώρα Ελλάδα μας, εάν η ελλειμματική σε εντιμότητα και πατριωτισμό ηγέτες μας διάβαζαν αυτά τα γεμάτα αντρειωσύνη και εντιμότατα λόγια του πιο έντιμου και υπερήφανου αυτού παλληκαριού του’21, Νικήτα Σταματελόπουλου!

 Φευ-αλλοίμονο! Αυτός ο τύπος ανθρώπινου ηγέτη εξαφανίστηκε προ ετών! Οι Θεοί σώζουν την Ελλάδα! Ταγοί δεν υπάρχουν».

 

ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ:

 Δυναμική και ανεξάρτητη καπετάνισσα, υπήρξε «η αμαζόνιος διακόσμησις του πολεμικού πίνακος του 1821». Όλη η Ευρώπη έμεινε έκπληκτη από την πολεμική της δράση και την αφοσίωσή της στην πατρίδα. Δίκαια ονομάστηκε θηλυκός Κολοκοτρώνης (λένε ότι δεν άφηνε ποτέ το σπαθί από τα χέρια της).

 

Η Λασκαρίνα παντρεύτηκε δύο φορές, αλλά και οι δύο άντρες της σκοτώθηκαν σε συγκρούσεις με πειρατές αφήνοντάς την χήρα με επτά παιδιά και κληρονόμο μιας μεγάλης περιουσίας. Προσέφερε όλα τα χρήματά της και τα καράβια της στον Αγώνα, ενώ έπαιρνε μέρος σε μάχες και η ίδια.

Ο ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων γράφει για την τόλμη και τη γενναιότητά της: «…ενώπιον αυτής ο άνανδρος ησχύνετο και ο ανδρείος υπεχώρη».

Η Μπουμπουλίνα ήταν η μόνη γυναίκα που μυήθηκε στη Φιλική Εται-ρεία στον χαμηλότερο βαθμό μύησης, καθότι οι γυναίκες δεν γίνονταν δεκτές από τους Φιλικούς. Συμμετείχε ως ισάξια με τους άλλους οπλαρχηγούς στα πολεμικά συμβούλια και τις αποφάσεις και της απονεμήθηκε ο τίτλος της «Καπετάνισσας» και της «Μεγάλης Κυράς». Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά τον θάνατό της οι Ρώσοι της απένειμαν και τον τίτλο της Ναυάρχου, έναν τίτλο με παγκόσμια μέχρι σήμερα μοναδικότητα για γυναικεία μορφή.

Διωγμένη από την κυβέρνηση του Κουντουριώτη η Μπουμπουλίνα το 1825 ζούσε στις Σπέτσες, έχοντας ξοδέψει όλη την –μεγάλη– περιουσία της στον πόλεμο, η Ελλάδα βρέθηκε ξανά σε μεγάλο κίνδυνο. Στις 12 Φεβρουαρίου του 1825, ο Αιγύπτιος ναύαρχος Ιμπραήμ Πασάς με έναν τουρκοαιγυπτιακό στόλο, αποβιβάζεται στο λιμάνι της Πύλου στην Πελοπόννησο με 4.400 άντρες, σε μια τελευταία προσπάθεια να σταματήσει την επανάσταση. Η Μπουμπουλίνα ξανά μπαίνει στην πρώτη γραμμή, χωρίς να το σκεφτεί και παρά το γεγονός ότι η σχέση της με τους πολιτικούς ήταν τεταμένη και η ίδια πολύ πικραμένη.

Το τέλος της όμως θα είναι τελείως άδοξο λίγο μετά, στις 22 Μαΐου του 1825. Ο μικρότερος γιος της από τον πρώτο της γάμο, ερωτεύεται την κόρη της πολύ πλούσιας οικογένειας των Κουτσαίων στις Σπέτσες, μία πάρα πολύ πλούσια οικογένεια και πρόκριτοι των Σπετσών, οι οποίοι όμως δεν ήθελαν τον γάμο καθώς η Μπουμπουλίνα δεν ήταν πλέον οικονομικά δυνατή. Οι δύο νέοι όμως κλέβονται και πηγαίνουν στο σπίτι του πρώτου άντρα της Μπουμπουλίνας, του Δημητρίου Γιάννουζα.

Η Μπουμπουλίνα μαθαίνει το γεγονός και πάει και αυτή στο σπίτι να δει τι γίνεται. Λίγο αργότερα καταφθάνουν και οι Κουτσαίοι πολύ εξαγριωμένοι με την απαγωγή, την οποία θεώρησαν μεγάλη προσβολή, σύμφωνα με τα έθιμα της εποχής στο σπίτι του πρώτου άντρα της, του Γιάννουζα. Αιτία μια λογομαχία της με άτομα της οικογένεια Κούτση, λόγω της απαγωγής της κόρης του Χριστόδουλου Κούτση Ευγενίας από τον γιο της Μπουμπουλίνας Γεώργιο Γιάννουζα. Τα σκληρά και αμείλικτα λόγια της Καπετάνισσας ήταν αρκετά για να οπλίσουν το χέρι του (αγνώστου λόγω σκότους) δολοφόνου.

 

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ:

 Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, ήταν γιος ενός από τους πρώτους αρματολούς που οι Τούρκοι έτρεμαν στο άκουσμα του ονόματός του. Ο Οδυσσέας, γεννήθηκε στην Ιθάκη το 1790, γι’ αυτό και του έδωσαν το όνομα του αρχαίου βασιλιά του νησιού, του πανούργου Οδυσσέα, το γιο του Λαέρτη. Τον πατέρα του, ύστερα από προδοσία των Βενετσιάνων, τον σκότωσαν οι Τούρκοι. Έτσι, από μικρός ο Οδυσσέας ορφάνεψε. Τότε τον πήρε κοντά του ο Αλή Πασάς, ο Τύραννος της Ηπείρου, που ήτανε φίλος του πατέρα του.

 

Ο Οδυσσέας ξεχώριζε από τους άλλους «φίλους» του Αλή Πασά, που τον πήρε στην σωματοφυλακή του. Έτσι ο Οδυσσέας, μπολιάστηκε όλα τα ελαττώματα του μεγάλου αφέντη του, δηλαδή στην σκληρότητα, την αγάπη του στο χρήμα και την διαρκή τάση του για καυγά. Γρήγορα, τσακώθηκε με τους άλλους «φίλους» και παλληκαράδες. Τον πιάσανε και τον βάλανε φυλακή. Τότε ο Αλή Πασάς, για να γλυτώσει από αυτόν, τον έστειλε καπετά-νιο με ένα απόσπασμα, για να δείξει, πρώτα την παλληκαριά του και δεύτερον, να πιάσει τους κλέφτες και τους αρματωλούς, που άρχιζαν να παρουσιάζονται στα βουνά της Ρούμελης.

Ο Οδυσσέας βρέθηκε σε μεγάλο δίλημμα. Από τη μια μεριά το αίσθημα της πατρίδας του και από την άλλη το ατομικό του συμφέρον και ο εγωϊσμός, που είχε γίνει καπετάνιος. Αλλά την εποχή εκείνη, κλέφτες απλοί, δεν ήτανε μόνο οι Έλληνες μα και οι Τούρκοι, που έκλεβαν τα γιδοπρόβατα ή έκαναν μικροληστείες. Γι’ αυτό αποφάσισε να πάει στη Ρούμελη.

Όταν όμως ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση και ο Οδυσσέας εξακολουθούσε να υπηρετεί τον Αλή Πασά και τα συμφέροντα των Τούρκων, πολλοί τον είπαν προδότη. Μα γρήγορα συνήλθε. Έγραψε στους Γαλαξιδιώτες να προ-σχωρήσουν στην Επανάσταση και αυτός συναντήθηκε με τους οπλαρχηγούς Δυοβουνιώτη Πανουργιά και τον Διάκο και μαζί έφτιαξαν το σχέδιο, για να χτυπήσουν το στρατό που έστελνε η Υψηλή Πύλη, για να πνίξουν την Επανά-σταση.

Στη Γέφυρα της Αλαμάνας, ο Διάκος χτυπιέται με τον Ομέρ Βρυώνη, πιάνεται ζωντανός και σουβλίζεται. Ο Οδυσσέας κρατάει το Χάνι της Γραβιάς, μαζί με 120 παλληκάρια. Εκεί δώσανε μια από τις πιο μεγάλες μάχες. Ο Ομέρ Βρυώ-νης, δεν μπορεί να καταλάβει το Χάνι. Έχει κάπου 350 σκοτωμένους Τουρκαλ-βανούς, τα γιουρούσια του αποκρούονται. Τότε, αποφασίζει να φέρει κανόνι από τη Λαμία και να γκρεμίσει το Χάνι. Ο Οδυσσέας, τη νύχτα, πήρε τα παλληκάρια του και περνώντας ανάμεσα από το τουρκικό στρατόπεδο, έφυγε.

Το 1822, η πρώτη Εθνική Συνέλευση διορίζει τον Ανδρούτσο «Αρχιστράτηγο» όλης της Ανατολικής Ελλάδος και του δίνεται διαταγή να χτυπήσει τους Τούρκους στη Λαμία. Ο Ανδρούτσος κατάλαβε ότι μια σύγκρουση με τους Τούρκους στην περιοχή αυτή, θα ήταν σε βάρος της Επανάστασης, μα η δια-ταγή ήταν διαταγή. Στη μάχη αυτή, ο Ανδρούτσος αναγκάστηκε να υποχωρή-σει. Οι πολιτικοί τον χαρακτήρισαν προδότη και άνανδρο. Όταν το έμαθε αυτό ο Οδυσσέας, παραιτήθηκε.

Εκείνη την εποχή στην κυβέρνηση ήτανε ο πιο αμφιλεγόμενος πολιτικός που πέρασε από την Ελλάδα. Ο Ιωάννης Κωλέτης, ο οποίος υπήρξε παλιά «φίλος» και γαμπρός του Αλή Πασά, αλλά που όμως, υπήρξε και προσωπικός εχθρός του Οδυσσέα Ανδρούτσου.

Ο Κωλέτης, ύστερα από την παραίτηση του Οδυσσέα Ανδρούτσου από «Αρχι-στράτηγος», έστειλε τον Παλάσκα και τον Νούτσο, να «παραλάβουν» τα παλληκάρια του. Το βράδυ όμως, φώναξε ο Ανδρούτσος τα παλληκάρια του και τους είπε:

  • Αυτοί ήρθαν να με σκοτώσουν και εσάς να σας δώσουν σε άλλο αρχηγό. Θέλετε να γίνει αυτό;
  • Όχι, είπαν όλοι μαζί.

Έτσι, σκότωσαν τον Παλάσκα και τον Νούτσο, καθώς κοιμόντουσαν. Η κυβέρ-νηση τον έπαψε από Αρχιστράτηγο και τον επικήρυξε με 5.000 γρόσια. Ο Ανδρούτσος κρύφτηκε σε μια σπηλιά, την «Μαύρη τρύπα».

Ο Δράμαλης είχε νικήσει σε πολλές μάχες τους Έλληνες και βάδιζε για την Πελοπόννησο, το Μωριά, όπως τη λένε. Στην κρίσιμη αυτή στιγμή της Επανά-στασης, η κυβέρνηση ανακαλεί την απόφασή της για την επικήρυξη και καλεί τον Οδυσσέα να βοηθήσει το στρατό. Ο Ανδρούτσος, μαζεύει και πάλι μερικούς Ρουμελιώτες και χτυπάει τον Ιμπραήμ Πασά, που κατεβαίνει για να βοηθήσει τον Δράμαλη. Έτσι, ο Δράμαλης, χωρίς εφόδια και βοήθεια, έπαθε στα Δερβενάκια από τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, την καταστροφή.

Με 150 παλληκάρια, ο Ανδρούτσος μπαίνει στην Αθήνα και αναλαμβάνει να οχυρώσει την Ακρόπολη και αφού άφησε για φρούραρχο το πρωτοπαλλήκα-ρό του, τον Γκούρα, αυτός έφυγε για να κτυπήσει τον Ρέϋντ Πασά, που πολιορκούσε το Μεσολόγγι. Ο Οδυσσέας, για να ανακουφίσει τους πολιορκη-μένους, συμφωνεί με τον Ρέϋντ Πασά, να γίνει μια ανακωχή. Την πράξη του αυτή, οι πολιτικοί του εχθροί την θεώρησαν προδοσία. Η κυβέρνηση του Κωλέτη, είχε πάρει δάνειο από την Αγγλία και με τα λεφτά αυτά εξαγόρασε τους πιο πολλούς Ρουμελιώτες καπεταναίους.

Στέλνει τον Γκούρα, με αρκετούς άντρες, να πάνε να πιάσουν τον Οδυσσέα και εν ανάγκη να χτυπηθούν μαζί του, αν φέρει αντίσταση. Ο Ανδρούτσος παραδόθηκε χωρίς καμιά αντίσταση, γιατί πίστευε στο παλιό πρωτοπαλλήκα-ρό του, τον Γκούρα και δεύτερον, ήθελε να δώσει λόγο στην δικαιοσύνη για ό,τι έκανε. Μα ο Γκούρας δεν ήταν πια ο παλιός φίλος και πρωτοπαλλήκαρό του. Ήταν ο Γκούρας, ο προσωπικός του εχθρός και φίλος του χρήματος. Και τα βάσανα άρχισαν. Ο Γκούρας τον έδεσε με αλυσίδες, τον γύριζε από σπηλιά σε σπηλιά, νηστικό, διψασμένο και όλο τον ρώταγε.

Που έχεις τους θησαυρούς ρε Οδυσσέα; Και θα σ’αφήσω να φύγεις.

Σώπα, ρε Γκούρα, πουλημένε, για λίγα γρόσια ξέχασες τη φιλία μας; απαντούσε ο Οδυσσέας. Για ποιο θησαυρό μιλάς μωρέ;

Όταν το έμαθε ο Καραϊσκάκης, πήρε τα παλληκάρια του και τράβηξαν για τον Όσιο Λουκά, που εκεί είχαν κρυμμένο τον Ανδρούτσο. Ο Γκούρας όμως, τον μετέφερε στην Αθήνα και τον φυλάκισε στην Ακρόπολη, πετώντας τον σε ένα σκοτεινό κελί. Εκεί, στο ίδιο μέρος, που πριν λίγα χρόνια τον είχαν δεχθεί σαν απελευθερωτή και οι Αθηναίοι του είχαν προσφέρει το «χρυσό σπαθί», τώρα βογκάει από τα βασανιστήρια του Γκούρα, του φίλου του, ο Αρχιστράτηγος «Πάσης Ανατολικής Ελλάδος».

Στις 6 Ιουνίου του 1825 οι σκοποί αντίκρισαν ένα σωρό από διαλυμένες σάρκες που δύσκολα έμοιαζαν με άνθρωπο. Η δολοφονία καλύφτηκε από την πολιτική ηγεσία και την Αστυνομία με την ψεύτικη έκθεση του Ιατροδικαστή για δήθεν ατύχημα. Ο θάνατος του ήταν φρικτός. Στραγγαλίστηκε και τον γκρέμισαν κάτω στον ναό της Απτέρου Νίκης.

Εκτελεστικά όργανα της δολοφονίας ήταν οι Ιωάννης Μαμούρης, Παπακώ-στας Τζαμάλας, Μήτρος της Τριανταφυλλίνας και ο στρατιώτης Θεοχάρης από το Λιδωρίκι.  Ενεργώντας κατά διαταγή του Γκούρα, απομάκρυναν τον δεσμοφύλακα, μπήκαν στο κελί του και τον σκότωσαν. Ύστερα γκρέμισαν το σώμα του από τον Γουλά κάτω στο λιθόστρωτο του ναού της Απτέρου Νίκης και διέδωσαν ότι τάχα ο φυλακισμένος είχε επιχειρήσει να δραπετεύσει, αλλά το σχοινί που χρησιμοποίησε κόπηκε και έτσι σκοτώθηκε.

Αυτό το άδοξο τέλος είχε, όπως και τόσοι άλλοι ήρωες της Επανάστασης του 1821, ένας από τους μεγαλύτερους ήρωες της.

 

ΜΑΝΤΩ ΜΑΥΡΟΓΕΝΟΥΣ:

 Ο Καποδίστριας της απένειμε τον βαθμό του αντιστράτηγου και της ανέθεσε τη διεύθυνση του ορφανοτροφείου στην Αίγινα για τα ορφανά των αγωνιστών. Με ορμητήριο τη Μύκονο και την Τήνο έλαβε μέρος σε πολλές επιχειρήσεις του απελευθερωτικού αγώνα. Στις Ευρωπαίες φίλες της εκμυστηρευόταν: «Λαχταρώ μια ημέρα μάχης, όπως εσείς λαχταράτε μία ημέρα χορού».

Η Μαντώ Μαυρογένους, μορφωμένη, όμορφη και από αστική οικογένεια έδωσε τα πάντα για την Επανάσταση. Πλήρωσε ακριβά τον σφοδρό έρωτα της με τον Δημήτριο Υψηλάντη, ένας έρωτας που τελικά την βύθισε στην κατάθλιψη. Όταν υπέβαλε αίτηση στο ελληνικό κράτος για σύνταξη και ένας υπάλληλος τη ρώτησε «τι κάνατε εσείς για τον αγώνα;» εκείνη πολύ ταπεινά απάντησε «τίποτα», χαρακτηριστικό πως δεν είχε αναγνωριστεί απολύτως τίποτα.

Ο Όθωνας λίγο μετά της κατέβαλε μία πενιχρή σύνταξη και εκείνη με επιστολή, του απάντησε πως η σύνταξη αυτή δεν της φτάνει ούτε για τα βασικά. Το ελληνικό κράτος δεν έδειξε κανένα έλεος απέναντι της. Πήρε μετά την απελευθέρωση ένα σπίτι από δημοπρασία. Αργότερα η δημοπρασία ακυρώθηκε και έχασε και το σπίτι και τα λεφτά της που είχε δώσει με αποτέλεσμα να μείνει μέχρι το τέλος της ζωής της φιλοξενούμενη.

Η Μαυρογένους αναγκάστηκε να περάσει τα τελευταία χρόνια της ζωής της πάμπτωχη, ξεχασμένη και παραγκωνισμένη. Είναι βέβαιο πως ο έρωτας της με τον Υψηλάντη της στοίχισε και πολιτικά καθώς όταν είχαν σχέση τα σχόλια έδιναν κι έπαιρναν: «Ο Υψηλάντης τρέχει πίσω από τα φουστάνια της φραγκοφορεμένης Μυκονιάτισσας» έλεγαν τότε.

 

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ:

 Ο αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας εγκαταλείφθηκε στην τύχη του. Μετά την σύλληψη του από τους Αυστριακούς κλείστηκε σε μπουντρούμια στην Βιέννη και αποφυλακίστηκε με κλονισμένη την υγεία. Πέθανε τρείς μήνες μετά μόλις 36 ετών, εγκαταλελειμμένος από τη Ελλάδα και πάμπτωχος πλέον. H  μεταφορά των οστών του στην Ελλάδα, όπως ήταν η επιθυμία του, έγινε το 1964, όταν τελικά μεταφέρθηκαν στην εκκλησία των Αγ. Ταξιαρχών στο Πεδί-ον του Άρεως στην Αθήνα, 136 χρόνια μετά το θάνατό του. Το τραγελαφικό, είναι πως όταν μεταφέρθηκαν τα οστά του στην Ελλάδα, έμειναν για μία διετία στο τελωνείο του Αεροδρομίου Αθηνών.

 

ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ, Η Ατρόμητη Κρητικιά:

 

Συμμετείχε σε πολεμικά συμβούλια, πολεμούσε με εκπληκτικό θάρρος, αυτοθυσία και ψυχραιμία και εμψύχωνε δυναμικά τους άντρες. Ηρωική παρουσία στην πολιορκία της Μονής Αρκαδίου (Ρέθυμνο), έχασε και τους τρεις γιους της στον Αγώνα του 1821.

 

ΧΑΪΔΩ ΓΙΑΝΝΑΚΗ-ΣΕΧΟΥ, Η Σουλιώτισσα:

 

Ενέπνευσε σεβασμό και θαυμασμό, όχι μόνο στους συμπατριώτες της αλλά και σε ξένους διπλωμάτες (και δη…Γερμανούς). Ο ηρωισμός της ξεχώρισε τα χρόνια 1792 – 1803 και το γυναικείο της φύλο δεν την εμπόδισε να τρέχει πρώτη στη μάχη, συχνά πιο μπροστά και από τους άντρες.

 

ΑΛΕΦΑΝΤΩ, Η Μεσολογγίτισσα:

 

Κάτω από την –κατ’ ανάγκη– ανδρική της ενδυμασία, κρυβόταν μια ψυχή που αψηφούσε κάθε είδος κινδύνου και κακουχίας, μεταδίδοντας θάρρος στους άντρες πολιορκημένους. Χήρα η ίδια, συνελήφθη κατά την έξοδο του Μεσολογγίου μαζί με την μικρή της κόρη και σφαγιάσθησαν.

 

Μνημείο ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΗ και ΔΟΜΝΑΣ ΒΙΣΒΙΖΗ

 

Πολύ κοντά στον Λευκό Πύργο, περπατώντας την παραλία προς το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, συναντάμε ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της συμπρωτεύουσας, αυτό που είναι αφιερωμένο στους Θρακιώτες καπεταναί-ους του 1821.

 

Ο καπετάν-Βισβίζης μυήθηκε νωρίς στη Φιλική Εταιρεία και συμμετείχε σε πολλές ναυμαχίες του 1821, μαζί με τη γυναίκα του Δόμνα και τα πέντε παιδιά τους. Όταν έπεσε νεκρός στην εκστρατεία στην Αγία Μαρίνα, το πλοίο του «Καλομοίρα» και την διακυβέρνησή του ανέλαβε η ίδια η γυναίκα του και επί τρία χρόνια συμμετείχε σε ναυμαχίες και αποστολές σε όλα τα ελληνικα πελάγη. Διέθεσε όλη της την περιουσία στον Αγώνα, για την απελευθέρωση της πατρίδας και το 1824, όταν πλέον δεν μπορούσε να συντηρήσει πια το «Καλομοίρα», το παραχώρησε στο ελληνικό κράτος, που το μετέτρεψε σε πυρπολικό.

 

Τα επόμενα χρόνια ήταν πολύ φτωχικά για την Δόμνα Βισβίζη και τα παιδιά της. Τριγυρνούσε άστεγη με τα πέντε παιδιά της (Ερμιόνη, Ναύπλιο, Ερμού-πολη). Είδε να πεθαίνουν από πανώλη τα τρία μικρότερα παιδιά της. Κάποτε, η Δόμνα κατάφερε να πάρει μία σύνταξη των 30 δραχμών από το Ελληνικό Κράτος.

 

Το Μνημείο που συναντάμε στη Θεσσαλονίκη είναι δωρεά της Θρακικής Εστί-ας Θεσσαλονίκης και κατασκευάστηκε από τον γλύπτη Γ. Β. Τσάρα.

 

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΞΑΝΘΟΣ, Ο ήρωας του 1821:

 

Ο Εμμανουήλ Ξάνθος (Πάτμος 1772 – Αθήνα 1852) είναι ένας εκ των ιδρυτών της Φιλικής Εταιρείας, μετά τους Σκουφά και Τσακάλωφ.

 

Ασχολήθηκε με το εμπόριο στην Οδησσό (1814), καθώς και στην Πόλη και στο Βουκουρέστι (1827), για τον συντονισμό των ενεργειών της Φιλικής Εταιρείας. Πρόσφερε την αρχηγία της Φιλικής Εταιρείας αρχικά στον Καποδίστρια και επειδή αυτός αρνήθηκε, την προσέφερε στον Αλέξανδρο Υψηλάντη, μαζί με τον οποίο ίδρυσε το ταμείο για την ενίσχυση του Αγώνα (Εθνική Κάσσα).

 

Μετά την αποτυχία της Εθνεγερσίας στην Μολδοβλαχία, αναλαμβάνει προσπάθεια ενίσχυσης του Αγώνα, μέσω των ελληνικών παροικιών και το 1823 ήλθε στην Ελλάδα, όπου και συμμετείχε σε πολλές μάχες. Σε επιστολή που έγραψε ο ίδιος, παραπονιόταν γιατί το Ελληνικό Έθνος γιόρταζε την ελευθερία του και δεν τον προσκάλεσε.

 

Ο απλός εμποροϋπάλληλος, προσέφερε όλο του το βιος και όλο του το είναι για την Φιλική Εταιρεία και φυσικά για την πατρίδα του, την Ελλάδα. Πάμπτωχος, έπαιρνε το δρόμο για την Οδησσό και το Βουκουρέστι, για να εξασφαλίσει τα προς το ζειν στη θυγατέρα του και την οικογένειά του.

 

Το έτος 1837, η Ελλάδα τον κάλεσε για να τον τιμήσει, δίνοντάς του ένα απλό πιστοποιητικό για τους αγώνες του.

 

Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, κατηγορήθηκε από τον Π. Αναγνωστό-πουλο για αλόγιστη χρήση των χρημάτων της Εθνικής Κάσσας. Φυσικά, την κατηγορία αυτή ανασκεύασε στα απομνημονεύματα της Φιλικής Εταιρείας. Με την απάντηση μάλιστα αυτή, αποκάλυψε και την άθλια ζωή του και ότι θα πέθαινε της πείνας, αν δεν υπήρχαν φιλεύσπλαχνοι πατριώτες να τον βοηθήσουν. Αυτή είναι η μοίρα των Ελλήνων Αγωνιστών και Ηρώων, ή να πέφτουν ηρωϊκά στα πεδία των μαχών, ή να πεθαίνουν πάμπτωχοι.

 

Ο Εμμανουήλ Ξάνθος, ο άνθρωπος που πρόσφερε τα πάντα στην πατρίδα του, «απέθανε εν εσχάτη πενία», δηλαδή πάμπτωχος και απογοητευμένος, πιθανώς το 1852, στην Αθήνα.

 

Δυστυχώς κι εμείς, οι νεότεροι Έλληνες, δεν τον τιμήσαμε όπως του άξιζε, έναν πραγματικό Έλληνα αγωνιστή και ήρωα, που το μοναδικό του όνειρο ήταν, να δει μια μέρα την πατρίδα του ελεύθερη…

 

ΑΓΟΡΩ, Η Καπετάνισσα της Ρούμελης

 Για την σπουδαία Αγραφιώτισσα καπετάνισσα «Αγόρω», πολλά θρυλούνται. Φαίνεται πως έχει δράσει στα Άγραφα και σε κάποια ορεινά χωριά της Ευρυ-τανίας, λίγο μετά το 1810, όταν ο τύραννος Αλή-πασάς εξόντωσε τον Κατσα-ντώνη και τον αδελφό του Χανιώτη και έδωσε τότε το αρματωλίκι στον Λεπενιώτη (αδελφό τους). Φαίνεται ότι η ατρόμητη αυτή καπετάνισσα έκανε πολυπληθές ασκέρι, όχι μόνο από άνδρες, αλλά και από κλεφτοπούλες, για να πολεμήσει τους Τούρκους.

Η Αγόρω αναφέρεται ως μία δυναμική γυναίκα και σκληρή απέναντι στους Τούρκους, αλλά και στο ασκέρι της, εάν κάποιοι παρεβίαζαν τον όρκο τους. Υποχρέωσε τον γερο-Μανώλη, ο οποίος δεν σεβάσθηκε το σπίτι του Προεστού, όταν βρέθηκε σ’ αυτό, να ζητήσει συγχώρεση από την οικογένειά του, αφού πρώτα δεμένο τον εξευτέλισε μπροστά στο ασκέρι της.

Σε μια μάχη ανάμεσα στα χωριά Αγαλιανό και Φτελιά Ευρυτανίας, η καπετά-νισσα, πολεμώντας αντρίκια τους Αρβανίτες του Αγρινίου, που εφόρμησαν στα λημέρια της, σκοτώθηκε δεχθείσα πισώπλατα ένα βόλι. Σ’ αυτήν την περιοχή υπάρχει τοπωνύμιο «το μνήμα της καπετάνισσας».

Υπάρχει κι ένα τραγούδι για την Αγόρω, που ξεκινά με τη μεταφορά ενός σπουδαίου μηνύματος στην καπετάνισσα, ότι δηλαδή Τούρκοι έχουν προσεγ-γίσει τους τόπους της επικυριαρχίας της καπετάνισσας, «για να τη χαλά-σουν», γι’ αυτό θα πρέπει να’ναι προσεκτική. Μάλιστα, το μήνυμα το μετα-φέρει ένα πουλί. Το τραγούδι της Αγόρως, της καπετάνισσας των Αγράφων, αρχίζει ως εξής: «Ένα πουλάκι πέταγε στ’ Αγαλιανού τη ράχη. Δεν πήγαινε σε ρεματιές, σε δίστρατα, σ’ αλώνια. Ήθελε μόνο να βρεθεί σε δύσβατα λημέρια, στην καπετάνισσα κοντά, κάτι να της μηνύσει…» και τελειώνει με τα εξής λόγια: «Εκεί κι η καπετάνισσα, σαν άντρας πολεμάει, τούρκικο βόλι κτύπησε, πισώπλατα τη βρήκε. Αντιλαλούν οι ρεματιές, κλαίνε τα καψοπούλια, χάθηκε η καπετάνισσα, της Ρούμελης καμάρι».

Στο σημείο αυτό να επισημάνω, πως στο διάλογο πουλιού και Αγόρως, η καπετάνισσα ζητά από το πουλί να πάει μήνυμα ενότητας σε όλους τους Κλέφτες. Η αναφορά στην κλέφτικη ζωή και τον θάνατο της Αγόρως, τον τοποθετεί ανάμεσα στις δεκαετίες 1810 και 1820.

 

Ο Οπλαρχηγός ΜΗΤΡΟ – ΠΕΤΡΟΒΑΣ

(Μικρός το δέμας, αλλά με φρόνημα αδούλωτο)

 

Πολλοί ήταν οι οπλαρχηγοί, οι οποίοι πρόσφεραν στον Αγώνα του 1821, πολεμώντας κατά των Τούρκων, για να γλυκοχαράξει η πολυπόθητη Ελευθερία. Εξέχουσα θέση ανάμεσά τους, έχει ο Μεσσήνιος οπλαρχηγός Μήτρο-Πέτροβας από τη Γαράνζα (Άνω Μέλπεια), ο οποίος ήταν σύγχρονος του Κολοκοτρώνη.

Ο Μήτρο-Πέτροβας προερχόταν από πολύτεκνη οικογένεια. Έχασε τον πατέ-ρα και προστάτη του το 1752. Αυτός και τα αδέλφια του έμειναν ορφανά και επέζησαν με την κτηνοτροφία. Λέγεται ότι ήταν ζωηρά και ανυπότακτα παιδιά.

Ο Μήτρος σε νεαρή ηλικία έγινε κλέφτης μαζί με τα δύο μεγαλύτερα αδέρφια του. «Περασμένα τα εβδομήντα», γράφει ο Χρήστος Στασινόπουλος, «γέρος, κοντακιανός, σκεβρωμένος, αλλά ψυχωμένος και ακατάβλητος, πήρε μέρος στην Επανάσταση και ήταν από τους συντελεστές της μεγάλης νίκης των Ελλήνων στο Βαλτέτσι…». Σχετικά με τη συμμετοχή του σ’ αυτή τη μάχη, ο Αθανάσιος Γρηγοριάδης σημειώνει: «Παρά τα δεξιά των Αρκαδίων (Τριφυλλί-ων) οχυρούτο επί τινός χειμάρρου και ο ατρόμητος και εμπειροπόλεμος Μή-τρος Πέτροβας (καταγόμενος από την κώμην Γαράντζα της Μεσσηνίας) μετά 100 Γαραντζαίων (Μεσσηνίων) πολεμήσας και ούτος τότε πολύ γενναίως, αποκρούσας και φονεύσας και πληγώσας πολλούς Αλβανούς εφορμήσαντας εναντίον του διά να τον εκτοπίσωσιν από την θέσιν του…». Ο δε Κολοκοτρώ-νης, θέλοντας να εμψυχώσει τους Έλληνες, όταν οι Τούρκοι άρχισαν να χτυπούν με τα κανόνια, φώναξε με στεντόρεια φωνή «Βαστάτε Μπαρμπα-μήτρο…».

Ήταν θαυμάσιος σκοπευτής και κανένα βόλι του δεν πήγαινε χαμένο. Μάλι-στα λέγεται, ότι του γέμιζαν τα τουφέκια το ένα μετά το άλλο και του τα έδιναν για να ρίχνει «στο ψαχνό». Δικαιολογημένα ο Φωτάκος τον χαρακτη-ρίζει ως «το καλλίτερο τουφέκι της Μεσσηνίας». Τόσο προεπαναστατικά, όσο και κατά τη διάρκεια του Αγώνα (είχε ξεπεράσει τα εβδομήντα του όταν άρχισε η Επανάσταση), δεν έπαψε να πολεμάει τους Τουρκαλβανούς. Στάθηκε πάντα δίπλα στον Κολοκοτρώνη και φυλακίστηκε μαζί του στον Αγιολιά της Ύδρας, μαζί με τον γαμπρό του Γιαννάκη Γκρίτζαλη (από το Άνω Ψάρι), όταν ακόμα η πατρίδα κινδύνευε και είχε ανάγκη και το τελευταίο τουφέκι.

«Ο Μητροπέτροβας», θα γράψει στο βιβλίο του «Προεπαναστατικές Ηρωϊκές Μορφές 1453-1821» (βιβλίο δεύτεο) ο Στέφανος Ν. Αβραμόπουλος, «αποτε-λεί σπάνιο φαινόμενο κλέφτη, πολεμιστή στα χρόνια της νεώτερης ελληνικής ιστορίας, γιατί είχε 61 συναπτά χρόνια προεπαναστατικής δράσης, που τα κατορθώματά του για να καταγραφούν, απαιτούν έναν ολόκληρο τόμο…».

Δεν υπάρχει, αναντίλογα, προηγούμενο κλεφτοαρματωλού που για τόσα χρόνια, τόσο πριν από τον μεγάλο ξεσηκωμό, όσο και κατά τη διάρκεια του Ιερού Αγώνα, να έχει τόσο αγωνιστεί και να έχει τόσα πολλά προσφέρει. Ακόμα και μετά την Απελευθέρωση, όταν ήρθαν να μας διοικήσουν οι Βαυαροί, οι οποίοι επέβαλαν βαριές και δυσβάστακτες φορολογίες, αγωνί-στηκε για τα δίκαια του λαού. Και με τον γαμπρό του Γιαννάκη Γκρίτζαλη         –άλλη ηρωϊκή μορφή και αυτός– και άλλους Μεσσήνιους, «σήκωσαν τη Βλαχοεπανάσταση» ή αλλιώς «Μεσσηνιακή Επανάσταση» κατά των Βαυα-ρών κι ας ήταν τότε υπέργηρος 94 χρονών.

Αυτός όμως ο ξεσηκωμός κατά της Βαυαροκρατίας, δυστυχώς δεν είχε αποτέ-λεσμα. Οι πρωτεργάτες της «Μεσσηνιακής Επανάστασης» συνελήφθησαν, πέρασαν από δίκη και καταδικάστηκαν σε θάνατο. Ο γαμπρός του Μητρο-πέτροβα, ο Γιαννάκης Γκρίτζαλης, εκτελέστηκε στην Κυπαρισσία (Αρκαδία τότε), ενώ την εις θάνατον ποινή του γερο-Μητροπέτροβα μετέτρεψε ο Όθωνας σε ισόβια! Έμεινε στη φυλακή για ένα χρόνο, ο κατά τον ποιητήν «Μητρο-Πέτροβας ο κρατών βαρύν αιώνα εις ίσον ώμον».

Στις 14 Μαρτίου του 1838 ο μεγάλος αυτός αγωνιστής, σε ηλικία 98 χρονών, έφυγε από τούτη τη ζωή, πλήρης ημερών, φορτωμένος με αγώνες και ποτι-σμένος με πολλές πίκρες που τον πότισαν οι άνθρωποι και η ζωή, αλλά και ήσυχος με τη συνείδησή του, ότι έπραξε στο ακέραιο το χρέος του για την Πατρίδα. Ο λαός πένθησε το φευγιό του και αυτό του το πένθος το αποθανάτισε με το δικό του τρόπο, ως εξής:

«Γαράντζα μου περήφανη, Πετρούλα ξακουσμένη / μαύρα μαντάτα μου’ρθα-νε και θλιβερά, να κλαίτε. / Κλαίτε το Μητρο-Πέτροβα, επέθαν’ αρχηγός μας / που’ταν στους Κλέφτες ο αητός, στους Τούρκους το λιοντάρι, / τον κλαίνε χώρες και χωριά, τον κλαιν’ οι Γιαλαμαίοι. / Τον κλαίει η γριά η Μήτραινα και τον μοιρολογάει: / Μήτρο μου, που’ναι τ’ άρματα, το χάρο να σκοτώσεις. / Σε μαύρο άτι σ’ έβαλε, μας άφηκες για πάντα. / Γαράντζας, Πετρούλας, χώματα ποτέ να μην ανθήστε. / Κι εσείς, αηδόνια και πουλιά, ποτέ μην κελαηδήστε».

Θα ολοκληρώσω την εισήγησή μου αυτή, που έχει ως θέμα την αγνωμοσύνη του Ελληνικού Κράτους, στους Έλληνες και στις Ελληνίδες που έδωσαν τα πάντα, ακόμα και τη ζωή τους, για να ζούμε εμείς σήμερα ελεύθεροι, με το «Γέρο του Μωριά», τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.

 

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ:

 Ούτε καν η κορυφαία προσωπικότητα του Αγώνα δεν γλύτωσε από τις πολιτικές κόντρες. Ο Αρχιστράτηγος στις 20 Μαρτίου του 1834, μαζί με τον Δημήτριο Πλαπούτα, παραπέμπονται σε δίκη, με τις κατηγορίες της συνωμο-σίας και της εσχάτης προδοσίας.

Ο «Γέρος του Μωριά» αν και πρωτοστάτησε στα γεγονότα για την εκλογή του Όθωνα, με την έλευση του τελευταίου το 1832, έγινε στόχος  εκ μέρους των πολιτικών του αντιπάλων. Η αλήθεια είναι ότι η βαυαρική αντιβασιλεία δυσανασχετούσε έντονα εξαιτίας της φιλοκαποδιστριακής και φιλορωσικής του τοποθέτησης.

Η κατηγορία εναντίον του ήταν, η  πρόθεση ανατροπής του ανήλικου Όθωνα. Η ποινή για τον Κολοκοτρώνη και τον Πλαπούτα ήταν θανατική εκτέλεση στη λαιμητόμο, εντός 24 ωρών. Ο Κολοκοτρώνης όμως ήταν ιδιαίτερα λαοφιλής, κάτι που ανέτρεψε την απόφαση. Λίγες ώρες αργότερα, η βαυαρική αντιβασιλεία υποχρεώθηκε, να μετατρέψει την ποινή σε κάθειρξη.

Στο μεταξύ, ο Κολοκοτρώνης είχε περάσει στις φυλακές μεταχείριση που δεν του είχαν επιφυλάξει ούτε οι Οθωμανοί διώκτες του. Έζησε για εφτά μήνες στα μπουντρούμια των μεσαιωνικών φυλακών στο Παλαμήδι και στην Ακροναυπλία.

Ο ίδιος περιγράφοντας την φυλακή του είχε πει «Μ’ έβαλαν έξι μήνες μυστική φυλακή, χωρίς να δω άνθρωπο εκτός του δεσμοφύλακα. Δεν ήξερα τι γίνεται για έξι μήνες, ούτε ποιος ζει, ούτε ποιος πέθανε, ούτε ποιόν άλλον έχουν στη φυλακή. Για τρεις μέρες δεν ήξερα πως υπάρχω, μου φαινόταν σαν όνειρο. Ρωτούσα τον εαυτό μου, αν ήμουν εγώ ο ίδιος ή άλλος κανένας. Δεν ήξερα γιατί μ’ έχουν κλεισμένο. Με τον καιρό, μου πέρασε απ’ το νου, πως ίσως η Κυβέρνηση, βλέποντας την υπόληψη που ‘χε ο λαός προς εμένα, με φυλάκισε, για να μου κόψει την επιρροή. Ποτέ δεν πίστεψα πως θα φτάσουν σε τέτοιο σημείο να φτιάξουν ψευδομάρτυρες».

Στην εισήγησή μου με τον τίτλο «Η Πατρίς Αγνωμονούσα», ανέφερα μερικά αληθινά γεγονότα, τα οποία συνέβησαν, τόσο κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, όσο και μετά. Γεγονότα, τα οποία προβλημάτισαν και στιγμάτι-σαν μια εποχή και δυστυχώς συνεχίζουν να ταλανίζουν τις Ελληνίδες και τους Έλληνες, ως τις μέρες μας.

Τι κρίμα, η ζηλοφθονία, ο κακός δαίμονας των Ελλήνων, να μας ακολουθεί εσαεί…

 

Επιμέλεια:  Δημήτρης Η. Λούκας

Αθήνα, 4 Αυγούστου 2016

Ο Μήνας Μάιος

 

Μάγδα Σκορδάκη

Φώτο Μάγδα Σκορδάκη

Ο Μάιος Μήνας

Κείμενα Δημήτρης Λούκας

Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

 Το όνομα του Μάη έχει λατινική προέλευση. Από τους Ρωμαίου ονομαζόταν Μάγης, επειδή ήταν αφιερωμένος στους Majores, τους προγόνους τους.

Οι νεώτεροι Έλληνες του έχουν δώσει κι άλλα ονόματα, ανάλογα με το περιεχόμενό του: Ανοιξιάτης, Λούλουδος, Πράσινος, Φουσκοδέντρης, Τριανταφυλλάς, Κερασάρης σε όποιον τόπο τα κεράσια βγαίνουν τον Μάη.

Για τον καιρό, ο λαός μας λέει:     Από το Μάη καλοκαίρι

                                                            κι από τον Αύγουστο χειμώνα

Το μήνα Μάιο, η καλοκαιρία σταθεροποιείται σιγά-σιγά και όλα νιώθουν να πλησιάζει το καλοκαίρι. Δέντρα, λουλούδια ανθισμένα, τα στάχυα ψηλώνουν και η βλάστηση βρίσκεται στην καλύτερή της ώρα. Βγαίνουν στην αγορά τα πρώτα φρούτα, τα κεράσια, τα μούσμουλα, εύγευστα και ζουμερά, με τους πρώτους χυμούς της Άνοιξης, που βρίσκονται μέσα τους.

Όμως, καμιά φορά το Μάιο μπορεί να κάνει κρύο τσουχτερό για μερικές μέρες: «Και του Μαγιού στις δεκαοκτώ, πέρδικα ψόφησε στ’ αυγό», μας λέει ένα λαϊκό δύστυχο. Μπορεί το Μάιο να πέσουν και βροχές, οι οποίες μόνο καλό δεν κάνουν στα σταροκρίθαρα: «Στον καταραμένο τόπο, το Μάη μήνα βρέχει».

Από τη μια μεριά ο μήνας είναι γελαστός, γιομάτος λουλούδια και μυρωδιές και από την άλλη, με δύο βασικά χαρακτηριστικά: το πρώτο ότι είναι αφιερωμένος στους νεκρούς και το δεύτερο ότι οι άνθρωποι διακατέχονται από μεγάλο φόβο και αγωνία για τη σοδειά που θα έρθει. Για τους δύο αυτούς λόγους, υπάρχουν ένα πλήθος προλήψεις και απαγορεύσεις.

Φοβούνται λοιπόν οι άνθρωποι τους νεκρούς, φοβούνται τη βροχή, το χαλάζι, τις κατσαρίδες, άλλα ζωύφια και φυσικά τα μάγια και τις μάγισσες. Ο μήνας Μάιος λένε, είναι σκληρός μήνας και έχει πολλές κακές ώρες, γι’ αυτό και ο κόσμος πρέπει να φυλάγεται. Τον Μάιο μήνα δεν κόβουν ρούχα, δεν φυτεύουν, δεν ταξιδεύουν και προπαντός δεν «παντρεύονται», γι’ αυτό  λέγεται στην Κρήτη: «Ο γάμος ο μαγιάτικος, πολλά κακαποδίδει».

Ο Μάιος είναι μήνας των νεκρών, γι’ αυτό οι ζωντανοί πρέπει να μένουν μακρυά από  κάθε σπουδαίο και σημαντικό έργο, για να μην προκαλούν το πνεύμα των νεκρών. Γι’ αυτό οι άνθρωποι προσπαθούν να αποτρέψουν το κακό και να προκαλέσουν το καλό, είτε με τη δύναμη της φωτιάς, είτε με την καθαρτήρια δύναμη του νερού.

 

Πρωτομαγιά (αργία)

 Πρωτομηνιά, Πρωτομαγιά, μέρα πασίχαρη του χρόνου, μέρα που τραβάει τους ανθρώπους έξω από το σπίτι. Τρέχουν στις εξοχές, βρίσκουν ευκαιρίες για διασκεδάσεις. Φαΐ, κρασί, χορός, αστεία, πειράγματα.

Από τους κήπους και τα χωράφια μαζεύουν λουλούδια, πρασινάδες και φτιάχνουν στεφάνια, για να φέρουν τη φύση στο σπίτι τους, να πάρουν δύναμη και με διάφορες εκδηλώσεις να προκαλέσουν την καλή σοδειά, την πλούσια συγκομιδή, την αφθονία. Βάζουν κι ένα σκόρδο στη μέση του στεφανιού για το κακό μάτι και το κρεμούν στην εξώπορτα του σπιτιού τους, μέχρι και του Αι-Γιαννιού, που το καίνε στις φωτιές.

Οι αγρότισσες όμως, πιο ρεαλίστριες, προτιμούσαν ένα δεμάτι από καρπούς: στάρι, κριθάρι, συκιά με σύκα, ροδιά με ρόδια και τα κρεμούσαν πάνω από την πόρτα.

Στην Πάργα, τα παιδιά στεφανωμένα με λουλούδια και κρατώντας μεγάλα κλωνάρια πορτοκαλιάς ή νερατζιάς ανθισμένης, γύριζαν στα σπίτια και τραγουδούσαν: «Εμπήκε ο Μάης, εμπήκε ο Μάης, εμπήκε ο Μάης ο μήνας. Ο Μάης με τα τριαντάφυλλα κι ο Απρίλης με τα ρόδα…».

Σε άλλα μέρη ντύνονται Μαγιόπουλα ή Μάηδες και στολισμένοι (από πάνω ως κάτω) με λουλούδια, γυρίζουν τα σπίτια, με τη συνοδεία τους, τραγουδώντας και χορεύοντας.

Στην Ήπειρο και συγκεκριμένα στο Ζαγόρι, τα κορίτσια που έβοσκαν αρνιά στα λιβάδια, έπαιζαν το Ζαφείρη. Ένα παιδί παρίστανε τον πεθαμένο, ξάπλωνε στο χορτάρι και τα κορίτσια τον στόλιζαν με λουλούδια και πράσινα κλαριά. Ύστερα κάθονταν τριγύρω του κι άρχιζαν να θρηνούν και να μοιρολογούν:

 Για ιδέστε νιο που ξάπλωσε, για ιδέστε κυπαρίσσι

Δε σειέται, δε λυΐζεται, δεν σέρν’ τη λεβεντιά του

…………………………………………………………

Ποιος σού’ κοψε τις ρίζες σου και στέγνωσ’ η κορφή σου;

…………………………………………………………

και σφάλισε τα μάτια σου;

 Έπειτα, όλες μαζί φώναζαν «Σήκου Ζαφείρη, σήκου!» κι ο Ζαφείρης πετιόταν πάνω κι όλοι μαζί έτρεχαν στα χωράφια τραγουδώντας.

Το έθιμο θυμίζει τα αρχαία Αδώνεια, όπως κι εκείνο το άλλο που γίνεται στη Μακεδονία τη νύχτα του Επιταφίου:

Πρωτομαγιά μου τα’ριξες

τα μάγια και με μάγεψες

και μ’ έχεις κάνει σαν τρελό

κόρη, που σέρνεις το χορό…

 

Ο Μάης και τα μάγια του

 Ο Μάης μαγεύει, μας λέει ο λαός, συσχετίζοντας τις δύο λέξεις, μόνο και μόνο επειδή ηχούν όμοια. Με πολλούς τρόπους προσπαθούν από την πρώτη μέρα να αποτρέψουν τα μάγια, για να εξασφαλίσουν σπίτι, ανθρώπους, ζώα και χωράφια από κάθε κακό. Περισσότερο φοβούνται τις μάγισσες ή τους κακούς γείτονες, που μπορούν να τους κάνουν μάγια κι έτσι να καταστρέ-ψουν τη σοδειά ή τα ζώα ή την ευτυχία του σπιτιού, βοηθώντας έτσι τα δικά τους. Έτσι, παίζουν δυνατά φυλαχτά, νεκροκεφαλές βοδιών ή αλόγων, για να διώξουν μακριά το κακό.

Στην Ανατολική Κρήτη, την Πρωτομαγιά μουτζουρώνανε τα παιδιά τους με κατράμι πάνω από τα φρύδια τους. Με κατράμι κάνουν ακόμα έναν σταυρό στην πόρτα του σπιτιού, για το κακό μάτι.

Στην Αγιάσο της Λέσβου, οι γυναίκες κάνουν αποβραδίς σταυρούς πάνω στην πόρτα του σπιτιού με το μέλι, για να περνούν οι γαμπροί και να κολλούν.

Αλλού πάλι, ραντίζουν το σπίτι με καινούργιο νερό της βρύσης ή με θαλασσινό νερό, όπως στην Κορώνη. Ραντίζουν επίσης και τα κεφάλια των παιδιών τους. Αν την Πρωτομαγιά έβρεχε, το νερό της βροχής το χρησιμοποιούσαν για να πήξουν το τυρί, αντί για μαγιά και οι γυναίκες έβρεχαν τα μαλλιά τους, για να μεγαλώσουν.

 

 

Των Αγίων Τιμοθέου και Μαύρας

 Ενώ για την Αγία Μαύρα έχουμε λαογραφικό υλικό, για τον Άγιο Τιμόθεο δεν έχουμε τίποτα.

Το όνομα της Αγίας Μαύρας, φέρνει στο νου μας το μαύρο χρώμα, γι’ αυτό και όλοι στο άκουσμα το ονόματός της κατέχονται από μαύρα συναισθήματα την ημέρα της γιορτής της. Είναι χαρακτηριστικό πως όσο ο καιρός της σοδειάς πλησιάζει τόσο ο φόβος μεγαλώνει και οι απαγορεύσεις πληθαίνουν.

Στη Μεσσηνία, ό,τι μέρα πέσει της Αγίας Μαύρας, τη φυλάνε όλο το χρόνο: δεν λευκαίνουν πανί, δεν αλωνίζουν, δεν αλέθουν ελιές στο λιοτρίβι, γιατί το λάδι θα βγει μαύρο.

Στην Κύπρο δεν τυροκομούν, γιατί το σπίτι και το τυρί θα γεμίσουν μαύρες, δηλαδή κατσαρίδες.

Στην Αιτωλία δεν σπέρνουν, γιατί ο σπόρος δεν φυτρώνει.

Στην παλιά Αθήνα, κάθε νοικοκυρά φύλαγε τη μέρα και δεν έπιανε βελόνα, γιατί θα’ βγαζε το μαύρο σπυρί, τη μαύρη.

 

 

Ιωάννου του Θεολόγου

 Οι αγρότες, όπως προαναφέραμε, φοβούνται τις βροχές και το χαλάζι τον Μάιο.

Στις 8 του μήνα γιορτάζουν τον Αι-Γιάννη τον Θεολόγο, που τον ονομάζουν και Χαλαζιά ή Βροχάρη, γιατί στέλνει χαλάζι και βροχή ανήμερα στη γιορτή του και φυσικά καταστρέφει τα σπαρτά, κοντά στην ώρα του θερισμού. Αργία στη γιορτή του για να τον τιμήσουν, αλλά και να τον εξευμενίσουν.

Όπου υπάρχουν εκκλησίες αφιερωμένες στη μνήμη του, κάνουν πανηγύρια, σφάζουν αρνιά και κάθονται σε κοινό τραπέζι, στις αυλές των εκκλησιών.

Στο χωριό Λαδά της Αλαγονίας θυσίαζαν και αρνιά.

Στη Βόρειο και Ανατολική Θράκη που καλλιεργούσαν τριαντάφυλλα, ο Αι-Γιάννης δεν είναι ούτε Βροχάρης, ούτε Χαλαζιάς, είναι Τριανταφυλλάς, που έχει τη δύναμη να κάνει τα τριαντάφυλλα να ανθίζουν και να δίνουν το μυρωδάτο ροδέλαιο.

 

 

Κωνσταντίνου και Ελένης

 Ο Κωνσταντίνος και η Ελένη είναι δύο δημοφιλείς Άγιοι για τον ελληνικό λαό. Τα ονόματα Κώστας και Ελένη, με όλες τις παραλλαγές τους, δίνουν και παίρνουν, όπως υπάρχουν και πολλές εκκλησίες στο όνομά τους, σε ολόκληρη τη χώρα, όπου γίνονται πολλά πανηγύρια και χοροί στη γιορτή τους, που πέφτει στην καλύτερη ώρα της Άνοιξης.

Στα πανηγύρια θυσιάζουν ταύρους ή κριάρια για την υγεία και την ευτυχία όλου του χωριού. Το κρέας μοιράζεται στους πανηγυριστές. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας, μετά το φαγητό, εκτός από χορούς, συνηθίζουν να κάνουν και κάποιους αγώνες.

 

 

Αναστενάρια

 Υπάρχει ένα περίεργο έθιμο, πασίγνωστο στη χώρα μας και στο εξωτερικό, το οποίο αποτελεί αντικείμενο έρευνας και μελέτης, τόσο των Ελλήνων, όσο και των ξένων ερευνητών. Αυτό το έθιμο είναι τα Αναστενάρια. Παλαιότερα γίνονταν στην Ανατολική Θράκη. Με την προσφυγιά του 1923, μεταφέρθηκαν στον Λαγκαδά του Νομού Θεσσαλονίκης, καθώς και στην Αγία Ελένη Σερρών.

Η γιορτή αυτή μπορεί να έχει τις ρίζες της σε αρχαίο οργιαστικό έθιμο, το οποίο έχει συνδεθεί απόλυτα με τη γιορτή των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης.

Για τα Αναστενάρια υπάρχει ένας λατρευτικός θίασος που ονομάζονται Αναστενάρηδες και που έχουν ως αρχηγό τους, έναν από τους πιο ηλικιωμένους ή πιο ικανούς Αναστενάρηδες, τον Αρχιαναστενάρη. Το κονάκι είναι κάποιο σπίτι ή ένα δωμάτιο στο σπίτι του Αρχιαναστενάρη, όπου εκεί φυλάνε την περίοδο της γιορτής τις Χάρες ή τους Παππούδες, όπως λένε τις φορητές εικόνες με τα κουδούνια, οι οποίες εικονίζουν τους δύο Αγίους να χορεύουν. Εκεί φυλάνε ολόκληρο το χρόνο και τα μουσικά όργανα των Αναστενάρηδων, εκεί επίσης και όλα τα όργανα για τη θυσία του ιερού ταύρου.

Η γιορτή αυτή κρατά 3 με 4 ημέρες.

Τα Αναστενάρια, έχοντας κοντά τους τις εικόνες, χορεύουν έναν αντικρυστό χορό και στρέφονται δεξιά και αριστερά, φωνάζοντας «εχ – εχ, ιχ – ιχ, ουχ – ουχ», επιταχύνοντας ολοένα και πιο γρήγορα το ρυθμό τους. Και στο τέλος, σαν να τους πιάνει ξαφνικά μια μανία, αρπάζουν τις εικόνες των δύο Αγίων και τις σηκώνουν πάνω-κάτω, δεξιά-αριστερά και ύστερα κρατώντας τες, ορμούν στα δάση και στα βουνά.

Ανήμερα στη γιορτή των Αγίων, σχηματίζεται μια πομπή που γυρίζει όλο το χωριό και καταλήγει στην πλατεία, όπου εκεί ένας χωρικός, που το έχει κληρονομικό δικαίωμα, ανάβει μια φωτιά. Σ’ αυτήν θα μαγειρέψουν τα κρέατα του ιερού ταύρου, που θα θυσιαστεί μετά την απόλυση της εκκλησίας. Το αίμα του ταύρου, κατά τη θυσία, πρέπει να χυθεί στα θεμέλια της εκκλησίας.

Ύστερα θα φάνει όλοι μαζί και στη θράκα της φωτιάς θα χορέψουν οι Αναστενάρηδες, όπου κάθονται ολόγυρα, κρατώντας τις άγιες εικόνες των Παππούδων. Πρώτα θ’ αρχίσουν τον χορό και σαν τους «πιάσει ο Άγιος», δηλαδή όταν τους πιάσει είδος μανίας και έκστασης, τρέχουν στη φωτιά και την περνάνε περπατητά ή χορεύουν πάνω της με γυμνά τα πέλματα, δίχως να πάθουν το παραμικρό έγκαυμα.

 

 

Του Αγίου Ιωάννου του Ρώσου

 Ο γνωστός σε όλους μας Άγιος Ιωάννης ο Ρώσος, γιορτάζεται κυρίως από τους πρόσφυγες της Καππαδοκίας, με μεγάλο πανηγύρι. Η μεγαλόπρεπη εκκλησία του Αγίου βρίσκεται στην Εύβοια, στο χωριό Προκόπι.

 

 

Μεσοπεντηκοστή

 Η γιορτή της Μεσοπεντηκοστής πέφτει εικοσιπέντε μέρες μετά το Πάσχα (όπως λέει και το όνομά της). Ο φόβος και η ανησυχία των γεωργών, ώσπου να μαζευτεί η σοδειά, δε λέει να σταματήσει, αντίθετα όσο καιρός πλησιάζει, τόσο μεγαλώνει.

Λιτανείες και αγιασμοί την ημέρα αυτή, προκειμένου οι γεωργοί να προφυλάξουν τα αμπέλια. Παίρνουν λοιπόν τις εικόνες μετά τη λειτουργία και τις πάνε στα αμπέλια, ρίχνουν αγιασμό για τις αρρώστιες και το μισητό χαλάζι.

Οι καμπάνες των εκκλησιών ηχούν συνέχεια, προκειμένου να διώξουν μακριά το κακό και ένα παιδί κρατά ένα μικρό σήμαντρο, το οποίο κτυπάει. Φοβούνται επίσης για τα ποντίκια, που κόβουν τα ρούχα, τα γεννήματα και τα μποστανικά, γι’ αυτό και τη μέρα αυτή την κρατούν, ως αργία.

 

 

Της Αναλήψεως

 Η μέρα της Αναλήψεως γιορτάζεται 40 μέρες μετά την Ανάσταση του Χριστού και πέφτει πάντοτε ημέρα Πέμπτη.

Τα μεσάνυχτα ανοίγουν οι ουρανοί και πολλοί άνθρωποι ξαγρυπνούν, για να δουν το Χριστό να «αναλήφεται». Σε μέρη όπου υπάρχει θάλασσα, μικροί και μεγάλοι βουτάνε για πρώτη φορά στα νερά της και κάνουν το πρώτο κολύμπι. Είναι για το καλό, αφού κάθε αρρώστια φεύγει.

Οι άνθρωποι από τη θάλασσα μαζεύουν νερό από σαράντα κύματα και ραντίζουν μ’ αυτό το σπίτι και λένε τα εξής: «Όπως αναλήφθηκε ο Χριστός, έτσι ν’ ανεληφθεί από το σπίτι μας η κακογλωσσιά, η αρρώστια, το κακό μάτι και όλα τα άλλα κακά».

Βουτάνε στη θάλασσα οι άνθρωποι και πιάνουν τη «μαλλιαρή», μια πέτρα χορταριασμένη, γεμάτη φύκια και άλλα χορτάρια θαλασσινά. Την πέτρα τη βάζουν για γούρι κάτι από το κρεβάτι.

Στη Σάμο, τα ανύπαντρα κορίτσια τη βάζουν κάτω από το κρεβάτι τους, για να δουν στον ύπνο τους ποιον θα πάρουν.

Στα ορεινά μέρη της Ελλάδας, οι βοσκοί κάνουν αγιασμό για τα κοπάδια τους και φτιάχνουν γαλατόπιτες. Γι’ αυτό, αυτή την Πέμπτη τη λένε και Γαλατοπέφτη. Όλα τα γαλακτερά της ημέρας, οι βοσκοί τα μοιράζουν για το καλό στους καλεσμένους τους και μαζί τους τρώνε και γλεντούν. Όποια ποσότητα από το γάλα περισσέψει, τη χύνουν. Τυρί δεν πήζουν.

 

 

Της Πεντηκοστής (ή Γονατιστής)

 Πενήντα ημέρες μετά την Ανάσταση, είναι η Κυριακή της Πεντηκοστής ή όπως λέγεται της Γονατιστής. Μια μέρα πριν, δηλαδή το Σάββατο, είναι το Ψυχοσάββατο του Μάη. Είναι μια δύσκολη μέρα, για ζωντανούς και πεθαμένους, το λέει και το πιο κάτω δίστιχο:

Όλα τα Σάββατα να παν, να παν και να γυρίσουν, του Ρουσαλιού το Σάββατο να πάει, να μη γυρίσει.

 Την Κυριακή της Πεντηκοστής, οι ψυχές των νεκρών, που είχαν αφεθεί ελεύθερες με την Ανάσταση του Κυρίου και τριγύριζαν ανάμεσα στους ζωντανούς, πρέπει να ξαναγυρίσουν στον τόπο τους. Θρηνούν και κλαίνει, κατά τη λαϊκή άποψη, γι’ αυτό οι συγγενείς το Ψυχοσάββατο πηγαίνουν κόλλυβα στην εκκλησία και στα μνήματα ή ακόμα ψωμί, τυρί, φαγητά, που τα μοιράζουν στους φτωχούς.

Στη Μάνη, την παραμονή του Ψυχοσάββατου, χύνουν έξω από το σπίτι κρασί και νερό ή βάζουν ψωμί, κερί και κόλλυβα (σπερνά) και συγχρόνως χύνουν νερό και κρασί.

Στη Θράκη πιστεύουν πως οι ψυχές των πεθαμένων, όλο αυτό το διάστημα, κάθονται πάνω στα δέντρα και στα βλαστάρια των αμπελιών. Αν οι γυναίκες πιάσουν βελόνα, τρυπούν τις ψυχές των πεθαμένων.

 

 

Της Γονατιστής

 Στη λειτουργία της Κυριακής της Πεντηκοστής, οι χριστιανοί γονατίζουν τρεις φορές, γι’ αυτό και τη λένε Γονατιστή ή Γονυκλισία.

Αυτή την ημέρα υπάρχουν έθιμα παρόμοια με του Σαββάτου, σχετικά δηλαδή με τους νεκρούς.

Στην Καστοριά, της Πεντηκοστής φέρνουν λουλούδια από το σπίτι τους και κρατούν κερί. Πέφτουν και στα γόνατα, αφήνοντας τα λουλούδια μπροστά τους. Ανάβουν το κερί, για να φωτίσουν τους νεκρούς, οι οποίοι περνούν.

Σε μερικά μέρη, οι πιστοί πηγαίνουν στην εκκλησία κρατώντας τριαντάφυλλα (τα λουλούδια των νεκρών) και δεν τα αποχωρίζονται, ούτε καν την ώρα που γονατίζουν.

Οι ζωντανοί δεν παραλείπουν τα πανηγύρια στην εξοχή, με φαγοπότι, τραγούδια, χορούς και τολμηρά πειράγματα. Συνηθίζουν επίσης να κτυπιούνται μεταξύ τους με χλωρά κλαριά, για το καλό, όπως λένε.

 

 

Του Αγίου Πνεύματος ή της Αγίας Τριάδος

 Η Δευτέρα της Πεντηκοστής, είναι αφιερωμένη στο Άγιο Πνεύμα και την Αγία Τριάδα. Ευκαιρία, λοιπόν, για ένα ακόμα πανηγύρι, για ένα κοινό τραπέζι, στους τόπους που υπάρχει εκκλησία στο όνομα της Αγίας Τριάδας.

Στη Θράκη σφάζουν αρνιά και τρώνε όλοι μαζί, ενώ στην Κύπρο το’χουν έθιμο με την ανατολή μέχρι τη δύση του ήλιου να κατακλύζουν, να κατά-βρέχουν ο ένας τον άλλο, γι’ αυτό και το έθιμο ονομάζεται κατακλυσμός.

Αυτά για τους ζωντανούς, γιατί και οι πεθαμένοι παίρνουν κι αυτοί το μερίδιό τους από τη γιορτή.

Στον Πόντο, οι άνθρωποι έφερναν πάνω στους τάφους προσφορά στους νεκρούς: ρυζόγαλο, αυγό σφουγγάτο (ομελέτα) και ξυνόγαλα. Μετά το τρισάγιο που διάβαζε ο παπάς, κάθονταν οι ζωντανοί γύρω από τους τάφους και έτρωγαν τα φαγητά.

 

 

Παροιμίες

 

  • Αν βρέξει ο Απρίλης δυο νερά κι ο Μάης άλλο ένα τότε τ’ αμπελοχώραφα χαίρονται τα καημένα.
  • Απρίλης, Μάης, κοντά ειν’ το θέρος.
  • Ένας κούκος (ή χελιδόνι) δε φέρνει την άνοιξη.
  • Ζήσε, Μάη μου, να φας τριφύλλι και τον Αύγουστο σταφύλι.
  • Ήρθεν ο Μας (Μάης); Των γυναικών ταμνάς. [δηλ. από τις πολλές δουλειές]
  • Κάθου, γέρο, λίμενε (περίμενε) να φας το Μάη χορτάρι.
  • Καλός ο ήλιος του Μαγιού, τ’ Αυγούστου το φεγγάρι.
  • Μάης άβρεχος, μούστος άμετρος.
  • Μάης άβρεχτος, χρόνια ευτυχισμένα.
  • Μάης άβροχος, τρυγητός χαρούμενος.
  • Μάης πενταδείληνος και πάντα δείλι θέλει.
  • Μην πάρεις το Μάη άλογο, μήτε γυναίκα τη Λαμπρή. [δηλ. το Μάιο τα άλογα φαίνονται πιο γερά γιατί τρώνε περισσότερο κι έτσι ο αγοραστής μπορεί να ξεγελαστεί- επίσης οι γυναίκες τη Λαμπρή στολίζονται με τα καλά τους ρούχα και μπορεί κανείς να νομίσει ότι κάποια είναι όμορφη μόνο και μόνο επειδή είναι καλοντυμένη]
  • Μήνας που δεν έχει ρο, ρίξε στο κρασί νερό.
  • Ο Απρίλης έχει τ’ όνομα κι ο Μάης τα λουλούδια.
  • Ο Απρίλης με τα λούλουδα κι ο Μάης με τα ρόδα.
  • Ο Απρίλης ο γρίλλης, ο Μάης ο πολυψωμάς. [δηλ. το μήνα Απρίλιο οι γεωργοί έχουν λίγες αγροτικές εργασίες ενώ τον Μάιο έχουν πολλές και χρειάζονται πολλά ψωμιά για τους εργάτες]
  • Ο Αύγουστος πουλά κρασί κι ο Μάης πουλά σιτάρι. [δηλ. μπορείς από πριν να κρίνεις τη σοδειά και να καθορίσεις την τιμή]
  • Ο γάμος ο μαγιάτικος πολλά κακά αποδίδει.
  • Ο Μάης ρίχνει την δροσιά κι ο Απρίλης τα λουλούδια.
  • Ο Μάης φτιάχνει τα σπαρτά κι ο Μάης τα χαλάει.
  • Ο Μάης ρίχνει τη δροσιά και ο Απρίλης τα λουλούδια.
  • Οντά ‘πρεπε δεν έβρεχε κι ο Μάης χαλαζώνει.
  • Όποιος φιλάει τον Αύγουστο, τον Μάη θερίζει μόνος.
  • Οπού σπείρει ή δε σπείρει, το Μάη μετανοεί. [δηλ. τότε κάποιος καταλαβαίνει αν έκανε καλά που καλλιέργησε τη γη ή όχι]
  • Όταν πρέπει δε βροντά και το Μάη δροσολογά.
  • Σαν έπρεπε δεν έβρεχε, το Μάη εχαμοβρόντα.
  • Στο κακορίζικο χωριό το Μάη ρίχνει το νερό.
  • Στον καταραμένο τόπο Μάη μήνα βρέχει.
  • Το Μάη βάζε εργάτες κι ας είναι κι ακαμάτες. [δηλ. όσο κι αν τεμπελιάζουν, θα κάνουν δουλειά γιατί είναι οι μέρες μεγάλες]
  • Το Μάη εγεννήθηκα και μάγια δε φοβούμαι. [πρόληψη που συνδέει την ονομασία του Μαΐου με τη λέξη μάγια- έλεγαν ότι όσοι είναι γεννημένοι το Μάη δε παθαίνουν τίποτα από μάγια]
  • Το Μάη με πουκάμισο, τον Αύγουστο με κάπα.
  • Τον Απρίλη και το Μάη κατά τόπους τα νερά.
  • Τον Μάη κρασί μην πίνετε κι ύπνο μην αγαπάτε.
  • Του καλού γεμιτζή (ναύτη) η γυναίκα το Μάη χήρεψε. [δηλ. στη θάλασσα τον Μάιο κάνει ξαφνικές και μεγάλες φουρτούνες]
  • Των καλών ναυτών τα ταίρια τον Απριλομά χηρεύουν.
  • Τώρα μάγια, τώρα δροσιά, τώρα το καλοκαίρι.
  • Απ’ το Μάη, ως τα κεράσια!
  • Ζήσε, Μάη μου, να φας τριφύλλι.
  • Μάης άβρεχος, μούστος άμετρος (αμέτρητος).
  • Μάης άβρεχος, χρονιά ευτυχισμένη.
  • Μάης πενταδείλινος, και πάλι δείλι θέλει (φαγητό).
  • Να ’μουν το Μάη γάιδαρος, τον Αύγουστο κριάρι, όλο το χρόνο, πετει-νός και γάτος το Γενάρη!
  • Να ’μουν το Μάη μπιστικός, τον Αύγουστο δραγάτης.
  • Ο Μάης με τα τριαντάφυλλα κι ο Ιούνης με τα μήλα.
  • Ο Μάης ρίχνει τη δροσιά κι ο Απρίλης τα λουλούδια.
  • Όποιος φοράει γούνα το Μάη, τη γεια του δεν την έχει.
  • Όταν βρέχει, δε χιονίζει και το Μάη δροσολόγαε.
  • Πώς λάμπει ο ήλιος του Μαγιού, τ’ Αυγούστου το φεγγάρι.
  • Σαν έπρεπε, δεν έβρεχε, το Μάη δροσολόγαε…
  • Στον καταραμένο τόπο, το Μάη μήνα βρέχει.
  • Στων αμαρτωλών τη χώρα, το Μαγιόπουλο χιονίζει.

 

 

Εορτάζοντες

 

1η Μαΐου    Ιερεμίας

3 Μαΐου      Μαύρος, Μαυρουδής, Μαύρα, Μαυρέτα, Ροδόπη

4 Μαΐου      Πελαγία, Πελάγιος

5 Μαΐου      Ειρήνη

7 Μαΐου      Νείλος

8 Μαΐου      Αρσένιος, Αρσενία, θεολόγος

9 Μαΐου      Ησαΐας, Χριστόφορος

10 Μαΐου    Σίμων, Σιμώνη

11 Μαΐου    Μεθόδιος, Ολυμπία, Κύριλλος, Αρμόδιος, Αργύριος, Αργυρία

12 Μαΐου    Επιφάνιος

13 Μαΐου    Γλυκερία

14 Μαΐου    Αριστοτέλης, Ισίδωρος, Ισιδώρα, Λέανδρος, Θεράπων

15 Μαΐου    Αχίλλιος

17 Μαΐου    Ανδρόνικος, Ανδρονίκη, Ιουνία

18 Μαΐου    Ιούλιος, Ιουλία

19 Μαΐου    Θεόκτιστος, Πατρίκιος

20 Μαΐου    Λυδία

21 Μαΐου    Ελένη, Κωνσταντίνος, Κωνσταντίνα

22 Μαΐου    Αιμίλιος, Αιμιλία

26 Μαΐου    Συνέσιος

30 Μαΐου    Εμμέλεια

Συλλογή Φωτογραφίας Ελευσίνα η Ιερή Πόλη

Συλλογή Φωτογραφίας Ελευσίνα η Ιερή Πόλη

Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

Κείμενα Σοφία Αντωνοπούλου

Ας παρατηρήσουμε σήμερα την Ελευσίνα, τι υπάρχει εκεί, τι γνωρίζουμε για την αρχαία ελληνική πόλη πέρα από  κάποια ακούσματα, π.χ. ελευσίνια μυστήρια…..

Ελάχιστα είναι γνωστά. Ακόμη και για την απαρχή τους υπάρχουν πολλές εκδοχές , με επικρατέστερη τη σύνδεσή τους με την αναζήτηση της Περσεφόνης από την μητέρα της , τη θεά Δήμητρα. Οι γιορτές σχετίζονταν με τη φύση, τη γονιμότητα της γης και την εναλλαγή των εποχών.

 

ΕΛΕΥΣΙΝΑ η Ιερή Πόλη της Αρχαιότητας

ΕΛΕΥΣΙΝΑ η Ιερή Πόλη της Αρχαιότητας

Κείμενα Σοφία Αντωνοπούλου

Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

Η ζωή μας είναι γεμάτη υποχρεώσεις-πρέπει…. Και ξεχνάμε το πιο σημαντικό, να κάνουμε ένα διάλειμμα και να εκτιμήσουμε όσα θεωρούμε δεδομένα, γιατί μπορεί ν αλλάξουν από τη  μια στιγμή στην άλλη.

 

Ας παρατηρήσουμε σήμερα την Ελευσίνα, τί υπάρχει εκεί, τί γνωρίζουμε για την αρχαία ελληνική πόλη πέρα από  κάποια ακούσματα, π.χ. ελευσίνια μυστήρια, ή τα εκατοντάδες λευκά φώτα, ή τη λευκή φλόγα των διυλιστηρίων που μας αναγκάζουν να στρέψομε το βλέμμα  καθώς διασχίζουμε βιαστικοί μετά το σούρουπο  διασχίζοντας  τη νέα εθνική οδό.

 

Ιστορία

Ο Στράβων την θεωρεί ως μία από τις 12 πόλεις που ίδρυσε ο Κέκροπας (ο μυθικός βασιλιάς της Αθήνας)) και αργότερα   ο Θησέας την  συν ένωσε με την  Αθήνα. Στη συνέχεια,  την εποχή του Κλεισθένη, ο Δήμος Ελευσινίων ήταν ένας από τους Δήμους  της Αθήνας και ανήκε στην Ιπποθωοντίδα φυλή. Διατήρησε όμως το  προνόμιο να έχει δικό της νόμισμα , διατήρησε τον τίτλο της πόλης και τη διαχείριση των Ελευσινίων Μυστηρίων.

Τον 8ο αιώνα π.χ. η τοπική  αγροτική γιορτή προς τιμήν της Δήμητρας και της Περσεφόνης  αποκτά  πανελλήνιο χαρακτήρα. Τον 6ο αιώνα , όταν προσαρτάται  οριστικά στην Αθήνα, τα Ελευσίνια Μυστήρια καθιερώνονται ως αθηναική γιορτή.

Τη διέσχιζε ο Θριάσιος Κηφισός ή Ελευσίνιος Κηφισός, σήμερα Σαρανταπόταμος, ο οποίος πλημμύριζε επικίνδυνα το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Για το λόγο αυτό κατασκευάστηκαν από την αρχαιότητα και την ρωμαική εποχή αναχώματα.

Η θέση της από την αρχαιότητα έως σήμερα τις προσφέρει τα εξής πλεονεκτήματα

1.Είναι  πάνω στην κεντρική αρτηρία ,την Ιερά Οδό, που ένωνε και ενώνει την Αθήνα με την Κόρινθο, σημαντικές πόλεις στο πέρασμα των αιώνων. Τα 20 χιλιόμετρα της Ιεράς Οδού θεωρούνται ως ο αρχαιότερος δρόμος της Ευρώπης και ενώνουν δύο πολύ σημαντικά  κέντρα-θρησκευτικά, πολιτικά, εμπορικά, της αρχαιότητας  και σήμερα, την Αθήνα και την Ελευσίνα.

2.Είναι πολύ κοντά σε μια εύφορη πεδιάδα, το Θριάσιο πεδίο.

3.Κυριαρχεί στο Σαρωνικό Κόλπο, ο οποίος σχηματίζεται από τρεις πλευρές της Αττικής και στα νότια κλείνεται από την Σαλαμίνα.

 

Ελευσίνια Μυστήρια

Ελάχιστα είναι γνωστά. Ακόμη και για την απαρχή τους υπάρχουν πολλές εκδοχές , με επικρατέστερη τη σύνδεσή τους με την αναζήτηση της Περσεφόνης από τη την μητέρα της , τη θεά Δήμητρα. Οι γιορτές σχετίζονταν με τη φύση, τη γονιμότητα της γης και την εναλλαγή των εποχών.

Στην είσοδο του ιδιαίτερα επιβλητικού χώρου καταλήγει η Ιερά Οδός.

Ό τι έχει απομμείνει σήμερα από την ολοσχερή καταστροφή του χώρου από  τους Γότθους του Αλλάριχου είναι

Τα Μικρά και τα  Μεγάλα Προπύλαια, το Τελεστήριο, τα απομεινάρια του κτιρίου στο άδυτο του οποίου λειτουργούσε ο Ιεροφάντης, το Καλλίχορον Φρέαρ,όπου κάθισε η Δήμητρα  να ξεκουραστεί, μόλις έφτασε στην Ελευσίνα και  το Πλουτώνιο. Το Πλουτώνιο θεωρείται πως  ήταν η  είσοδος για τον Άδη και από την οποία κάθε 6 μήνες η Περσεφόνη είτε ανέβαινε ερχόμενη από τον Άδη κοντά στην μητέρα της και έφερνε την Άνοιξη στον κόσμο ή επέστρεφε στο σκοτεινό βασίλειο του Πλούτωνα και ερχόταν ο χειμώνας στον κόσμο.

Αξιοθέατα

Το παλιό Ελαιουργείο, σήμερα φιλόξενος χώρος για τα ετήσια α, Αισχύλει εκδηλώσεις με το όνομα του μεγάλου τραγικού ποιητή, που γεννήθηκε εδώ,και

οι εγκαταστάσεις της εταιρείας Κρόνος, ερειπωμένα  δείγματα της βιομηχανικής αρχιτεκτονικής.

Ο πεζόδρομος της διασκέδασης για τους νεαρούς κατοίκους της πόλης, η οδός Νικολαίδου.

Η πλατεία Ηρώων.

Ο Άγιος Ζαχαρίας, η καλοδιατηρημένη μεταβυζαντινή εκκλησία του 5ου π.χ. αιώνα.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο.

Το σπίτι με τους Ερμήδες, στη λεωφόρο Ηρώων Πολυτεχνείου, το όμορφο νεοκλασσικό που διακοσμείται με  ακροκέραμα, τα οποία απεικονίζουν τον Ερμή.

Και τέλος το κουφάρι του Mediterranean Sky, που  μισο βυθίστηκε μετά τον παροπλισμό του το 1996.

Ο Σαρωνικός, η Σαλαμίνα, τα κουφάρια από τις παλιές βιομηχανίες, τα καταλύματα στα οποία εγκαταστάθηκαν σήμερα οι μετανάστες, εικόνες που αποτυπώθηκαν στην <Αγέλαστο Πέτρα>, νησιώτες –στεριανοί από όλη την Ελλάδα, πρόσφυγες του 1922 που έφτασαν εδώ αναζητώντας ζωή και μεροκάματα στο πιο καλά οργανωμένο βιομηχανικό μόρφωμα της Νεώτερης Ελλάδας και ταυτόχρονα ένα πλήθος από μυημένους καλλιτέχνες- αρχιτέκτονες, φωτογράφους, φιλότεχνους, τουρίστες είναι  οι σύγχρονοι μύστες της Ελευσίνας.

Ακόμη και σήμερα συγκαταλέγεται  στις 5 ιερές πόλεις της Ελλάδας, Αθήνα ,Δήλος, Δελφοί, Ολυμπία, Ελευσίνα, και  η φήμη της είναι οικουμενική.

Στέκεται ανοικτή στους επισκέπτες ,οι οποίοι όμως την προσπερνούν ασταμάτητα και αδιάφορα και δε συνειδητοποιούν πως δίπλα τους είναι ένα μνημείο μάρτυρας της ζωής από την αρχαιότητα ως σήμερα. Ίσως μας φοβίζει λίγο η σύνδεσή της με την Περσεφόνη και με τον Άδη.

KL GALLERY Vassilis lappas

Δεν επιτρέπεται η αντιγραφή και αναδημοσίευση μέρους ή ολόκληρου άρθρου του περιοδικού, καθώς και η αναμετάδοση των ηχητικών κειμένων μας σε οποιαδήποτε μορφή και προβολή, δίχως τη γραπτή  αδείας μας.

Για άμεση επικοινωνία  | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ