ΒΙΚΟΣ-ΘΥΑΜΙΣ: ΧΡΟΝΙΚΟ ΣΤΙΣ ΕΠΟΧΕΣ

«Βίκος-Θύαμις: Χρονικό στις Εποχές

Μια ωδή στην ηπειρωτική ύπαιθρο και το περιβάλλον»

Προβολή Ηχοράματος του Βασίλη Λάππα

Τετάρτη 28 Ιουνίου 2017, 

Πνευματικό Κέντρο Ηπειρωτών (Κλεισθένους 15)

 ώρα 19:00

 

 

Με ένα ξεχωριστό καλλιτεχνικό γεγονός, την προβολή του ηχοράματος «Βίκος-Θύαμις: Χρονικό στις Εποχές» του Βασίλη Λάππα,  φωτογράφου, σκηνοθέτη και παραγωγού Οπτικοακουστικών Πολυθεαμάτων, τιμά την παγκόσμια ημέρα Περιβάλλοντος η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία και η Ομοσπονδία Αδελφοτήτων Καλαμά, την Τετάρτη 28 Ιουνίου 2017 στην αίθουσα του Πνευματικού κέντρου Ηπειρωτών (Κλεισθένους 15) και ώρα 19:00 .

 

Το καλλιτεχνικό εγχείρημα του Βασίλη Λάππα, θα πλαισιωθεί με εισηγήσεις  για το φυσικό περιβάλλον της Ηπείρου από τον πρόεδρο της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας κ. Γεώργιο Δόση και για την αντιμετώπιση της ρύπανσης του ποταμού Καλαμά, γνωστού από την αρχαιότητα ως Θύαμη, από τον πρόεδρο της Ομοσπονδίας Αδελφοτήτων Καλαμά κ. Κωνσταντίνο Στεργίου.

 

Η εκδήλωση συμπεριλαμβάνεται στις δράσεις ανάδειξης ενός χρόνιου περιβαλλοντικού προβλήματος, εδώ και 40 χρόνια, που συνεχίζεται εξ αιτίας της αδιαφορίας και της αναποτελεσματικότητας των αρμόδιων φορέων, και κυρίως των αιρετών της τοπικής αυτοδιοίκησης, να ανακόψουν τη ρύπανση του ποταμού Καλαμά. Η  Ομοσπονδία Αδελφοτήτων Καλαμά ξεκινά ανάλογες δράσεις προκειμένου να επαναφέρει το θέμα και να ευαισθητοποιήσει ευρύτερα τους πολίτες.

 

Όπως σημειώνει ο καλλιτέχνης Βασίλης Λάππας για την αποτύπωση της ομορφιάς του ιδιαίτερου φυσικού τοπίου στην Ήπειρο  «Η γραφή είναι δύσκολη, και δεν προσφέρεται για ερμηνείες πρόχειρες. Για να το νιώσεις πρέπει να το δεις, χρειάζεται ν` ανεβείς στις βουνοκορφές ν` αφήσεις το μάτι  να πλανηθεί, να καταδυθείς στα έγκατα τις ιστορίας, για ν` ανασύρεις απ` εκεί  θησαυρούς  αρίφνητους,  να σεργιανίσεις στα έρημα  καλντερίμια  των χωριών του, με συντροφιά  τις μνήμες των ανθρώπων, για να πιάσεις  τον παλμό  μιας εποχής  που  χάθηκε, χωρίς ελπίδα επιστροφής. Να περπατήσεις  και να σκαρφαλώσεις σε απόκρημνες πλαγιές της παρθένας φύσης , σπάνια απόλαυση στην εποχή μας. Ο Βίκος έχει πολλά μυστικά, και μόνο οι άνθρωποι που έγιναν ένα με  αυτόν τα γνωρίζουν. Το θέαμα είναι βέβαια δημιουργός συναισθημάτων σ` αυτή τη διαδρομή των αιώνων.»

 

Λίγα λόγια για τον καλλιτέχνη:

Εργογραφικό Βιογραφικό Βασίλη Λάππα

Ο Βασίλης Λάππας  γεννήθηκε το 1963 στο χωριό Κουκλιοί του νομού Ιωαννίνων και από μικρή ηλικία ασχολείται με τη φωτογραφία και περισσότερο με τη φωτογράφηση  των Ελληνικών τοπίων και τη σκηνοθεσία πολιτισμικών ντοκιμαντέρ.

Από το 1994, ο  Βασίλης Λάππας  διαθέτει  δικό του επαγγελματικό στούντιο  οπτικοαουστικών παρουσιάσεων και πελάτες του είναι πολλά γνωστά ονόματα του χώρου.

Φωτογραφίες και κείμενά του έχουν δημοσιευθεί κατά καιρούς σε πολλά περιοδικά και εφημερίδες, όπως  «ΓΕΩΤΡΟΠΙΟ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ, DRIVE, BOSS, ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ, ΜΟΤΟ, ΧΡΗΜΑ ΤΡΙΤΗ, ΠΑΡΑΓΩΓΗ», καθώς και στο διαδίκτυο, σε συνεργασία με την Ethnodata.

Η εμπειρία του αυτή του έδωσε τη δυνατότητα από το Σεπτέμβριο του 2015, να είναι παραγωγός εκπομπής στο ιντερνετικό ραδιόφωνο starclassic.gr και μέσα από την εκπομπή του «ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» να μας ταξιδεύει στα μέρη της Ελλάδας και στον πολιτισμό της, προάγοντας τον τουρισμό της χώρας μας.

Διαβάστε όλο το εργογραφικό 

ΣΠΗΛΑΙΟ ΠΗΓΩΝ ΠΟΤΑΜΟΥ ΑΓΓΙΤΗ

to_spilaio_aggiti_0017«Σπήλαιο  Πηγών Ποταμού Αγγίτη»

Ένα σπήλαιο σπάνιας ομορφιάς και αρχιτεκτονικής…

Κείμενα Φωτογραφία Σοφία Χατζοπούλου

 

Το σπήλαιο των Πηγών  του ποταμού Αγγίτη, βρίσκεται στην Προσοτσάνη και 23χιλιόμετρα Β.Δ. της Δράμας.  Είναι ένα από τα μεγαλύτερα ποτάμια σπήλαια στον ελλαδικό χώρο  με μήκος 12χλ. και με τον ποταμό Αγγίτη να το διαπερνά.

to_spilaio_aggiti_007Πηγές αναφέρουν ότι το σπήλαιο ήταν  πέρασμα και καταφύγιο ζώων αλλά και ανθρώπων. Αρχαιολογικές ανασκαφές έφεραν  στο φως σημαντικά ευρήματα από την παλαιολιθική εποχή όπως λίθινα εργαλεία, οστά ζώων και πολλά άλλα τα οποία βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας.

Μόλις 35 χρόνια πριν και συγκεκριμένα το  1978  καταδύθηκαν για πρώτη φορά στα νερά του ποταμού  Έλληνες και Γάλλοι σπηλαιολόγοι.  Από τότε μέχρι σήμερα έχουν εξερευνηθεί περίπου 12 χιλιόμετρα και δυστυχώς ο επισκέπτης έχει την δυνατότητα να θαυμάσει μόνο τα 500  μέτρα.

to_spilaio_aggiti_003Ο χώρος είναι πραγματικά εντυπωσιακός σταλακτίτες  είναι επιβλητικοί. Τα σχήματα, οι μορφές αλλά και τα χρώματα προκαλούν τον θαυμασμό του κάθε επισκέπτη. Ακόμα και  το καθρέπτισμα τους στα νερά του ποταμού είναι απλά υπέροχο.

Φτάνοντας στην «Αίθουσα του τροχού»   έχουμε την δυνατότητα να θαυμάσουμε τον σιδερένιο υδραυλικό τροχό με διάμετρο 8 μέτρα, ο οποίος κάλυπτε τις ανάγκες της περιοχής σε ύδρευση και άρδευση από την εποχή της τουρκοκρατίας.

to_spilaio_aggiti_005Στην ¨Αίθουσα του τροχού¨ υπάρχει ένα εντυπωσιακό άνοιγμα, στην οροφή της σπηλιάς και  πιθανότατα να ήταν κάποια μυστική είσοδος προς το σπήλαιο από τους κατοίκους της περιοχής. Το συγκεκριμένο άνοιγμα αποτέλεσε σημείο εκκίνησης για την ανακάλυψή του  από τους σπηλαιολόγους.

 

to_spilaio_aggiti_0010Η περιήγηση του σπηλαίου εδώ τελειώνει, αν ήσασταν τυχεροί θα ακούσατε και νυχτερίδες στην οροφή της σπηλιάς αλλά μπορεί ακόμα να είδατε και ψάρια στα νερά του ποταμού.  Όμως τώρα ξεκινάει μια άλλη εξερεύνηση. Η δική σας εξερεύνηση δίπλα στις όχθες του ποταμού, στις ξύλινες γέφυρες, στο μικρό ξωκλήσι, αλλά και σε μυστικά μονοπάτια.  Μπορείτε επίσης να κρυφτείτε στην κουφάλα κάποιου δέντρου  αλλά και να χαλαρώσετε παίζοντας με τα παιδιά σας.

to_spilaio_aggiti_009Το υπέροχο τοπίο αλλά και οι ξέγνοιαστες στιγμές θα σας συντροφεύουν στο ταξίδι του γυρισμού……

Κείμενα Φωτογραφία ΣΟΦΙΑ  ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ

ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΤΟ ΝΕΡΟ: ΣΥΜΒΟΛΟ ΖΩΗΣ

WATER: SYMBOL OF LIFE

Κείμενο: Κώστας Χριστοφιλόπουλος

Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας

«Σου’ λεγα να μετράς μες στο γδυτό νερό τις φωτεινές του μέρες

Ανάσκελη να χαίρεσαι την αυγή των πραγμάτων»

                                                               Οδυσσέας Ελύτης


 

VASSILIS_LAPPAS_THE_WATER_OF_LIFE_0005Ένα ταξίδι στην αρχέγονη ουσία που συμβολίζει το νερό, μοιάζει σαν ένα ταξίδι στην ίδια την ύπαρξη, ένα ταξίδι στην γεμάτη ιερή δύναμη, την κύρια μαγική και θεραπευτική.

Το νερό με μια τελετουργία μύησης προσφέρει «νέα γέννηση», με μια τελετουργία μαγική θεραπεύει, χάρη στα νεκρικά τελετουργικά προσφέρει μετά θάνατον αναγέννηση. Το «αθάνατο νερό», η «πηγή της νεότητας», το «νερό της ζωής» αποτελούν διαφορετικές μυθικές εκφράσεις της ίδιας αλήθειας, ότι δηλαδή στο νερό ενυπάρχουν η ζωή και η αιωνιότητα.

«Η συγκίνησή μου καθώς την έβλεπα να βγαίνει απ’ το νερό ολόγυμνη ήταν μεγάλη, όχι επειδή έβλεπα την ίδια τη θεία μου γυμνή, αλλά γιατί φανερώθηκε ξαφνικά μπροστά μου το γυναικείο σώμα στη θηλυκή αιωνιότητα. Ο άνθρωπος δεν σκέφτεται τα πράγματα μόνο κάτω απ’ την αιώνια μορφή τους, αλλά τα αισθάνεται κάτω απ’ τη μορφή αυτή» Τζούλιαν Μπέντα

VASSILIS_LAPPAS_THE_WATER_OF_LIFE_0009Η επαφή με το νερό ενέχει πάντα την αναγέννηση. Η κατάδυση σ’ αυτό συμβολίζει την επιστροφή στο άμορφο, την ολοκληρωτική αναγέννηση και αυτό γιατί τα νερά καταργούν όλες τις μορφές, καταργούν κάθε «ιστορία», εξαγνίζοντας, αναγεννώντας και ανανεώνοντας ταυτόχρονα. Καταργώντας την ιστορία, τα νερά επαναφέρουν έστω και για λίγο την αγνότητα των απαρχών.

«Τι κάποτες ελύσανε των πέπλων τις περόνες

και στο τρεχούμενο νερό τ’ ωραίο της Ιπποκρήνης

στον Ελικώνα λούζονταν και το βουνό κρατούσε

γαλήνη του μεσημεριού και λούζονταν…»

Όμηρος

 

VASSILIS_LAPPAS_THE_WATER_OF_LIFE_0010Το νερό, πηγή και σύμβολο ζωής, έγινε από τα πανάρχαια χρόνια αντικείμενο λατρείας και ένα από τα βασικότερα στοιχεία των κοσμολογικών αντιλήψεων όλων των λαών. Στην αρχαία Ελλάδα, για παράδειγμα, είναι γνωστοί οι μύθοι για τα «όρκια» και τα «Στύγια» ύδατα, για δαίμονες και νύμφες των νερών, για προσωποποιήσεις λιμνών και ποταμών και γενικά οι πληροφορίες των κειμένων για μια υδατολατρεία, που βιώνεται και στις ιουδαϊκές παραδόσεις και καθαγιάζεται από τον χριστιανισμό.

Ζωοδότρα δύναμη το νερό, δεν θα μπορούσε να σταματήσει να εμπνέει τους ανθρώπους και στη νέα θρησκεία κατέχει εξέχουσα θέση στην τέλεση των μυστηρίων της, καθώς και στις ευχές της.

 

VASSILIS_LAPPAS_THE_WATER_OF_LIFE_0002Το συναντάμε στα μυστήρια του Βαπτίσματος και της Θείας Ευχαριστίας, στις ακολουθίες των Αγιασμών, στις ευχές για εξασφάλιση επάρκειας νερού και αποκατάσταση της καθαρότητας μολυσμένων υδάτων, αλλά και σε άλλες εκκλησιαστικές ευχές που συνδέονται με τη ναυτική, αγροτική και κτηνοτροφική ζωή του ελληνικού λαού.
Οι απαρχές της μυθολογίας του νερού πρέπει να αναζητηθούν στα τρομερά ύδατα της Στυγός που βρίσκονταν στο Χελμό.

Στα «Στύγια Ύδατα», αφηγείται ο μύθος, βούτηξε η Θέτις το γιο της Αχιλλέα, για να γίνει αθάνατος, αλλά το μέρος από το οποίο τον κράτησε έμεινε τρωτό, όπως απέδειξε το βέλος του Πάρη, που τον σκότωσε.

VASSILIS_LAPPAS_THE_WATER_OF_LIFE_0003Η Στύγα ήταν μια θεότητα, που οι θεοί ορκίζονται στο όνομά της.
Ο Όμηρος παρουσιάζει εξάλλου την Ήρα να λέει «μάρτυράς μου η γη κι ο πλατύς ουρανός που απλώνεται πάνω από τα κεφάλια σας και η Στύγα που τα νερά της κυλούν από ψηλά μέσα στη γη».
Ο Ησίοδος την αναφέρει ως «πρωτότοκη κόρη του Ωκεανού με τη γοργή φυρονεριά, τη μισητή από τους αθάνατους, την τρομερή τη Στύγα. Το όμορφο παλάτι της, εκεί που κατοικεί μακριά από τους άλλους θεούς, υψώνεται από πελώριους βράχους στεφανωμένο, πάνω σε κολόνες αργυρές, που προς τον ουρανό ανεβαίνουν, στηριγμένο.

Αν κάποιος ένοχος κριθεί ψευτιάς, η Ίριδα, από τον Δία σταλμένη για να καθιερώσει το μεγάλο όρκο των θεών, πηγαίνει μακριά και μέσα σε χρυσό λαγήνι φέρνει εκείνο το ξακουστό νερό, που πάντα κρύο πέφτει από ενός βράχου την κορυφή. Τα περισσότερα νερά της Στύγας που από την ιερή πηγή της αναβλύζουν, κάτω από τα έγκατα κυλούν της απέραντης γης, μέσα στο σκοτάδι και του Ωκεανού βραχίονας γίνονται. Το ένα δέκατο από αυτά τα νερά είναι προορισμένο για τον όρκο. Τα άλλα εννιά φιδώνουν ολόγυρα στη γη και στου υγρού του κάμπου την πλατιά τη ράχη κι ύστερα στη θάλασσα χύνονται και χίλιους ασημένιους στρόβιλους, ρουφήχτρες, σχηματίζουν. Και το νερό που πέφτει από το βράχο είναι για τιμωρία των θεών. Αν ένας από τους αθάνατους, που κατοικούν στη χιονισμένη κορυφή του Ολύμπου, επίορκος φανεί κάνοντας σπονδές με το νερό της Στύγας, χάνει για ένα χρόνο της ζωής του την πνοή, μήτε το νέκταρ μήτε την αμβροσία πια γεύεται και μένει ξαπλωμένος στο κρεβάτι, δίχως ν’ αναπνέει, δίχως να μιλεί, σε νάρκη βυθισμένος. Κι όταν έπειτα από μια ολόκληρη χρονιά τελειώσει της «αρρώστιας» του η περίοδος, σε βάσανα καινούργια είναι καταδικασμένος, χρόνια ολόκληρα εννιά ζει από τους αθανάτους χώρια, μακριά, χωρίς να παίρνει στα συμβούλια και τα συμπόσια μέρος και ξαναμπαίνει στην παρέα των θεών που κατοικούν στον Όλυμπο, το δέκατο χρόνο μοναχά. Έτσι αφιέρωσαν στον όρκο οι θεοί το αθάνατο νερό της Στύγας, τούτο το πανάρχαιο νερό, που διασχίζει και περνά κακοτράχαλα και βραχιασμένα μέρη».

Τα ποτάμια

Η θεοποίηση των ποταμών κατέχει μεγάλο μέρος της αρχαίας Ελληνικής μυθολογίας.

VASSILIS_LAPPAS_THE_WATER_OF_LIFE_0009Ο Ωκεανός είναι γιος της Γαίας και του Ουρανού και έχει σύζυγο την Τηθύ. Μαζί της απέκτησε τρεις χιλιάδες γιους, τα βουερά ποτάμια, και τρεις χιλιάδες θυγατέρες, τις Ωκεανίδες που κυβερνούν τις βαθιές πηγές.
Οι Νύμφες, θεότητες των γλυκών νερών, ήταν κόρες του Δία. Συνήθως όμως θεωρούνταν κόρες του θεού-ποταμού της περιοχής. Κατοικούσαν κοντά στους ποταμούς αλλά και στα βουνά από όπου πηγάζουν οι ποταμοί. Έτσι, έχουμε τις Ορεστιάδες, Νύμφες των δασών, τις Ναϊάδες, Νύμφες των ποταμών και των πηγών και τις Αμαδρυάδες, Νύμφες των δένδρων.
Οι Ναϊάδες ζούσαν σε σπήλαια κοντά στις πηγές των ποταμών, αλλά και κάτω από αυτούς και τότε έπαιρναν το όνομα του ποταμού. Όταν οι πηγές ήταν ιαματικές, τότε προσέφεραν οι άνθρωποι θυσία στη Νύμφη της κάθε πηγής.
Αλλά οι Νύμφες είχαν και προφητικές ικανότητες και εκτελούσαν χρέη διερμηνέων της θέλησης των θεών. Μερικές φορές όμως τις έπιανε το σκανταλιάρικό τους και τότε έλεγαν στους ανθρώπους τρελά πράγματα, με αποτέλεσμα αυτοί να χάνουν τα λογικά τους.

VASSILIS_LAPPAS_THE_WATER_OF_LIFE_0011Ο ποταμός του Άδη είναι ο ποταμός Αχέροντας, αυτόν που έπρεπε να διαπλεύσει η ψυχή με οδηγό εκείνον τον κακότροπο και αποκρουστικό γέροντα, το Χάροντα, για να φτάσει εκεί όπου θα κατοικούσε για πάντα.

Το  θεογέφυρο  είναι ένα  σπάνιο  γεωλογικό φαινόμενο,έργο  των  ορμητικών νερών  του  Καλαμά, έχει  μήκος  περίπου  45  μέτρα, πλάτος  3-4 μέτρα και  ύψος  περίπου  20  μέτρα.  Το  σχήμα του  είναι  τοξοτό,  όμοιο  με  τα  πέτρινα  γεφύρια  των  ηπειρωτών μαστόρων, λες και  η φύση  θέλησε να  σεβαστεί  την  παράδοση  της  περιοχής.  Όπως  συνηθίζεται  για  κάθε  εντυπωσιακό  και  αξιοθαύμαστο  δημιούργημα της  φύσης, έτσι  και  το  θεογέφυρο, αγκαλιάστηκε  από  παραδόσεις  και  θρύλους. Λέει  λοιπόν  μια  παράδοση , πως  μια  γυναίκα  λεχώνα  από  το  Λίθινο  πήγε στο  μοναστήρι  απέναντι, για  ν’ ανάψει  τα  καντήλια  του, αφήνοντας  πίσω  το  παιδί της  να  κοιμάται.  Το  πέρασμα  του  ποταμού  γινόταν  με  μια  πρόχειρη ξύλινη  γέφυρα . Καθώς  έφθασε  στο  μοναστήρι  άρχισε  να πέφτει δυνατή  βροχή. Το  ποτάμι  θέριεψε . Τα  νερά  του  φούσκωσαν  και  παρέσυραν  την  ξύλινη  γέφυρα. Στο  γυρισμό  της  η  γυναίκα  βλέπει  τη  γέφυρα  να λείπει και  γεμάτη  αγωνία για να  περάσει  απέναντι  και  να  πάει  στο  παιδί  της, γονατίζει  και  προσεύχεται. Τότε  στο  σημείο  που  υπήρχε  η  ξύλινη  γέφυρα  εμφανίστηκε  ένας  πελώριος βράχος  ο  οποίος  ένωσε  τις  δύο  όχθες  του  Καλαμά, κάτι  που  αποδόθηκε  από  τους  χωριανούς  σε  θαύμα  και  γι’ αυτό  ονόμασαν  το  φυσικό  γεφύρι  που  δημιουργήθηκε, θεογέφυρο.

VASSILIS_LAPPAS_THE_WATER_OF_LIFE_0004

Πολλοί  ιστορικοί  και  λόγιοι  έχουν  γράψει  για  τη  μοναδική  ομορφιά που  έχει το  πέρασμα  των   νερών του  ποταμού μέσα  απ’ την  τρύπα  του βράχου, ανάμεσά  τους  ο  Λόρδος  Βύρων, ο  Παναγιώτης  Αραβαντινός και ο  Ιωάννης  Λαμπρίδης.

 

«Τα νερά του πέφτουν από μεγάλο ύψος, κυλούν και εξακολουθούν να ρέουν. Επάνω και μέσα στον αφρό των αλλεπαλλήλων πτώσεων, βλέπω να παίζουν μεγάλες και διάφανες σαν από κρύσταλλο σφαίρες, που τις κρατούν στα χέρια τους αφροντυμένες μπαλλερίνες. Τις βλέπω να παίζουν και να πηδούν και να συγκρούωνται, πότε παρασυρόμενες από τα ορμητικά νερά, και πότε ξεφεύγοντας και ανεβαίνοντας, καθώς  μπαλλόνια που ξεγλυστρούν μέσα από τα χέρια παιδιών εκστατικών σε κήπους ή πλατείες. Και τις βλέπω να ξαναπιάνωνται απ’ τα νερά και να χοροπηδούν πάλι στον αφρό, που άσπρος σαν γάλα, αγάλλεται στο κύλισμά του, ραντίζοντας τον θεατή και τα πέριξ κλαδιά, με την δροσιά του υγρού ψιμυθίου που σκορπά, σαν σύννεφο ελαφράς βροχής, στην βοερή καταβαράθρωσί της, η πτώσις των υδάτων».

                                                                                                   Ανδρέας Εμπειρίκος

ΛΑΔΩΝΑΣ

Η περιοχή του Λάδωνα έχει συνδεθεί με πολλούς αρχαίους μύθους και οι πλούσιες  αναφορές της ελληνικής μυθολογίας, δίκαια τον χαρακτηρίζουν σαν ένα από τα μυθικά ποτάμια της Αρχαίας Ελλάδας. Ένας από τους κορυφαίους μύθους είναι αυτός του τραγοπόδαρου θεού Πάνα και της νύμφης Σύριγγας. Ο Πάνας περιφερόταν συχνά στην περιοχή του Λάδωνα. Όταν είδε εκεί την ωραία νύμφη άρχισε να την κυνηγά και την πλησίασε. Τότε αυτή εξαντλημένη, έφτασε στις όχθες του ποταμού και παρακάλεσε τον Λάδωνα να την βοηθήσει. Εκείνος, μόλις είδε τον Πάνα να την πλησιάζει, την μεταμόρφωσε σε καλαμιά. Τότε ο Πάνας έκοψε μερικά καλάμια, τα ένωσε μεταξύ τους και σχημάτισε το δικό του χαρακτηριστικό σε μορφή και ήχο μουσικό όργανο που ονομάστηκε σύριγγα.

Εδώ επίσης λουζόταν η θεά Δήμητρα και εδώ κυνηγούσε  η θεά του κυνηγίου Άρτεμις. Στο μέρος αυτό διαδραματίστηκε ο μύθος του Λεύκιππου που ντύθηκε γυναίκα, για να βρίσκεται κοντά στη αγαπημένη του νύμφη Δάφνη, πράξη που πλήρωσε με την ζωή του, όταν αποκαλύφτηκε. Κοντά στην κοίτη του, στα όμορφα δάση του Σόρωνα -που πιο πάνω ονομάζονται και Αφροδίσια όρη – η Αφροδίτη συναντιόταν με τον παράνομο εραστή της θεό Άρη

Τέλος στον Λάδωνα έπιασε το ελάφι ο Ηρακλής μετά από επιτυχή καταδίωξη και εδώ ο θεός Απόλλωνας ερωτεύτηκε την κόρη του Λάδωνα Δάφνη. Μάλιστα ο περιηγητής Παυσανίας τόσο εντυπωσιάστηκε  από την ομορφιά του φυσικού τοπίου του Λάδωνα και από τις διασωζόμενες παραδόσεις και μύθους στην εποχή του, που έγραψε στα «Αρκαδικά-Αχαϊκά»:

«Ο Λάδων έχει το ωραιότερο νερό από όλους τους ποταμούς της Ελλάδος. Φημίζεται άλλωστε μεταξύ των ανθρώπων, λόγω της Δάφνης και των σχετιζομένων με αυτήν παραδόσεων…Κατά την ομορφιά βεβαίως δεν είναι δεύτερος από κανέναν άλλο ποταμό βαρβαρικό ή Ελληνικό…»

Ο αρχέγονος και ο λαϊκός άνθρωπος ήξερε την αξία του νερού, γι’ αυτό και το φοβόταν. Υπολόγιζε τη δύναμή του και, κατ’ επέκταση, την εκδίκησή του. Δεν είναι άλλωστε τυχαία τα πιστεύω για τα στόμια του Άδη , που ξεκινούσαν ακριβώς από υδάτινες επιφάνειες. Είναι γνωστός ο Αχέροντας ποταμός στη Θεσπρωτία, αλλά και η θαλασσινή σπηλιά στο Ακρωτήριο Ταίναρο της Μάνης. Φοβόταν λοιπόν ο παραδοσιακός άνθρωπος το νερό γιατί το σεβόταν. Κι είναι ακριβώς η έλλειψη του φόβου και του σεβασμού που πηγάζει από τη σημερινή αλαζονεία του ανθρώπου για την παντοδυναμία του πάνω στη φύση, με τις ανεξέλεγκτες γεωτρήσεις, τη σπατάλη ή τη ρύπανση του νερού.

Η θάλασσα
Όταν η θάλασσα λυσσομανούσε, ήταν ο Ποσειδώνας που «καβάλα» στα ατίθασα άλογά του ξεχυνόταν αγριεμένος. Και όταν η θάλασσα έπαιρνε το γλαυκό της-πρασινογάλαζο- χρώμα, ήταν ο Γλαύκος, που πότε σαν Γλαύκη, πότε σαν Λάμια, πότε σαν γεράκι και πότε σαν Σειρήνα φόβιζε, απειλούσε και γοήτευε τους ναυτικούς. Αλλά δεν ήταν μόνο οι θεοί. Όταν ο αέρας έλεγε το δικό του αγριεμένο ή απαλό τραγούδι έτσι όπως πέρναγε πάνω από τα νερά, ήταν οι Σειρήνες. Είχαν κεφάλι γυναίκας και σώμα πουλιού και με το γοητευτικό τραγούδι τους προσπαθούσαν να παρασύρουν τους ναυτικούς στο χαμό.                                Ήταν και η Σκύλλα, τέρας φοβερό που ζούσε σε μια σπηλιά και κατάπινε τους ναυτικούς, με τη Χάρυβδη, που τρεις φορές την ημέρα ξερνούσε τα νερά και τρεις φορές τα ρουφούσε, βρίσκονταν στα στενά της Μεσσήνης στη Σικελία.

Το νερό το συναντάμε επίσης και στη γλώσσα , όπου οι πάμπολλες ετυμολογικές αναλύσεις του μας οδηγούν σε ποικίλα μονοπάτια σκέψης, το συναντάμε όμως και στη λαογραφία. Όλοι γνωρίζουμε τις δοξασίες για το «αμίλητο νερό», το «νερό που κοιμάται», τους δράκους που φυλάνε τις βρύσες ή τους αγίους που αναλαμβάνουν τον ρόλο τιμωρού, μας το δείχνει άλλωστε και ο διάκοσμός τους. Τα έθιμα για το τάισμα της βρύσης την Πρωτοχρονιά ζουν ακόμη σε πολλά μέρη της Ελλάδας, όπως επιβιώνουν και τα δημοτικά τραγούδια που υμνούν το νερό και που στις παραδοσιακές τελετουργίες του γάμου αποκτούσαν εντονότερο συμβολισμό.
Ως αέναη πηγή ζωής, το νερό συνδέθηκε με την έννοια της αθανασίας. Του αποδόθηκαν μαντικές ιδιότητες και η χρήση του στα διάφορα στάδια της ζωής του ανθρώπου απέβλεπε στην κάθαρση και προσέβλεπε στην εξιλαστήρια δύναμή του. Έτσι, την ώρα του τοκετού ρίχνουν νερό στην επίτοκο, για να κυλήσει το μωρό «σαν νερό».
Μετά το γάμο, η νύφη κάνει το «κέρασμα της βρύσης», προσφέρει δηλαδή στη βρύση ψωμί ή καρπούς, για να εξευμενίσει τις δυνάμεις του νερού.
Στο θάνατο, χύνεται όλο το νερό του σπιτιού για να ξεπλύνουν το μίασμα του θανάτου και όσοι μετέχουν στην κηδεία πρέπει να πλύνουν τα χέρια τους.
Το νερό της λησμονιάς πίνουν οι νεκροί για να ξεχάσουν τον απάνω κόσμο.
Μύθοι, θρύλοι, παραδόσεις καταδεικνύουν την πανταχού παρουσία του ζωοποιού χθόνιου δώρου.

 

 

 

 

 

Λίμνη Παμβώτιδα

Ποίηση: Δημήτρης Η. Λούκας (Πρόεδρος Ένωσης Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος – ΕΔΣΤΕ-)
Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_008Αυτή η λίμνη που όλο αλλάζει πρόσωπο
ίδιο μ` αυτό που τρεμοπαίζει στων εραστών τα μάτια,
αυτή η λίμνη πρέπει να χει την παιδική μου ηλικία,
όταν το θέρος μου κάλυπτε τη μνήμη με τις φωνές των τζιτζικιών.

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_006

Το πρωινό στην Παμβώτιδα όλα ευφραίνονται
κάτω από το χρυσό φως του ήλιου
κι όλα έχουν ένα σημαντικό όνομα
και μέσα σ` αυτό ανθοφορούνε.

 

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0011Ο πρώτος ίσκιος των δένδρων μακρύς και διάφανος
μια χρυσόσκονη σκορπιέται στον αγέρα  κι ο ήλιος ψηλά ρίχνει το φως του στην απεραντοσύνη σου
και σε γιομίζει χρώματα και γλυκό ψίθυρο ζωής.

Νιώθω τριγύρω μου τον έντονο παλμό σου από εκατομμύρια ζωές να κοχλάζουν σιωπηλά, λιώνω δίπλα VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0014στα νερά σου που με ανανεώνουν και αισθάνομαι τη σιγή, τη λάσπη, τη ζεστή, την υγρασία.

Το μεσημέρι τ` αγέρι σηκώνεται σαν στεναγμός βαρύς κι αναδεύει τα δένδρα με ψιθυρίσματα καλέστηκα κι ύστερα φεύγει στροβιλίζεται καταμεσίς στη λίμνη υψώνοντας μια σκάλα θεόρατη, φανταστική, μυστική.

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0010Μετά τ` αγέρι μισεύει μακριά και η λίμνη κοιμάται βαθιά σε έναν ύπνο χαύνωσης γιομάτο από πνεύματα του καταμεσήμερο, που τρελαίνονται στο φως, στο φως που πέφτει σαν μια αόρατη και σιωπηλή βροχή.

Βγαίνεις λίμνη μου, μέσα από την πορεία των άστρων, στης μέρας το φως και γίνεσαι γλυκός κυματιστός. χάνεις το σχήμα σου τις ωρεστις VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_009απογευματινές και εξέρχεσαι, σαν μύθος, σαν θρύλος, στ` ακρογιάλι.

Αναπνέεις σιωπηλή και οι μνήμες σου, φως, ιδεόγραμμα των βράχων μιας ιστορίας πανάρχαιας, ενώ στα έγκατα σου δίχως χρόνο κοιμάται η κυρά αφροσύνη κι ονειρεύεται.

Η Άμνια υγρασία και η άχρωμη επένδυση των σχημάτων, η VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_001απλούστευση των ωρών γοητεύουν, καθώς ο χρόνος είναι γιομάτος από ιστορία, όπου μερικοί παραλίμνια περπατώντας την ανιχνεύουν.

Περπατώ και γω δίπλα σου ακροπατώντας στην όχθη σου την ανθρώπινη που με συντριβεί, μικραίνει ο κόσμος μου στου εσπερινού το μεγαλείο, πικρή η μνήμη μου, μικρός πόνος στους VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_002ήχους της νύχτας

Μας ενώνεις με τα μικρά σου κύματα και το νησάκι σου, τα σχοινιά που συγκρατούν τις βάρκες σου δένουν τις λέξεις στους κόμπους τους, τις λέξεις αγάπη, απόγνωση, προσευχή τις λέξεις που απευθύνουμε σε σένα .

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0017Καθισμένος στην όχθη σου θέλω να σε ρωτήσω, Παμβώτιδα, να γνωρίσω τα μυστικά σου, θέλω να σε ρωτήσω, η ψυχή μου επιθυμεί να σε ρωτήσει, λίμνη μου , τι ποθείς, προς τα πού γλιστράς, πως ζεις;