ΒΙΤΣΑ ΖΑΓΟΡΙ ΣΥΛΛΟΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

[td_block_homepage_full_1 category_id=»169″]

Vassilis-Lappas-Vitsa-003
Vassilis-Lappas-Vitsa-1001ΒΙΤΣΑ ΖΑΓΟΡΙ ΣΥΛΛΟΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

 

Κείμενα: Δημήτρης Η. Λούκας – Βασίλης Λάππας
Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας

 

Η Βίτσα είναι παραδοσιακός οικισμός με μεγάλο αρχιτεκτονικό, ιστορικό, και οικολογικό ενδιαφέρον, είναι περιοχή πλούσια σε βλάστηση, με μεγάλη ιστορία, και πολιτισμό. Βρίσκεται στο Κεντρικό Ζαγόρι, σε απόσταση 36 χιλ. από την πόλη των Ιωαννίνων, και μόλις περίπου 10 χιλ πριν το Μονοδένδρι, σε μια περιοχή απαράμιλλου φυσικού κάλλους, όπου τη καθιστά μοναδική στην Ελλάδα, αλλά και στον κόσμο.

 


[td_block_ad_box spot_id=»custom_ad_1″ spot_title=»- Advertisement -«]
[td_block_15 custom_title=»Διαβάστε ακόμη» header_color=»#b3d69c» category_id=»60″]

ΤΑ ΑΝΕΠΑΝΑΛΗΠΤΑ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ ΓΕΦΥΡΙΑ

Τα ανεπανάληπτα Ηπειρώτικα γεφύρια.

stone-bridges-of-epirus-VASSILIS-LAPPAS-07Κείμενα Κώστας Χριστοφιλόπουλος

Φωτογραφία Βασίλης Λάππας
600_400_auto_100_unitedkingdom

 

Σπουδαιότατα έργα έχουν χτίσει οι μαστόροι της πέτρας στο διάβα των αιώνων.   Αρχοντόσπιτα και απλά ταπεινά σπίτια, εκκλησιές μικρές και μεγάλες με επιβλητικά καμπαναριά, μοναστήρια, σχολεία, μύλους, λιοτρίβια, νεροτριβές, χάνια, βρύσες κ.ά.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΠΕΤΡΙΝΟ ΓΕΦΥΡΙ ΑΓ. ΜΗΝΑ ΔΙΛΟΦΟ

Αλλά και γεφύρια μονότοξα ή πολύτοξα, μικρότερα ή μεγαλύτερα, χτισμένα κυρίως το 18ο και 19ο αιώνα. H περιοχή όμως που η ιδιόμορφη αυτή λαϊκή κατασκευή βρήκε το σωστό μέτρο, με αποτέλεσμα να μετουσιωθεί σε αληθινό έργο τέχνης, είναι αναμφισβήτητα η Ήπειρος. Ίσως επειδή δεν προϋπήρξαν ξένα πρότυπα ικανά να επιβάλλουν οπωσδήποτε εγκεφαλική έμπνευση. Ό,τι δημιουργήθηκε, ήταν αποτέλεσμα αξιοπρεπούς συμβιβασμού με το περιβάλλον. Έργα φημισμένων Ηπειρωτών μαστόρων, αποτελούν καταπληκτικά αρχιτεκτονικά μνημεία, δείγματα μιας πλούσιας λαϊκής κληρονομιάς στον τομέα της τέχνης της πέτρας. Κατασκευές τέλειες, συμμετρικές, αρμονικά δεμένες με το τοπίο, σταθερές και ανθεκτικές στο χρόνο και στις πολύ δύσκολες καιρικές συνθήκες. Οι χτίστες και όταν ακόμα έγιναν πολλοί, γνώριζαν τέλεια την τέχνη τους. Γιατί τη δουλειά την μαθαίνανε από μικρά παιδιά και από την αρχή. stone-bridges-of-epirus-VASSILIS-LAPPASΗ προαγωγή σε κάθε βαθμίδα ήταν σταδιακή και κάτω από το άγρυπνο μάτι του πρωτομάστορα. Πέρα από αυτό, επειδή έχτιζαν κατά ζευγάρια, ο έξω (ο καλύτερος) θα πρέπει να νοιαζόταν για το πώς χτίζει ο μέσα, γιατί έχτιζαν και έδεναν τον τοίχο μαζί. Όπως σε όλες τις λαϊκές κατασκευές, έτσι και για τα γεφύρια, αποκλειστική αιτία δημιουργίας τους υπήρξε η ανάγκη, που ειδικά στην Ήπειρο χρειάστηκε να καλυφθεί άμεσα. Tο ανέλαβαν επιδέξιοι ντόπιοι μαστόροι που η φήμη τους ξεπερνούσε τα όρια της τότε Oθωμανικής Aυτοκρατορίας, κατορθώνοντας, τελικά, να «στήσουν» γεφύρια, μικρά αριστουργήματα, που εξακολουθούν και σήμερα να ενώνουν όχθες ποταμών και χειμάρρων.
stone-bridges-of-epirus-VASSILIS-LAPPAS-04H Ήπειρος αποτελεί ίσως το ορεινότερο τμήμα του ελληνικού εδάφους. Aπό τα 9.203 τετρ. χιλιόμετρα της έκτασής της, τα 8.313 καλύπτονται από ψηλά βουνά. Εδώ άλλωστε βρίσκεται η σπουδαιότερη και ψηλότερη οροσειρά, η Πίνδος, που αποτελεί το φυσικό όριο της περιοχής με τη Mακεδονία και τη Θεσσαλία. O Γράμμος, λοιπόν, με υψόμετρο 2.520, ο Σμόλικας 2.637, η Tύμφη 2.497, η Tσούκα. 1672, το Περιστέρι 2.295, τα Tζουμέρκα 2.469, όλα μέλη της οροσειράς της Πίνδου, συμπληρώνονται από τον Tόμαρο 1.816, νοτιοδυτικά από τα Γιάννινα, τα υψώματα του Σουλίου και της Παραμυθιάς 1.658, το Μιτσικέλι 1.810 και άλλα μικρότερα. Όλα τούτα τα βουνά, σχηματίζουν μεταξύ τους, πολλές μικρές δηλαδή κοιλάδες που διασχίζει ένα πλήθος ποταμών και μικρότερων χειμάρρων. Tα νερά πάντα τρέχουν άφθονα, γιατί η περιοχή είναι από τις βροχερότερεςstone-bridges-of-epirus-VASSILIS-LAPPAS-03 της χώρας, ενώ το χιόνι αποτελεί συνηθισμένη εικόνα σχεδόν όλο το χρόνο. Σαν πιο σημαντικά ποτάμια μπορούμε να αναφέρουμε τον Aώο, με δύο παραποτάμους το Σαραντάπορο και το Bίκο (Bοϊδομάτης), τον Kαλαμά (Θύαμις), τον Aχέροντα, το Λούρο, το Δρίνο και τον ‘Αραχθο.
O Aχελώος, ξεκινώντας λίγο πιο κάτω από το Mέτσοβο, οριοθετεί την Ήπειρο από τη Θεσσαλία, για να καταλήξει στο Iόνιο.

Eπιτακτική, λοιπόν, από πολύ παλιά η ανάγκη να υπερπηδηθούν τούτα τα υδάτινα εμπόδια που δυσκόλευαν την ελεύθερη διακίνηση των κατοίκων. Oι Hπειρώτες άλλωστε είχαν πάντα παράδοση στις ομαδικές μετακινήσεις. Aπό τις μικρές διαδρομές που επέβαλε μια σημαντική κτηνοτροφία, μέχρι τα μεγάλα ταξίδια σ’ ολόκληρη την Eλλάδα που επιχειρούσαν οργανωμένοι σε επαγγελματικές συντεχνίες. Aπό εδώ ξεκινούσαν φορτωμένα, και πολλά από τα περίφημα καραβάνια των Kυρατζήδων που είχαν για προορισμό τη Bιέννη, το Bουκουρέστι, ακόμη και τα βάθη της Aνατολής.
stone-bridges-of-epirus-VASSILIS-LAPPAS-01Δομικό υλικό είναι η πέτρα, η οποία πρέπει να είναι ομοιογενής, συμπαγής και ανθεκτική, να μην έχει ρωγμές και να μην αποσαθρώνεται με το νερό ή τον αέρα. Στην Ήπειρο χρησιμοποιείται κυρίως σχιστόλιθος, πέτρωμα που αφθονεί στην περιοχή. Ως συνδετικό κονίαμα χρησιμοποιείται το κουρασάνι, το οποίο διαφοροποιείται ανά περιοχή και ανά γεφύρι. Βασικά συστατικά του είναι ο σβησμένος ασβέστης, το νερό, το χώμα και το κεραμίδι. Συχνά στο μίγμα προστίθεται και ελαφρόπετρα, ξερά χόρτα, ασπράδια αυγών και τρίχες ζώων, τα οποία λειτουργούν ως ενισχυτικές ίνες. Το πάχος του κονιάματος είναι μικρό, δεδομένης της μικρότερης, συγκριτικά με την πέτρα, αντοχής του, η οποία επίσης μειώνεται με το χρόνο. Για την κατασκευή του, αρχικά στήνεται ο ξυλότυπος. Το χτίσιμο ξεκινά ταυτόχρονα και από τις δύο πλευρές, της βάσης του γεφυριού, και προχωρά σταδιακά προς την κορυφή, διαμορφώνοντας το τόξο. Στην κορυφή του τόξου τοποθετείται η πέτρα «κλειδί». stone-bridges-of-epirus-VASSILIS-LAPPAS-07Στη συνέχεια χτίζεται το γέμισμα του γεφυριού, επάνω στο τόξο, το οποίο γίνεται από ξηροδομή (χωρίς κονίαμα). Το γεφύρι κατασκευάζεται έτσι ώστε να αντέχει στην πίεση του νερού. Σημαντικό στοιχείο στην κατασκευή αποτελεί η θεμελίωση. Χρησιμοποιούνται πέτρες μικρού μεγέθους, εκτός από εκείνες οι οποίες χρησιμοποιούνται στα σημεία της έδρασης στους βράχους, οι οποίες είναι μεγαλύτερες. Οι σκαλωσιές κατασκευάζονται έτσι ώστε να ελαττώνονται οι παραμορφώσεις του τόξου και ο χρόνος κατασκευής του γεφυριού, αλλά και να ελαχιστοποιείται ο απαιτούμενος όγκος ξυλείας.
Τα γεφύρια τοποθετούνται στα σημεία όπου το ποτάμι στενεύει και υπάρχουν πολλά και στέρεα βράχια.

stone-bridges-of-epirus-VASSILIS-LAPPAS-011Τα γεφύρια διαφέρουν ως προς τη μορφή τους. Διαφέρουν σε μέγεθος και σε αριθμό τόξων. Τα τόξα μπορεί να είναι ένα, δύο, τρία ή περισσότερα, ημικυκλικά ή οξυκόρυφα και χαρακτηρίζουν κάθε γεφύρι. Προκύπτουν από το πλάτος του ποταμού (όταν το πλάτος είναι μικρό αρκεί ένα μόνο τόξο για να γεφυρωθεί η απόσταση), αλλά και από τη δημιουργικότητα του μάστορα. Εκτός από τα βασικά τόξα υπάρχουν και μικρότερα τόξα ή καμάρες που ελαφραίνουν την κατασκευή και επιτρέπουν τη γρήγορη διέλευση του νερού σε περίπτωση πλημμύρας του ποταμού (ανακουφιστικά τόξα). Το πλάτος τους είναι περίπου 2μ. και η επιφάνειά τους είναι καλυμμένη με πέτρα, διαμορφωμένη όπως τα καλντερίμια. Στα πλάγια του γεφυριού κατασκευάζονταν πεζούλια για την προστασία των περαστικών. Τα πεζούλια διαμορφώνονται με στενόμακρες πέτρες (αρκάδες), τοποθετημένες κάθετα στην επιφάνεια του λιθόστρωτου. Συχνά δίπλα σε κάθε γεφύρι υπήρχε και κάποιο κτίσμα (μύλος ή χάνι).

stone-bridges-of-epirus-VASSILIS-LAPPAS-010Το χτίσιμο ενός γεφυριού ήταν δύσκολο έργο και συχνά πολλά γεφύρια καταστρέφονταν (από τη δύναμη του νερού, από κατασκευαστικά λάθη) και τα έφτιαχναν από την αρχή. Αυτό γεννούσε το φόβο και την αγωνία στους μαστόρους, απέναντι στο απρόοπτο και το άγνωστο. Αναπάντεχα γεγονότα που συνέβαιναν κατά τη θεμελίωση, μεγάλων κυρίως έργων, η πίστη ότι υπάρχουν δαιμονικά στοιχεία και εχθρικοί δράκοι στο χτίσιμο, που ζητούσαν ικανοποίηση, έκαναν τους μαστόρους αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο, προληπτικούς. Έτσι στοίχειωναν το έργο με θυσίες εξιλέωσης της άγνωστης δύναμης. Επίσης ιστορικά στοιχεία μαρτυρούν πολλές ανθρωποθυσίες, στην Ευρώπη, κατά την ανοικοδόμηση γεφυριών. Εκτός από την προφανή λειτουργική τους ιδιότητα, τα γεφύρια είχαν και συμβολική αξία – σύμβολο αφοσίωσης (να γένω γης να με πατάς, γιοφύρι να διαβαίνες).

 

Βίτσα, ο φυσικός μας πλούτος

 

ΒΙΤΣΑ ΜΕ ΒΡΟΧΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2016

Βίτσα «Ο Φυσικός μας Πλούτος

Κείμενα: Δημήτρης Η. Λούκας & Βασίλης Λάππας

Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας

 

Η Βίτσα είναι παραδοσιακός οικισμός με μεγάλο αρχιτεκτονικό, ιστορικό, και οικολογικό ενδιαφέρον, είναι περιοχή πλούσια σε βλάστηση, με μεγάλη ιστορία, και πολιτισμό. Βρίσκεται στο Κεντρικό Ζαγόρι, σε απόσταση 36 χιλ. από την πόλη των Ιωαννίνων, και μόλις περίπου 10 χιλ πριν το Μονοδένδρι, σε μια περιοχή απαράμιλλου φυσικού κάλλους, όπου τη καθιστά μοναδική στην Ελλάδα, αλλά και στον κόσμο.

Πετρόχτιστα στενά καλντερίμια στη Βίτσα

Όσο πλησιάζουμε στο χωριό από την πόλη των Ιωαννίνων, αντικρίζουμε τη Βίτσα κτισμένη αμφιθεατρικά, στην πλαγιά της κορυφής Στούρος. Μας εντυπωσιάζει με τα χρώματα των σπιτιών, που είναι τα χρώματα των βράχων. Η Βίτσα αποτελείται από δύο μαχαλάδες, Άνω και Κάτω Βίτσα, και προκαλεί τον ανυποψίαστο επισκέπτη να σεργιανίσει στα στενά λιθόκτιστα καλντερίμια της και να μοιραστεί μαζί της τα μυστικά της, να θαυμάσει την αρχιτεκτονική των σπιτιών, τα περισσότερα των οποίων είναι δίπατα αρχοντικά, τις εκκλησιές και τα μοναστήρια, που είναι κτισμένα με πέτρα, ξύλο και σχιστόπλακες. Πολύ μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία κτισμένο το 1632. Είναι από τα πιο πλούσια μοναστήρια της περιοχής, όπου εκεί, στο κρυφό σχολειό δίδαξε και ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι ναοί Αγίου Νικολάου (1612), Κοιμήσεως Θεοτόκου, με καθολικό, ρυθμού «Βασιλικής μονόκλιτης» και Ταξιαρχών (1622), καθώς και το Γεφύρι του Μίσσιου στο Βοϊδομάτη.

Βίτσα με βροχή » Ιανουάριος 2016″

Αξιόλογο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τοιχογραφίες, τα ξυλόγλυπτα, που βρίσκουμε στα Μοναστήρια του Ζαγορίου, αλλά και εδώ στη Βίτσα, καθώς τα μοναστήρια είναι χτισμένα από τους ηπειρώτες μαστόρους, όπου με την παραδοσιακή τέχνη τους έχουν γράψει τη δική τους ιστορία στην αγιογραφία, στη ζωγραφική, στα ξυλόγλυπτα, και την αρχιτεκτονική των σπιτιών, εκκλησιών, και τα παραδοσιακά γεφύρια, που ακόμη στέκουν εκεί για να μας ταξιδεύουν στην ιστορία μας, και τον πολιτισμό μας. Και εδώ όπως και στα υπόλοιπα χωριά των Ιωαννίνων τα Ζαγοροχώρια, θα παρατηρήσουμε ότι όλα τα μνημεία είναι δωρεές ευεργετών. Στην πλατεία του χωριού στέκει αγέρωχος ο Πλάτανος 600 περίπου χρόνων και με τα μακριά κλαδιά του προσφέρει τη σκιά και τη δροσιά του και από όπου ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει την πανέμορφη θέα προς τον άνω μαχαλά και τη χαράδρα του Βίκου.

Στο χωριό υπάρχει αρχαιολογικός χώρος, όπου σημαντικά προϊστορικά ευρήματα έχουν ανακαλυφθεί στη βόρεια πλευρά του.
Συνεχίζοντας το ταξίδι μας παίρνουμε το δρόμο με πορεία προς το Μονοδένδρι, για να θαυμάσουμε την οξιά, το πέτρινο δάσος και φυσικά τη χαράδρα του Βίκου, με το πανέμορφο Μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Βίκος: Ωδή στη Φύση

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0014

 ΩΔΗ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Φωτογραφία Σκηνοθεσία

ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΑΠΠΑΣ

600_400_auto_100_unitedkingdom


Το  μεγαλείο της ηπειρωτικής  υπαίθρου  με τις απρόσμενες εναλλαγές, την εντυπωσιακή    πολυχρωμία, με τις κορυφές των βουνών να χάνονται  μέσα στα σύννεφα, λουλούδια ν`ανθίζουν μέσα στην πέτρα, κρυστάλλινα νερά  μέσα από τις αναρίθμητες πηγές, τα παιχνίδια του ήλιου μέσα στα γαλήνεα νερά μιας λίμνης,  την θαυμαστή αρχιτεκτονική  των σπιτιών και των εκκλησιαστικών  μνημείων, αυτά είναι λίγα απ` αυτά που θα μαγέψουν τον επισκέπτη τα πανέμορφα χωριά των ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

 

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-009Η γραφή είναι δύσκολη, και δεν προσφέρεται για ερμηνείες πρόχειρες. Για να το νιώσεις πρέπει να το δεις, χρειάζεται ν` ανεβείς στις βουνοκορφές ν` αφήσεις το μάτι  να πλανηθεί, να καταδυθείς στα έγκατα τις ιστορίας, για ν` ανασύρεις απ` εκεί  θησαυρούς  αρίφνητους,  να σεργιανίσεις στα έρημα   καλντερίμια  των χωριών του, με συντροφιά  τις μνήμες των ανθρώπων, για να πιάσεις  τον παλμό  μιας εποχής  που  χάθηκε, χωρίς ελπίδα επιστροφής. Να περπατήσεις  και να σκαρφαλώσεις σε απόκρημνες πλαγιές της παρθένας φύσης , σπάνια απόλαυση στην εποχή μας. Ο Βίκος έχει πολλά μυστικά, και μόνο οι άνθρωποι που έγιναν ένα με  αυτόν τα γνωρίζουν. Το θέαμα είναι βέβαια δημιουργός συναισθημάτων σ` αυτή τη διαδρομή των αιώνων.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-003Στα πανέμορφα αυτά χωριά, και τις γύρω περιοχές, όπου από μικρός έκανα τα πρώτα μου βήματα στη φωτογραφία, αφιερώνοντας απεριόριστο χρόνο σε όλους αυτούς τους ατελείωτους περιπάτους μου, όπου πάντα πίστευα ότι είμαι ο μοναδικός που γνωρίζει  τα πανέμορφα αυτά χωριά τόσο καλά, μα κάθε φορά που τα βήματα μου με οδηγούν εκεί να περιπλανιέμαι μέσα στα βαθύσκιωτα δάση, και στην χαράδρα του Βίκου, ανακαλύπτω και κάτι καινούργιο, κάτι πρωτόγνωρο, κάτι μοναδικό.
Έζησα από κοντά όλες τις αλλαγές των εποχών. Τα είδα ντυμένα στα λευκά, ανέπνευσα τη μυρωδιά της πρώτης βροχής του φθινοπώρου,  ένιωσα βλέποντας τα φύλλα να πέφτουν, τη ζωή που χάνετε , για να προετοιμάσει μια καινούργια, είδα τα γυμνά  δένδρα να ντύνονται, και το χώμα να γίνεται πράσινο, τα  μπουμπούκια ν` ανθίζουν, και τα χελιδόνια να χτίζουν ξανά τις φωλιές τους στις βεράντες των ερειπωμένων σπιτιών. Αφουγκράσθηκα  τις μυστικές  κλήσεις  της γης  που κρατούσε  κοντά της σε παλιούς καιρούς τους ανθρώπους δεμένους, και ενωμένους μαζί  της. Από τα λίγα, και μοναδικά γεροντάκια,  έμαθα τις ιστορίες τους γι` αυτά που ζήσανε και είδανε μένοντας πιστοί σ` αυτό που εμείς δεν καταδεχτήκαμε ούτε καν να το ακούσουμε.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-004Στους ατελείωτους περιπάτους μου, γνώρισα και αγάπησα τα Ζαγοροχώρια, πόνεσα βλέποντας την αδιαφορία μας προς το τοπίο, την καταπάτηση και καταστροφή των εκκλησιαστικών μνημείων, την παραχάραξη της ιστορίας και του πολιτισμού του  εθνικού  μας σε ομορφιά πλούτου. Ένιωσα την ανάγκη, που έχουν να μας έχουν όλους κοντά τους, για να μπορέσουμε να διατηρήσουμε και να προστατέψουμε ζωντανό αυτόν τον εθνικό μας πλούτο, που κράτησε με θυσίες στον τόπο αυτό επί αιώνες τον πολιτισμό του, και την ιστορία  του.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0035Δεν θα μπορέσω να ξεχάσω τις ατελείωτες ώρες καθισμένος στην άκρη στο βάλτο λίγο έξω από το χωριό Κουκλιοί, περιμένοντας  να δω  μια καινούργια μέρα ν` αρχίζει, με τις πρώτες ακτίνες του ήλιου να ξεπροβάλουν σε όλο τους το μεγαλείο, πίσω από τα κλαδιά των δένδρων, μέσα από την πρωινή ομίχλη, ακούγοντας την χαρμόσυνη καλημέρα των πουλιών, και το αεράκι να  σχίζει τις καλαμιές του βάλτου, απολαμβάνοντας την πλούσια πολυχρωμία, και τα παιχνίδια του ήλιου μέσα στα γαλήνεα νερά του, την ψυχική ηρεμία που τόσο πολύ ανάγκη την έχουμε και δεν μπορούμε να την βρούμε εδώ στις μεγάλες πόλεις  του τσιμέντου και του καυσαερίου.
Το δέος που νιώθεις αντικρίζοντας την θεογέφυρα  με τα ορμητικά νερά, και τα πανύψηλα πλατάνια , μέσα στο χρόνο και στο χώρο, που όταν τα κοιτάς από κάτω, νιώθεις το μεγαλείο τους και την προσπάθεια  ν` αγγίξουν  με τα κλαδιά τους  τον ήλιο.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0021Το  παλιό Μαυρονόρος, μια μεγαλοπρεπή παρουσία  στην κορυφή του βουνού, εγκαταλελειμμένο από τους κατοίκους του στις αρχές του αιώνα μας , ατενίζει  επιβλητικά   από ψηλά την μοίρα και των  υπολοίπων  χωριών. Ήτανε  Άνοιξη όταν  τα βήματα μου με οδήγησαν  για πρώτη φορά  κοντά του, και το μόνο που αντικρίζεις μέσα από την νεκρική σιγή που πλανιέται πάνω από το χωριό, είναι  λίγα λουλούδια  ανθισμένα στις πόρτες και τα παράθυρα των   μισογκρεμισμένων  σπιτιών, από τη φθορά  του χρόνου. Σπίτια διώροφα αρχοντικά,  με τις αυλές και τα τζάκια έτοιμα  να μας δεχθούν και πάλι κοντά τους, για να μας  μιλήσουνε  για  την ιστορία τους,  και τον πολιτισμό τους, που άντρωσαν  με θυσίες τόσα χρόνια.  Η πληγή δεν έκλεισε , παρέμεινε  εκεί, για να μαρτυράει  τις χθόνιες λειτουργίες σ` εποχές που χάνονται στα βάθη της αιωνιότητας. Φεύγοντας  το μήνυμα παραμένει βαθιά μέσα στην  καρδιά, και ο φόβος  για το αύριο πιο μεγάλος .

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0037Η Δρακόλιμνη μια μοναδική νότα, συνθέτει και αυτή  με την σειρά της την μαγεία του πανέμορφου αυτού  τοπίου .  Η μαγεία του άγνωστου, το αμέτρητο βάθος της , οι μύθοι  που την ακολουθούν , όλα αυτά συνθέτουν  την μοναδικότητα του  παρθένου τοπίου. Η ανάβαση είναι δύσκολη και απαιτεί πολλές ώρες, η καλύτερη εποχή  χωρίς περιπέτειες είναι τον μήνα  Αύγουστο. Νερό για την ανάβαση δεν θα χρειαστούμε, οι πηγές είναι πολλές  και το νερό πόσιμο. Το καταφύγιο παραμένει ανοικτό τους περισσότερους μήνες του έτους.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0038Ο πολυσύνθετος σχεδιασμός του τοπίου, μέσα στην χαράδρα του Βίκου, μαρτυράει τον πραγματικό καλλιτέχνη, τη φύση, που έμαθε να συγκλονίζει τον περπατητή με τις πινελιές της, και να τον ανταμείβει  για την αγάπη που της δείχνει, και αν είναι τυχερός  πράγμα πολύ δύσκολο, ίσως  δη και το μύκητα Πνεύμονα . Ένα μύκητα, μοναδικό στην Ελλάδα, κρυμμένο μέσα σε μικρές σπηλιές, που για να επιβιώσει  πρέπει η μόλυνση του περιβάλλοντος να είναι στο μηδέν, όπως είναι στην χαράδρα του Βίκου .
Αφθονότερα όμως τα Βυζαντινά μνημεία, μοναστήρια και εκκλησίες , εγκαταλελειμμένα στην τύχη τους  και στον χρόνο, με αναρίθμητους  θρησκευτικούς  θησαυρούς.
Η ιερά μονή Στομίου χτισμένη το 1412 σε μια εξέδρα  της Γκαμήλας, στη χαράδρα του Αώου.
VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0017Η  ιερά μονή Σπηλαιώτισσας  στην Αρίστη χτισμένη το 1579, μεγαλοπρεπή, υπερήφανη, χτισμένη  πάνω στα βράχια, με πολλές Αγιογραφίες, και κειμήλια
Η ιερά μονή της Αγίας Παρασκευής στο Μονοδένδρι  χτισμένη μέσα στην χαράδρα του Βίκου το 1412  με μοναδική θέα προς την χαράδρα του Βίκου.
Η  ιερά μονή  Σωσίνου στο Παρακάλαμο  με άγνωστη ημερομηνία ίδρυσης,  και πολλά ακόμη εκκλησιαστικά μνημεία  που μαρτυρούν την αγάπη και το σεβασμό  των προγόνων  μας προς την θρησκεία  μας.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-008Μην  πεις ποτέ ότι με όλα αυτά τελείωσες . Οι εκπλήξεις στα πανέμορφα  αυτά χωριά δεν τελειώνουν ποτέ , η πνοή των ανθρώπων πλανιέται διάχυτη, πάνω από τα ερειπωμένα χωριά αποτυπωμένη  στα άψυχα,  για να μαρτυρούν τις μνήμες που επιβιώνουν, από το βάλσαμο που έχυσε η φύση  μέσα από τα σπλάχνα των βράχων.
VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-004Στα πανέμορφα αυτά χωριά, το κακό  δεν έχει πάρει ακόμη μεγάλες διαστάσεις, το μεγάλο χτύπημα είναι στο ζωικό μας πλούτο που τείνει  με εξαφάνιση, από την ασυδοσία των ντόπιων και ξένων που κυνηγούν δίχως μέτρο και συμπόνια .
Η επενέργεια εδώ είναι μεγάλης διάρκειας δίχως θορύβους  και ξέρει να συγκλονίζει τον άνθρωπο που είναι κατά μεγάλο μέρος δημιούργημα του τόπου που ζει.

[td_block_16 custom_title=»ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ» category_id=»25″]

Τα Μαστοροχώρια με γεωλογική ματιά

VASSILI-LAPPAS-GEFIRI-MISSIOY-017VASSILI-LAPPAS-GEFIRI-MISSIOY-004

Κείμενα Μελέτη Ευστάθιος Χιώτης

Φωτογραφία   Βασίλης Λάππας

Οι αλπικές οροσειρές της Ηπείρου είναι ένας κρίκος στην ορογενετική αλυσίδα  που ξεκινάει από την Κεντρική Ευρώπη  και επεκτείνεται μέχρι τα Ιμαλάϊα. Ο Γράμμος, ο Σμόλικας, η Τύμφη και τα άλλα βουνά της Ηπείρου είναι πτυχωμένοι γεωλογικοί σχηματισμοί που επεκτείνονταν αρχικά σε πενταπλάσια επιφανειακή έκταση και στη διάρκεια εκατομμυρίων ετών αναδύθηκαν  από το θαλάσσιο μητρικό περιβάλλον στα επιβλητικά ύψη που ατενίζουμε σήμερα.

VASSILI-LAPPAS-GEFIRI-MISSIOY-010Οι πλαγιές τους, άλλοτε απόκρημνες όπως το ρήγμα της Κόνιτσας στη ΒΑ πλευρά της Τύμφης που έδωσε καταστρεπτικό σεισμό το 1996 και άλλοτε ομαλότερες και δασωμένες, με μικρά τοπικά οροπέδια. Στα ηπειρώτικα βουνά διατηρούνται λιθώνες που μαρτυρούν την επικράτηση παγετώνων  μέχρι και πριν δέκα χιλιάδες χρόνια ακόμη. Ακόμη και η Δρακολίμνη της Τύμφης σχηματίσθηκε από τους παγετώνες. Όμως, Το δριμύ κλίμα στις παγετώδεις περιόδους, δεν εμπόδισε την ανάπτυξη παλαιολιθικού πολιτισμούστην Ήπειρο που συνεχίζουν να αποκαλύπτουν οι αρχαιολόγοι.

Τα ρήγματα έχουν και τη δημιουργική τους πλευρά, γιατί είναι δίαυλοι επικοινωνίας με τα έγκατα της γης και φέρνουν στην επιφάνεια  θερμά ιαματικά νερά, όπως στα Καβάσιλα της Κόνιτσας ή στη Βάλια Κάλντα στην Πίνδο.

VASSILI-LAPPAS-GEFIRI-MISSIOY-009Μέσω των ρηγμάτων επίσης αποκαλύπτει η ηπειρώτικη γη τα μυστικά της για τον πλούτο της σε ορυκτό αλάτι, όπως στο Μονολίθι, καθώς και σε υδρογονάνθρακες, πετρέλαιο ή φυσικό αέριο, που διαρρέουν μέχρι την επιφάνεια. Ρήγματα επίσης είναι οι πρώτοι οδοί της διάβρωσης και της δημιουργίας φαραγγιών, όπως το περίφημο φαράγγι του Βίκου.

Ο τόπος της Ηπείρου είναι ένα φυσικό γλυπτό σμιλευμένο στην πέτρα με τη δύναμη του νερού και τα Μαστοροχώρια ξεχωρίζουν για τα πλούσια νερά τους. Ανήκουν στην υδρολογική λεκάνη του Αώου, η οποία προσφέρει το 25% του υδατικού δυναμικού της περιφέρειας Ηπείρου. Παράλληλα, ο Αώος και οι παραπόταμοί του Σαραντάπορος, ο Γοργοπόταμος και Βοϊδομάτης φιλοξενούν στις κοιλάδες τους τα χωρία της περιοχής και τη λιγοστή καλλιεργήσιμη γη.

VASSILI-LAPPAS-GEFIRI-MISSIOY-008Χάρις στην αφθονία των τρεχούμενων νερών, ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένοι οι υδρόμυλοι και οι νεροτριβές.
Φανταστείτε τα Μαστοροχώρια ως γιρλάντα από μαργαριτάρια που περιβάλουν ορεινούς αυχένες και πλαγιές των βουνών κατάστηθα, κατά μήκος του Σαραντάπορου και του Γοργοποτάμου. Έτσι κατά μήκος του Βουρμπιανίτικου ρέματος ή αλλιώς Γοργοποτάμου, είναι αραδιασμένα από βορρά προς νότο τα χωριά Πληκάτι, Γοργοπόταμος (ή Τούρνοβο,  το χωριό μαραγκών και ξυλογλυπτών), οι Χιονιάδες (το χωριό των αγιογράφων-ζωγράφων), Ασημοχώρι, Βούρμπιανη, Οξυά και Πυρσόγιαννη. Τον Σαραντάπορο αγκαλιάζουν η Πλαγιά, η Δροσοπηγή, η Λαγκάδα, η Καστανιά, το Γαναδιό, η Μόλιστα, το Μοναστήρι και άλλα.

Το πέτρωμα που επικρατεί στην περιοχή είναι ο φλύσχης, ένας αδιαπέρατος γεωλογικός σχηματισμός  και αυτό έχει σημαντικά επακόλουθα. Τα νερά έχουν μικρή κατείσδυση στο εσωτερικό των πετρωμάτων και κυκλοφορούν κυρίως στην επιφάνεια και τροφοδοτούν τους ποταμούς.

VASSILI-LAPPAS-GEFIRI-MISSIOY-003Στα Μαστοροχώρια λοιπόν το νερό άνοιξε τους δρόμους του, με ρέματα και ποτάμια, και οι δρόμοι αυτοί όρισαν τα περάσματα επικοινωνίας και τις οικιστικές περιοχές. Το τοπίο είναι αποτέλεσμα  της φυσικής ισορροπίας ανάμεσα στο νερό και την πέτρα.

Η πέτρα και τα δάση, καρυδιάς, οξιάς, κυπαρισσιού, φλαμουριάς, έδωσαν και τις πρώτες ύλες των μαστόρων.

Σε άλλες περιοχές της Ηπείρου που καλύπτονται από ασβεστολίθους, τα νερά έχουν μεγάλη κατείσδυση, κυκλοφορούν υπόγεια και στη διαδρομή τους δημιουργούν σπήλαια.  Ενίοτε τα νερά επανέρχονται στην επιφάνεια ως κεφαλάρια, όπως οι πηγές του Αγίου Γεωργίου στο Λούρο που τροφοδοτούσαν το Ρωμαϊκό υδραγωγείο της Νικόπολης, και σήμερα υδρεύου τη Φιλιππιάδα, την Άρτα, την Πρέβεζα και τη Λευκάδα ακόμη.

Ο φλύσχης ευνοεί την ανάπτυξη δασών, σε απότομα πρανή όμως είναι επιρρεπής σε κατολισθήσεις και αυτό συνέβη στο χωριό Ζέρμαπου εγκαταλείφθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 70 και μεταφέρθηκε σε νέα θέση.Σημαντικές ήταν και οι ζημιές στην ιστορική Μονή Ζέρμας.

VASSILI-LAPPAS-GEFIRI-MISSIOY-002Το ορεινό ανάγλυφο και οι λιγοστοί φυσικοί πόροι μπορούσαν να στηρίξουν μικρά μόνο χωριά, οι κάτοικοι των οποίων όμως ζούσαν ελεύθεροι, εμπνεόμενοι από τις φυσικές ομορφιές του τόπου, τις οποίες μετουσίωσαν σε έργα τέχνης κάθε λογής. Και άλλες περιοχές της Χώρας έδωσαν καλούς  τεχνίτες, τα Μαστοροχώρια όμως είναι μοναδικά γιατί κάθε χωριό ήταν εξειδικευμένο σε μια τέχνη και δεν υπήρχε τέχνη που να μην αντιπροσωπεύεται με άξιους εκπρόσωπους σε κάποιο γειτονικό χωριό.

Μπορούσαν λοιπόν να λειτουργούν  συμπληρωματικά, πράγμα που μαρτυρεί την ύπαρξη κοινωνικής συνοχής και σύμπνοιας μεταξύ τους. Συμπλήρωναν τη φύση με έργα τους, όπως τα περίφημα γεφύρια, υπηρετούσαν τον άνθρωπο με κατοικίες ή αρχοντικά και δόξαζαν το Θεό με εκκλησίες στολισμένες με ξυλόγλυπτα και αγιογραφίες.

VASSILI-LAPPAS-GEFIRI-MISSIOY-005Τα Μαστοροχώρια από πολύ νωρίς διακρίθηκαν στην κατασκευή γεφυριών. Περίφημο είναι το δίτοξο γεφύρι του Σαρανταπόρου μεταξύ των χωριών Δροσοπηγή και Πλαγιά, το οποίο κατασκευάστηκε το 1747 και είναι γνωστό ως γεφύρι της Ζέρμας ή Καντσιώτικο.Το μονότοξο γεφύρι της Κόνιτσας,θεωρείται το μεγαλύτερο στο είδος του στα Βαλκάνια. Ιστορικό είναι επίσης το τρίτοξο γεφύρι Καλογερικό. Αλλά και στα ίδια τα χωριά τα καλντερίμια κατασκευάζονται με ιδιαίτερη επιμέλεια και παραδοσιακή τεχνική για την απορροή της βροχής.