ΥΔΡΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΟΜΟΡΦΙΑ

Η Ύδρα έχει παραδοσιακά το δικό της κοινό, δηλαδή ανθρώπους, που αναζητούν την ησυχία, την ποιότητα ζωής στις υπηρεσίες του νησιού, την αρχοντιά και πάνω απ’ όλα τους κατοίκους της, οι οποίοι έχουν παιδεία και εκτιμούν τη γη τους, γι’ αυτό και την προσέχουν. Στην Ύδρα ισχύουν οι απαγορεύσεις και εμμένουν σ’ αυτές, γι’ αυτό και παραμένει μοναδικό στο είδος της νησί.

Η Ύδρα ανασαίνει στα νερά του Αργοσαρωνικού επί αιώνες. Πρωταγωνί-στησε στην Ελληνική Ιστορία, γράφοντας ένδοξες σελίδες και αποτέλεσε κινηματογραφικό σκηνικό, πολλές φορές με διάσημους αστέρες του Χόλλυγουντ.

Μοιάζει η Ύδρα, ένα νησί μινιατούρα, αλλά με άποψη και παραμένει πιστό στις διαχρονικές αξίες, ενώ αντιπαθεί τόσο το πρόχειρο, όσο και το πρόσκαιρο. Στις μέρες μας, το νησί βιώνει την αγνότητα και την αυθεντικό-τητα μιας άλλης εποχής, όπου κατά κοινή ομολογία, έχει χαθεί ανεπιστρεπτί, από την υπόλοιπη Ελλάδα.

Η Ύδρα είναι τόπος δίχως αυτοκίνητα, δίχως μηχανάκια και δίχως ποδήλατα (εντός της Χώρας τουλάχιστον). Οι μεταφορές στο νησί γίνονται όπως ακριβώς τον παλιό καιρό, με γαϊδουράκια, με καροτσάκια και καραβάκια.

Το νησί έχει το σχήμα πετάλου και όλη η Χώρα απλώνεται αμφιθεα-τρικά και προκαλεί τον θαυμασμό, με την αρμονία και την αρχιτεκτονική τελειότητα των πέτρινων καπετανόσπιτων. Την ομορφαίνουν τα στενά λιθό-στρωτα δρομάκια, οι ψηλές πέτρινες μάντρες των σπιτιών, που δεν σ’ αφήνουν να κοιτάξεις το εσωτερικό τους. Ακόμα, την στολίζουν γωνίες με μπουκαμβίλιες, ολάνθιστες αυλές, καλοδιατηρητέα αρχοντικά του περασμέ-νου αιώνα και πλατείες, οι οποίες αναδίδουν άρωμα από γιασεμί.

Μπορεί κανείς να κάνει μπάνιο σε κάποιον από τους κολπίσκους και τις υπέροχες παραλίες, για τις οποίες το νησί μπορεί να μην φημίζεται ιδιαι-τέρως, όμως είναι όλες μία προς μία.

Ξεκινώντας από τη Χώρα, μπορεί να κολυμπήσεις στα κρυστάλλινα νερά της ξακουστής Σπηλιάς. Τόσο από εκεί, όσο και από την Υδρονέτα, οι βουτιές γίνονται από τις βράχινες πλάκες, όπου πέφτει κανείς σε πολύ βαθειά, αλλά καθαρά νερά.

Η οργανωμένη ακρογιαλιά είναι στην περιοχή Καμίνι. Την παραλία Βλυχού την συναντούμε μετά από ένα 20λεπτο. Λίγο πιο πέρα, οι Πλάκες προσφέρονται για ησυχία και χαλάρωση.

Μερικές από τις πιο οργανωμένες παραλίες με βότσαλο, είναι το Μπίστη και του Αγίου Νικολάου, που μπορείς να τις προσεγγίσεις με τα καϊκάκια.

Σε σύγχρονους Ροβινσώνες απευθύνεται η νότια ακτογραμμή. Ξεχωρί-ζει η Λιμνιώνιζα, μια από τις πιο όμορφες παραλίες της Ύδρας, στη βορειο-ανατολική πλευρά, καθώς και το Καούμιθι και το Κλιμάκι. Οι περισσότερες από αυτές τις παραλίες είναι βοτσαλωτές, στις οποίες φτάνεις με θαλάσσιο ταξί και ενδείκνυνται  για ερημικές βουτιές και γυμνικές επιδείξεις.

Το νησί είναι φανταστικό και πρέπει ο επισκέπτης να παρατηρήσει το περήφανο άγαλμα του Μιαούλη, όπως μπαίνουμε στο λιμάνι αριστερά. Το Μύλο της Σοφίας Λόρεν και το άγαλμα που απεικονίζει το θέμα της ταινίας «Το Παιδί και το Δελφίνι», το οποίο γυρίστηκε στο νησί. Το αρχοντικό του Λάζαρου Κουντουριώτη, καθώς και το Ναό της Υπαπαντής. Το φάρο του Ζούρφα, ο οποίος κτίστηκε το 1883 και βρίσκεται στα ανατολικά του νησιού. Το Ηρώο του Ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη. Το πέτρινο αρχοντικό του Τομπάζη, με τις τέσσερις καμάρες της βενετσιάνικης «λότζια», όπου στεγάζεται η Σχολή Καλών τεχνών. Το επιβλητικό αρχοντικό του Παύλου Κουντουριώτη. Το Ιστορικό Αρχείο – Μουσείο της Ύδρας, στην ανατολική πλευρά του λιμανιού, κοντά στο Λιμεναρχείο, με τα πολλά κειμήλια τόσο του Α’ όσο και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, υδραϊκές ενδυμασίες, όπλα Υδραίων και έργα μεγάλων Ελλήνων ζωγράφων. Από τα πιο σημαντικά εκθέματα του Μουσείου, η Μεγάλη Χάρτα του Ρήγα Φερραίου και ακόμα η ασημένια λήκυθος με την ταριχευμένη καρδιά του Ανδρέα Μιαούλη. Το Εκκλησιαστικό και Βυζαντινό Μουσείο, που βρίσκεται στο χώρο των παλιών κελιών της Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στην προκυμαία.

Μπορεί κανείς να περπατήσει στο πλακόστρωτο δρομάκι, το οποίο ξεκινά από το λιμάνι της Ύδρας και καταλήγει στην περιοχή Μανδράκι και να εξερευνήσει την δεξιά πλευρά του λιμανιού, όπου βρίσκονται τα Κανόνια. Να επισκεφθεί επίσης το Κάστρο του Κάβου, γύρω από τον ανδριάντα του Μιαούλη και να απολαύσει το ηλιοβασίλεμα, καθώς και το καμπαναριό με το ρολόι, στην αποβάθρα. Στο ψηλότερο σημείο του νησιού, συναντάμε τον Ιερό Ναό του Αγίου Κωνσταντίνου (τοπικού Αγίου του νησιού).

Τέλος, να επισκεφθεί κανείς τη νήσο Δοκό, ανάμεσα στηνΎδρα και την αργολική ακτή, όπου στις μέρες μας λίγοι κάτοικοι έχουν απομείνει και ασχολούνται με την αλιεία και την κτηνοτροφία. Στην περιοχή της Δοκού το 1975 βρέθηκε ένα αρχαίο ναυάγιο, που χρονολογείται στο β’ μισό της 3ης χιλιετίας π.Χ.

Φεύγοντας από το νησί, έχεις τόσες αναμνήσεις, που σου αρκούν για μια ζωή, γι’ αυτό και οι κάτοικοι ονομάζουν την Ύδρα «ΝΤΙΒΑ» του Αργο-σαρωνικού.

 

Δημήτρης Η. Λούκας

Καθηγητής Κοινωνιολόγος

Πρόεδρος της Ένωσης Δημοσιογράφων &

Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος

 

 

29 Μαΐου 2015

Το αρχείο της Γαλλικής εταιρείας μεταλλείων Λαυρίου

Το αρχείο της Γαλλικής εταιρείας μεταλλείων Λαυρίου

Της Αθανασίας Μαρκουλή

Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

Η Γαλλική Εταιρεία βρίσκεται στο Λαύριο· το εργοστάσιο της εξάλλου οδήγησε στη δημιουργία της πόλης του Λαυρίου. Γύρω στα 1860, ένας ορυκτολόγος, ο Ανδρέας Κορδέλλας, στέλνεται από το ελληνικό κράτος στην περιοχή της Λαυ­ ρεωτικής για να εξετάσει κάποιες σκωρίες που υπήρχαν από την εποχή της αρ­χαιότητας, και να αποφανθεί για την αξιοποίηση τους. Τα αποτελέσματα της έ­ρευνας του ήταν ότι όντως η εκμετάλλευση για το ελληνικό κράτος ήταν πολύ κερδοφόρα. Το 1863 φτάνει στο ΛαύρΙο ο Ιωάννης Σερπιέρης ως εκπρόσωπος γαλλικών κεφαλαίων και προσπαθεί να εγκαταστήσει εργοστάσιο μεταλλουρ­γίας στη περιοχή. Ζήτησε τα εδάφη από το ελληνικό κράτος, το ελληνικό κρά­τος καθυστερούσε και ο Ιω. Σερπιέρης βρήκε έναν άλλο τρόπο για να τα απόκτήσει:  αγόρασε κάποια εδάφη από την κοινότητα Κερατέας και από τη μονή Πεντέλης. Το 1864 ιδρύεται το πρώτο μεταλλουργικό εργοστάσιο με την επω­νυμία Ιλαρίων Roux και Σία. Από τη στιγμή της ίδρυσης της μεταλλευτικής αυ­ τής εταιρείας δημιουργούνται πάρα πολλά προβλήματα με το ελληνικό δημό­σιο. Η σύγκρουση κράτησε 9 περίπου χρόνια, και τελικά η εταιρεία Ιλ. Roux διασπάται σε δύο επιμέρους εταιρείες. Το 1873-74 δημιουργείται η ελληνική Εταιρία Μεταλλείων Λαυρίου και η Γαλλική Εταιρεία Μεταλλείων Λαυρείου (ΓΕΜΛ) το 1876, που την ίδρυσε ο ίδιος ο Ιωάννης Σερπιέρη. Αυτή είναι η προϊστορία της Γαλλικής Εταιρείας (ΓΕΜΛ). Εκείνη ακριβώς την εποχή αρχίζει να συγκροτείται το Λαύριο ως βιομηχανική πόλη. Το 1876, που είναι και το έτος ίδρυσης της εταιρείας, προτείνεται ήδη η κατασκευή δρό­μων, σιδηρόδρομου στο Λαύριο, ιδιαίτερων κατοικιών για τους ανώτερους υ­παλλήλους αλλά και κάποιων κατοικιών για τους εργάτες. Οι προσπάθειες για τη διάσωση του αρχείου της επιχείρησης ξεκίνησαν πολύ πρόσφατα, από τον Μάρτιο του 1995 κάπως τυχαία, αν και το αρχείο ήταν γνωστό στους πρώην εργαζομένους της εταιρείας. Το 1995 έρχονται άνθρωποι του ΕΜΠ στη ΓΕΜΛ που αρχίζουν έρευνες και μελέτες πάνω στα κτίρια της εταιρείας. Μέσα στους  χώρους του εργοστασίου, βλέπουν υλικό σε διάφορους χώρους, ισόγεια, υπό­ γεια, γραφεία, ντουλάπες. Το υλικό δεν ήταν συγκεντρωμένο σε ένα ή δύο ση­μεία, αλλά διάσπαρτο. Το μεγαλύτερο μέρος του υλικού ήταν σε άθλια κατά­σταση, μέσα σε υπόγεια, σε ντουλάπες στο ύπαιθρο. Έγινε φανερό ότι δεν μπορούσε να αναβάλλεται η διάσωση του αρχείου. Έπρεπε να ξεκινήσουν ενέργειες για τη συγκέντρωση του σε κάποιο σημείο. Ξε­ κινήσαμε, ζητώντας τη βοήθεια των πρώην εργαζομένων κάποιοι από αυτούς εργάζονταν ήδη ως φύλακες στον χώρο της ΓΕΜΛ που είχε μετονομαστεί σε Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, και γνώριζαν πολλά σημεία στα ο­ ποία υπήρχαν τμήματα του αρχείου που δεν μπορούσαμε να βρούμε. Οι άνθρω­ποι αυτοί, επειδή κατά καιρούς είχαν γίνει μάρτυρες λεηλασίας, αρχικά δεν μπορούσαν να εμπιστευθούν τους ανθρώπους του ΕΜΠ που ζητούσαν τη βοή­ θεια τους. Έπρεπε να περάσουμε από κάποιο μεταβατικό στάδιο, να δημιουρ­γηθεί κάποια εμπιστοσύνη μεταξύ μας, για να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους. Τον Μάρτιο του 1995 συστάθηκε μια ομάδα εργασίας για τη διάσωση του αρχείου η οποία εκτός από τους πρώην εργαζομένους περιέλαβε προπτυχια­κούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, ερευνητές του Πολυτεχνείου και εργάστηκε με την καθοδήγηση καθηγητών του ΕΜΠ. Έγινε κάποιο πρόγραμμα εργασίας και εξασφαλίστηκε ένας χώρος, μέσα στις εγκαταστάσεις του συγκροτήματος, για να στεγάσουμε το υλικό. Ως καταλληλότερος χώρος κρίθηκε ένα μέρος του μηχανουργείου. Έγιναν κάποιες επισκευές στο κτίριο, χωρίσαμε τους χώρους όπου ήταν το υλικό σε λιγότερο και περισσότερο επικίνδυνους και ξεκινήσαμε τη μεταφορά από τους πιο επικίνδυνους. Στο μηχανουργείο κάναμε μια πρώτη καταγραφή του υλικού που ερχόταν και το τοποθετούσαμε σε ντέξιον. Η αρχική πρόθεση ήταν να διασώσουμε το αρχείο και να το βάλουμε σε ράφια. Κατά την τοποθέτηση στα ράφια επιχειρή­σαμε να δημιουργήσουμε κάποιες ενότητες, όσο διακρίνονταν, και έπειτα προ­ χωρούσαμε σε καταγραφή, σημειώνοντας πάντα τον τόπο προέλευσης. Τα ρά­φια είχαν αριθμηθεί. Μεγάλο μέρος του υλικού το βρήκαμε ομαδοποιημένο, σε σειρές από ντοσιέ δεμένα με σπάγγο. Διατηρήσαμε τις ενοποιήσεις αυτές. Οι γνώσεις μας ήταν ελάχιστες κι έτσι ορίσαμε απλώς μια πτέρυγα που ονο­μάσαμε «πτέρυγα αταξινόμητων ντοσιέ» όπου έμπαιναν όσα δε μπορούσαμε να εντάξουμε αλλού. Για αρκετά πράγματα μας βοήθησαν οι πρώην εργαζόμενοι, λογιστές, μηχανικοί, εργάτες και με τη βοήθεια τους τοποθετούσαμε υλικό. Όλες αυτές οι ενέργειες, που έγιναν από τον Μάρτιο ως τον Ιούνιο του 1995, ή­ταν στην πραγματικότητα σωστικές. Τελειώνοντας είχαμε ωστόσο μια εικόνα  για τη δομή και τις παραγωγικές μονάδες της εταιρείας, καθώς και υλικό για την πυραμίδα των ανώτερων στελεχών της. Το αρχείο μας τώρα διαθέτει 665 δερματόδετους και πανόδετους τόμους κα­θολικών και ημερολογίων, από το 1876 ως το 1950, 282 τόμους αλληλογρα­φίας, από τις τρεις διευθύνσεις, στην Αθήνα, το Λαύριο και το Παρίσι, 20 βι­βλία κινήσεως πλοίων, 52 κινήσεως υλικών, από 1920 ως 1960, και 135 βιβλία από 1960 ως 1980, και 714 φακέλους  παραστατικών, τιμολογίων κ.λπ. της πε­ριόδου μέχρι το 1981. Επίσης βρέθηκαν πολλά βιβλία που αναφέρονται σε εται­ρείες θυγατρικές της Γαλλικής, όπως οι εταιρείες στη Σίφνο, στη Μήλο, στην Αντίπαρο. Το μεγαλύτερο μέρος των λογιστικών βιβλίων έχει βρεθεί, όπως και των βιβλίων των σχετικών με το προσωπικό. Το υλικό μεταφέρθηκε από 8 σημεία, δεν έχει όμως συγκεντρωθεί ολόκληρο. Υπάρχει ακόμη ένα τμήμα στον χώρο του φαρμακείου. Αυτό είναι ταξινομημέ­νο σε ξύλινες βιβλιοθήκες, σε καλή κατάσταση, κι έτσι δεν επείγει η μεταφορά του. Υπάρχουν πολλά σχέδια, τοπογραφικά, αρχιτεκτονικά και κατασκευαστι­κά, περίπου 3.000 πινακίδες, που μεταφέρθηκαν πρόσφατα στο μηχανουργείο. Σώζεται επίσης όλο το αρχείο της ΕΜΜΕΛ (1981-1989), διαδόχου της ΓΕΜΛ στην εκμετάλλευση, που θα περιέλθει στα χέρια μας μόλις τελειώσει η εκκαθάριση. Μετά τις σωστικές ενέργειες, εκκρεμεί η σωστή αρχειοθέτηση, που χρειάζε­ται ανθρώπους από διάφορες κατευθύνσεις. Εμείς θα ζητούσαμε στην εργασία αυτή και τη βοήθεια και των ανθρώπων που εργάστηκαν στο εργοστάσιο.

 

Λαύριο – Λαυρεωτική: Ο θησαυρός της γης

LAYRIO_VASSILIS_LAPPAS_006

Λαύριο – Λαυρεωτική: Ο θησαυρός της γης

Κείμενο: Κώστας Χριστοφιλόπουλος

Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

 

Ο διερχόμενος ταξιδιώτης από τη σημερινή πόλη του Λαυρίου, είτε πηγαίνοντας προς Σούνιο, είτε προς Μεσόγεια, είτε επειδή θα μεταβεί σε κάποιο προορισμό μέσω λιμανιού, ελάχιστα υποπτεύεται τον πλούτο και την ιστορία που κρύβει αυτός ο τόπος, και την αδιάκοπη εξέλιξή του από την αρχαιότητα έως σήμερα.

Η ζωή και η ιστορία της περιοχής στην αρχαιότητα, ήταν απόλυτα συνυφασμένη με την πορεία της Αθήνας, αφού η περιοχή ανήκε στη χώρα της μοναδικής πόλης-κράτους της Αττικής.

 

 

Βασικό χαρακτηριστικό της περιοχής, είναι η γεωλογική δομή του υπεδάφους της το οποίο είναι εξαιρετικά πλούσιο σε πολλών ειδών μεταλλεύματα και ορυκτά.

Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα, η μεταλλευτική εκμετάλλευση της Λαυρεωτικής άρχισε τουλάχιστον το 3000 π.Χ. Όλοι οι μεγάλοι πολιτισμοί του προϊστορικού Αιγαίου φαίνεται ότι προμηθεύονταν από εδώ τις αναγκαίες ποσότητες αργύρου, μολύβδου και χαλκού. Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα, τα μεταλλεία του Λαυρίου, άρχισαν να αποτελούν αποφασιστικό και αναντικατάστατο ρυθμιστή της εξέλιξης της Αθηναϊκής πολιτείας, από τον 6ο αιώνα π.Χ. αιώνα. Από τις αρχές ήδη του αιώνα αυτού, η Αθήνα, χρησιμοποιώντας τον άργυρο της Λαυρεωτικής, άρχισε να κόβει το δικό της νόμισμα, τις περίφημες «αθηναϊκές γλαύκες», με την κεφαλή της Αθηνάς από τη μια όψη και την γλαύκα από την άλλη, που πολύ σύντομα κυριάρχησαν στις συναλλαγές για μακρό χρονικό διάστημα, σε όλο το χώρο της Μεσογείου.

Με τα έσοδα από τα μεταλλεία της Μαρώνειας, της σημερινής Καμάριζας, ναυπηγήθηκε ο στόλος που καταναυμάχησε τους Πέρσες το 480 π.Χ. , ενώ η πραγματοποίηση των οικοδομικών προγραμμάτων του χρυσού αιώνα οφείλεται εν πολλοίς στις προσόδους από τη Λαυρεωτική γη. Σταθμό στη λειτουργία των μεταλλείων αποτελεί το 413 π.Χ. όταν μετά τον πόλεμο στη Δεκέλεια οι δούλοι που εργάζονταν στο Λαύριο εξεγέρθηκαν κατά των Αθηναίων και κατέφυγαν στους αντιπάλους.

Το κυριότερο οικιστικό κέντρο της Λαυρεωτικής κατά την Προϊστορική περίοδο ήταν ο Θορικός, στον δίκορφο λόφο που σήμερα ονομάζεται Βελατούρι. Εδώ βρίσκεται και το ομώνυμο αρχαίο θέατρο, του οποίου το μέγεθος και οι πολλές χιλιάδες χωρητικότητά του, προβληματίζει τους σύγχρονους ερευνητές, οι οποίοι υποθέτουν ότι εκτός από τους λιγοστούς μόνιμους πολίτες Αθηναίους, ιδιοκτήτες των μεταλλείων, τις παραστάσεις παρακολουθούσαν και δούλοι, εργάτες στα ορυχεία.

Οι ακτές της Λαυρεωτικής παρουσιάζουν πλούσιο διαμελισμό με πολλούς όρμους, κυριότεροι από τους οποίους είναι οι: Ράφτης, Δασκαλειό, Θορικού, Λαυρίου, Λεγρενών και Αναβύσσου. Νοτιότερο άκρο είναι το Ακρωτήριο Σούνιο, όπου βρίσκονται τα ερείπια του περίφημου ναού του Ποσειδώνος, ένα από τα λαμπρότερα οικοδομήματα της κλασικής αρχαιότητας.

Η ιστορία του νεότερου Λαυρίου αρχίζει από τη στιγμή που την περιοχή επισκέπτεται ο Ανδρέας Κορδέλλας, γεωλόγος-μηχανικός από τη Σμύρνη, σπουδαγμένος στο περίφημο Πανεπιστήμιο του Φράιμπεργκ της Γερμανίας.

Ο Κορδέλλας χτενίζει τη Λαυρεωτική γη από άκρη σε άκρη και το έμπειρο μάτι του διακρίνει μονομιάς το θησαυρό που κρύβεται εκεί. Στη λεπτομερή αναφορά του προς το Ελληνικό Υπουργείο Οικονομικών σημειώνει ότι οι σωροί των σκουριών, του άχρηστου δηλαδή μεταλλεύματος που απέμενε μετά την καμίνευση του χρήσιμου μεταλλεύματος κατά την αρχαιότητα, έφθαναν το 1.500.000 τόνους και είχαν 10 % περιεκτικότητα ακόμη σε μολύβι, μπορούσαν δηλαδή να δώσουν 50 γρ. άργυρο ανά τόνο, Παράλληλα, ένα άλλο πεταμένο υλικό, οι εκβολάδες, τα χονδρά φτωχά μεταλλεύματα που οι αρχαίοι είχαν ξεδιαλέξει με τα χέρια ως άχρηστα, μαζί με τους πλυνίτες, το τριμμένο φτωχό μετάλλευμα, έφθαναν αντίστοιχα τους 1.000.000 τόνους και 9.000.000 τόνους με 6,75% περιεκτικότητα σε μόλυβδο και μπορούσαν να δώσουν 140 γρ. άργυρο ανά τόνο.
Η μελέτη αυτή του Ανδρέα Κορδέλα, κίνησε το ενδιαφέρον του Ιταλού Ι. Σερπιέρι, ο οποίος σε συνεργασία με τους Γάλλους Ρου και Φραισινέ, άρχισε η εκμετάλευση το 1864.
Η εταιρεία Roux-Serpieri-Fressynet C.E., δεν περιορίζεται μόνο στην εκμετάλλευση των σκωριών, προχωρεί και στην εξόρυξη υπόγειου μεταλλεύματος σε έκταση παραχωρημένη από το ελληνικό δημόσιο, που συνολικά φθάνει τα 15.000 στρέμματα και επιπλέον προσπαθεί να οικειοποιηθεί τις σκουριές της Κοινότητας Κερατέας και της Μονής Πεντέλης αλλά και τις εκβολάδες.

Αυτό την φέρνει αντιμέτωπη με το ελληνικό κράτος με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί το περίφημο «Λαυρεωτικό Ζήτημα» που πήρε τεράστιες διαστάσεις και έφθασε στο σημείο να απειλείται η Ελλάδα με βομβαρδισμό από γαλλικά πλοία. Τελικά το ζήτημα λύθηκε με συμβιβασμό: Η εταιρεία Roux-Serpieri-Fressynet αγοράσθηκε από τον Ανδρέα Συγγρό αντί 11.500.000 χρυσών φράγκων για την επεξεργασία των σκωριών και των εκβολάδων και μετονομάσθηκε σε Εταιρεία των Μεταλλουργείων Λαυρίου (Ελληνική) και ο Σερπίερι ίδρυσε το 1875 την Companie Francaise de Mines du Laurium (Γαλλική) στη θέση Κυπριανός με αντικείμενο την εκμετάλλευση των μεταλλείων του Λαυρίου.

Οι δύο εταιρείες, παρόλο που ιδρύθηκαν την ίδια εποχή, δεν είχαν την ίδια πορεία: Το 1917 η Ελληνική Εταιρεία, όταν εξαντλείται το προς εκμετάλλευση υλικό, σταματά τις εργασίες της και το 1930 εκποιεί (πουλά) τις εγκαταστάσεις της. Αντίθετα, η Γαλλική εταιρεία λειτουργεί μέχρι το 1982, οπότε και νοικιάζει τις εγκαταστάσεις της στην Ελληνική Μεταλλουργική Εταιρία, η οποία θα κλείσει και αυτή οριστικά το 1989.
Το νεότερο Λαύριο, σήμερα, 130 χρόνια μετά τη γέννησή του, διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τα κτήρια και το μηχανολογικό εξοπλισμό των εργοστασίων που σημάδεψαν την ιστορία του. Ολόκληρη η πόλη μοιάζει με ένα ανοικτό μουσείο βιομηχανίας, που σπάνια κανείς συναντά όμοιό του σε όλη την Ευρώπη.

 

Οι εγκαταστάσεις που κτίσθηκαν για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες της μεταλλουργίας, τα μεταλλοπλύσια (πλυντήρια), οι φούρνοι, οι επιπλεύσεις, οι ενεργειακοίσταθμοί, τα χημεία, τα μηχανουργεία, οι αποθήκες υλικών, τα ορυχεία, τα πηγάδια, ο σιδηρόδρομος και οι λιμενικές κατασκευές παρουσιάζουν ένα πανόραμα της βιομηχανικής εξέλιξης στην Ελλάδα. Παράλληλα, τα λίγα κτήρια που απέμειναν από την Ελληνική Εταιρεία και τα 39 συνολικά κτήρια της Γαλλικής Εταιρείας που διατηρούνται σχεδόν άθικτα στην περιοχή του Κυπριανού, εκεί όπου σήμερα είναι το Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, μας δίνουν μια εικόνα της εξέλιξης της βιομηχανικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα .
Τα περισσότερα κτήρια σχεδιάστηκαν από Γάλλους μηχανικούς στον τύπο των μεγάλων στεγασμένων βιομηχανικών χώρων που κατασκευάζονταν στα τέλη του 19ου αιώνα και σε άλλες βιομηχανικές πόλεις της Ελλάδας, όπως στον Πειραιά, την Πάτρα και την Ερμούπολη της Σύρου. Κεραμοσκέπαστες αίθουσες, κτισμένες η μια δίπλα στην άλλη, έχουν στη πρόσοψη τόξα από λευκό μάρμαρο και κόκκινο τούβλο και στρογγυλούς φεγγίτες, τα «μάτια του βοδιού», όπως λέγονται χαρακτηριστικά. Και από μέσα, αντί για τοίχους, υποστυλώματα από χυτοσίδηρο που διπλασίαζαν ή και τριπλασίαζαν το χώρο.

ΣΑΛΑΜΙΝΕΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΟΡΤΗ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ | ΣΠΗΛΑΙΟ ΕΥΡΙΠΙΔΗ | ΜΗΚΥΝΑΙΚΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ | ΠΕΤΡΙΝΟΣ ΦΑΡΟΣ  |

SALAMINIA-005Σαλαμίνεια Παγκόσμια εορτή για την Επέτειο της Ναυμαχίας της Σαλαμίνος ως ημέρα Ελευθερίας, Δημοκρατίας, Πολιτισμού, με τη συμμετοχή 43 Χωρών από όλον τον κόσμο, της Ουνέσκο και της Ελληνικής Κυβέρνησής με κατάθεση στεφάνων   στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Στον Τύμβο των Σαλαμινομάχων και την 29η Σεπτεμβρίου την Μεγάλη Εθνική στρατιωτική, μαθητική παρέλαση στο μνημείο της Ναυμαχίας στον Αρχαίο Λιμένα.

Είναι σύμφωνα με τη προεδρία της Δημοκρατίας η σημαντικότερη εκδήλωση σε Διεθνές επίπεδο    Κάτι που δε γίνετε πουθενά στο κόσμο !!!!

Κυριάκος Μαριδάκης..

Η ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ (ΑΙΑΝΤΟΣ)

Κανάκια

Η Μυκηναϊκή ακρόπολη (Αίαντος)

ΣΥΛΛΟΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ | ΣΠΗΛΑΙΟ ΕΥΡΙΠΙΔΗ |  ΠΕΤΡΙΝΟΣ ΦΑΡΟΣ  | ΣΑΛΑΜΙΝΕΙΑ 

Από όλες τις προϊστορικές οικιστικές θέσεις, που έχουν εντοπισθεί στη Σαλαμίνα, η ακρόπολη των Κανακίων στη νοτιοδυτική ακτή παρουσιάζει την μεγαλύτερη διάρκεια χρήσης, τεκμηριωμένης ήδη από την Τελική Νεολιθική περίοδο (4η χιλιετία π.Χ.). Όπως και άλλα Μυκηναϊκά ανακτορικά κέντρα στην Ηπειρωτική Ελλάδα, το νησιωτικό αυτό κέντρο σημειώνει την μεγαλύτερη ακμή του κατά τον 13ο αι. π.Χ. και φαίνεται να εγκαταλείπεται οριστικά στις αρχές της Υστεροελλαδικής ΙΙΙ Γ πρώιμης περιόδου, λίγο μετά το 1200 π.Χ.

Στα ανώτερα άνδηρα της παραλιακής ακρόπολης, έχουν αποκαλυφθεί από τις πολυετείς ανασκαφές του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κτηριακά συγκροτήματα α-νακτορικού επιπέδου, προφανώς σχεδιασμένα και ελεγχόμενα από την τοπική Υστερομυκηναϊκή άρχουσα τάξη, ενώ στις πλαγιές εντοπίζονται συνοικίες της κάτω πόλης. Στα κορυφαία συγκροτήματα περιλαμβάνονται: το Κεντρικό Κτήριο (Γ), με εμβαδόν άνω των 750 m2, που ενσωματώνει ένα σύνολο δωματίων και διαδρόμων, δίδυμο επίσημο μέγαρο και μικρό ιερό, και το Ανατολικό Συγκρότημα, πολλαπλών χρήσεων δημοσίου χαρακτήρα, με κύρια πρόσβαση από μία ιδιότυπη πύλη οχυρής μορφής. Ανάμεσά τους αναπτύσσεται το Κτήριο Δ, με αποθηκευτικές, κυρίως, λειτουργίες.

Εύρημα εντελώς μοναδικό, με ευρύτερες προεκτάσεις, από την ανασκαφή, είναι ένα χάλκινο έλασμα από φολιδωτή πανοπλία Ανατολικού τύπου, σφραγισμένο με το όνομα (βασιλική δέλτο) του Φαραώ Ραμσή Β΄(1279-1213 π.Χ.).

Λαμβάνοντας υπ’ όψιν την θέση, την έκταση και την λειτουργία της ακρόπολης, σε συνδυασμό με τις μαρτυρίες για τις θαλάσσιες επικοινωνίες και τις εξωτερικές σχέσεις της, η μείζων Μυκηναϊκή οικιστική εγκατάσταση των Κανακίων μπορεί να ταυτισθεί με την “αρχαίανπόλιν”, δηλαδή την παλαιότερη πρωτεύουσα της νήσου, που αναφέρεται από τον γεωγράφο Στράβωνα (ΙΧ 1.9), αλλά και σε επιγραφή του ύστερου 1ου αι. π.Χ. από την Ακρόπολη των Αθηνών. Πρόκειται για την πρωτεύουσα του ναυτικού βασιλείου της Σαλαμίνος, γνωστού από την επική παράδοση, την έδρα της δυναστείας των Αιακιδών και του ΤελαμώνιουΑίαντος, και μητρόπολη της Σαλαμίνος της Κύπρου (με πρώτο οικιστή τον Τεύκρο).

Γιάννος Γ. Λώλος
Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων,
Διευθυντής Πανεπιστημιακής Ανασκαφής Σαλαμίνος

ΣΑΛΑΜΙΝΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗ ΟΜΟΡΦΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_1003ΣΑΛΑΜΙΝΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗ ΟΜΟΡΦΙΑ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

SALAMINA BEAUTY AND HISTORY

IMAGES GALLERY

Φωτογραφία ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΑΠΠΑΣ

 

| ΣΠΗΛΑΙΟ ΕΥΡΙΠΙΔΗ | ΜΗΚΥΝΑΙΚΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ | ΠΕΤΡΙΝΟΣ ΦΑΡΟΣ  | ΣΑΛΑΜΙΝΕΙΑ 

ΑΙΓΙΝΑ

VASSILIS-LAPPAS-AEGINA-101ΑΙΓΙΝΑ: Το γραφικό νησί των θρύλων και των παραδόσεων

Κείμενο: Κώστας Χριστοφιλόπουλος

Φωτο: Βασίλης Λάππας

 

Ελάχιστοι τόποι μπορούν να συνδυάσουν την φυσική ομορφιά με την σημαντική ιστορία χιλιάδων χρόνων. Γραφικά χωριά, αρχαιολογικοί χώροι αλλά και τουριστικά θέρετρα συνθέτουν την εικόνα της Αίγινας, του γραφικού νησιού των θρύλων και των μνημείων. Καθώς πλησιάζουμε με το καράβι, κάτω από έναν λαμπερό ήλιο, παρατηρούμε από μακριά τα βουνά της με την κορυφή τους, τον Προφήτη Ηλία να δεσπόζει στο μέσον του Σαρωνικού, και το περίγραμμά τους να σχηματίζει μια κοιμωμένη κόρη. Μοιάζει σαν να αναπαύεται αιώνια, η ερωμένη του βασιλιά των θεών του Δία, η  Αίγινα, που πιασμένη στα δίχτυα του, σύρθηκε σ’ αυτό το νησί για να γεννήσει τον Αιακό, τον μακρινό πρόγονο του Τελαμώνιου Αίαντα, του ένδοξου Αχιλλέα και του γενναίου Τεύκρου. Το νησί έχει σχήμα τριγωνικό και η περίμετρός του είναι 180 στάδια, όσα ακριβώς είχε υπολογίσει ο Στράβωνας, δηλαδή τριάντα έξη χιλιόμετρα.

Πριν μπούμε με το πλοίο στο λιμάνι της Αίγινας, που βρίσκεται στα βορειοανατολικά, συναντάμε αριστερά μας το Φάρο στο μικρό ακρωτήρι στην περιοχή Πλακάκια. Εδώ στη θέση Λιβάδι διακρίνουμε το σπίτι του Νίκου Καζαντζάκη, ο οποίος έζησε αρκετά χρόνια στην αγαπημένη του Αίγινα. Στο σπίτι αυτό στο οποίο ο μεγάλος μας συγγραφέας δημιούργησε αρκετά από τα σημαντικά του έργα υπάρχουν βιβλία, φωτογραφίες και προσωπικά του αντικείμενα. Δίπλα ακριβώς βρίσκεται το σπίτι του ζωγράφου και φίλου του Καζαντζάκη, Τάκη Καλμούχου και παρακάτω η έπαυλη του γλύπτη Χρήστου Καπράλου στην οποία στεγάζεται το ομώνυμο μουσείο με έργα του καλλιτέχνη.

Το νησί είναι κοντά στον Πειραιά, μόλις μία ώρα με το πλοίο, και σε συνδυασμό με την ομορφιά του και την αρχοντική ησυχία του έγινε τόπος διακοπών αλλά και μόνιμης κατοικίας για πολλούς καλλιτέχνες και διανοούμενους. Γνωστή είναι η λατρεία του Κώστα Βάρναλη για την Αίγινα για την οποία έγραψε και τους στίχους της «Ζηνοβίας», στους οποίους αναφέρεται σε πραγματικά πρόσωπα από το νησί και που τους  μελοποίησε με τον μοναδικό του τρόπο ο Μίκης Θεοδωράκης.

Μόλις περάσουμε το Φάρο μπαίνουμε σ’ ένα μικρό όρμο, τον «Κρυπτόν Λιμένα» των αρχαίων. Από δω μπορεί κανείς να θαυμάσει την πιο ποιητική δύση του νησιού με υπέροχο φόντο τα απέναντι βουνά της Πελοποννήσου και μπροστά του την …σιωπηλή και μοναχική κολώνα που έχει απομείνει από το ναό του Απόλλωνα πάνω στο λόφο της αρχαίας Αίγινας.

Από το κατάστρωμα αντικρίζουμε την πόλη της Αίγινας. Η εμφάνιση της δείχνει αστική αρχοντιά με τα νεοκλασικά σπίτια κατά μήκος του λιμανιού και τα πολύχρωμα περιποιημένα μαγαζιά. Την γραφικότητα της, την έχει αποδώσει υπέροχα με ωραίους πίνακες ο ζωγράφος Σπύρος Βασιλείου.

Καφενεδάκια, ταβερνούλες στο λιμάνι και στις παρόδους του, η μικρή ψαραγορά, αμέτρητα Αιγινήτικα κανάτια αραδιασμένα στο μόλο ωραία χρωματισμένα και σε διάφορα σχήματα χυμένα, κρατούν ζωντανή την παράδοση από την αρχαιότητα.  Η εικόνα της πόλης συμπληρώνεται με τα βουνά των περίφημων φιστικιών που πωλούνται σε πάγκους στο λιμάνι και τα παλιά σκεβρωμένα μόνιππα αμαξάκια, που περιμένουν τους επισκέπτες για μια βόλτα άλλης εποχής.

Τα νεοκλασικά καπετανόσπιτα έδιναν πάντα ξεχωριστό χρώμα στην παραλία της Αίγινας. Θα έλεγε κανείς πως η εικόνα της παραμένει ίδια με το πέρασμα των χρόνων.

Περπατώντας στα σοκάκια της, βρήκαμε πολλά σημάδια από το ιστορικό παρελθόν του νησιού. Το Κυβερνείο του Καποδίστρια, με τη βιβλιοθήκη των 7.000 τόμων, όταν η Αίγινα ήταν η πρώτη πρωτεύουσα της νεώτερης Ελλάδας, το Ορφανοτροφείο που κατασκευάστηκε επί Καποδίστρια και αργότερα χρησιμοποιήθηκε ως στρατώνας και φυλακή, το Αρχαιολογικό Μουσείο το οποίο χτίστηκε το 1830 και μια από τις ομορφότερες εκκλησίες του νησιού, τη Μητρόπολη του Αγίου Διονυσίου, που χτίστηκε το 1806. Το ΑρχαιολογικόΛαογραφικό Μουσείο διαθέτει γλυπτά και ανάγλυφα από το ναό της Αφαίας Αθηνάς, το άγαλμα του Ηρακλή από το ναό του Απόλλωνα και την περίφημη μαρμάρινη Σφίγγα (6ος αι. π.Χ.).

Στη μεγάλη παραλία αγναντεύουν τον Σαρωνικό τα όμορφα σπίτια των πολιτικών Σπυρίδωνα και Χαρίλαου Τρικούπη, των ναυάρχων Κανάρη, Κουντουριώτη και Βαρβάκη. Σε μικρή απόσταση από το λιμάνι, ξεχωρίζει ένας ψηλός κοκκινωπός πύργος, με πολεμίστρες και επάλξεις. Είναι ο πύργος του Μάρκελλου που χτίστηκε επί τουρκοκρατίας το 1802. Εδώ εγκαταστάθηκε η Αντικυβερνητική Επιτροπή στα 1826, όταν η Κυβέρνηση μεταφέρθηκε τότε στην Αίγινα, μετά τις ταραχές του Ναυπλίου.

Η ιστορία της Αίγινας αρχίζει σ’ ένα, μεγάλο και ισόπεδο λόφο, ο οποίος χωρίζει μια φαρδιά πεδιάδα που εκτείνεται στα νότια ως την άκρη του νησιού, από ένα μικρό όρμο στα βόρεια. Σ’ αυτό το ακρωτήρι, βρίσκεται η παλαιότερη Αίγινα. Σήμερα αυτός ο λόφος ονομάζεται «Κολώνα». Είναι ένα βραχώδες ύψωμα, με απότομες πλαγιές, ανάμεσα σε στενά δρομάκια, μια σειρά τείχη φτιαγμένα από πλιθιά, λιθάρια και πουρί, που μαρτυρούν την παρουσία έντεκα χωριών της τρίτης και δεύτερης χιλιετίας π.Χ. Στην ανατολική πλευρά βρίσκονται ακόμη οχυρωματικά τείχη που μάλιστα φτάνουν τα τέσσερα μέτρα ύψος. Πάνω στα ερείπια του τελευταίου οικισμού διαμορφώνεται το ιερό, όπου εκεί οι πρώτοι κάτοικοι λάτρεψαν μια θεότητα συγγενή με τον Απόλλωνα. Οι πρώτοι συνοικισμοί ιδρύθηκαν από πρώην κατοίκους της Πελοποννήσου, από Μεσοελλαδίτες και από ορεσίβιους Δρύοπες.

Η Αίγινα στην αρχαιότητα ήταν ιδιαίτερα γνωστή λόγω της ισχυρής ναυτικής της δύναμης. Η θέση κλειδί που κατείχε μπροστά από το λιμάνι του Πειραιά αποτέλεσε ένα από τα πιο κεντρικά σημεία-διόδους για τις θαλάσσιες συγκοινωνίες Αθήνας και Πειραιά. Το γεγονός αυτό βοήθησε ιδιαίτερα στην ανάπτυξη του νησιού με αποτέλεσμα να έχει μεγάλο πληθυσμό, μεγάλο ναυτικό στόλο και καλές οχυρώσεις.

Γύρω στο 650 π.Χ. έκοψε τη «χελωνή» το πρώτο αργυρό νόμισμα στον ελλαδικό χώρο. Η Αίγινα εξελίχτηκε σε ισχυρό οικονομικό – εμπορικό κέντρο της Ελλάδας και διακρίθηκε για την κεραμική της τέχνη. Διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στους περσικούς πολέμους, αλλά οι εχθρικές σχέσεις που είχε με την Αθήνα, είχαν ως αποτέλεσμα την ήττα και την υποταγή του νησιού στους Αθηναίους. Οι Αιγινήτες τότε υποχρεώθηκαν να παραδώσουν το στόλο τους και να κατεδαφίσουν τις οχυρώσεις τους. Στον Πελοποννησιακό πόλεμο η Αίγινα, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της ήταν Δωριείς, τάχθηκε με το μέρος των Σπαρτιατών.

Κατά τους βυζαντινούς χρόνους η Αίγινα ήταν ένα άσημο νησί με λιγοστούς κατοίκους. Μια φοβερή επιδρομή κουρσάρων Σαρακηνών μάλιστα, στα 796 μ. Χ. ανάγκασε πολλές οικογένειες Αιγινητών να  φύγουν, γιατί η ζωή τους είχε γίνει αφόρητη από τις συνεχείς απειλές των πειρατών. Οι υπόλοιποι κάτοικοι αποτραβήχτηκαν στο εσωτερικό του νησιού για ασφάλεια, κι έχτισαν μια καινούργια πόλη, τη νέα Αίγενα όπως την έλεγαν τότε, τη σημερινή Παλαιοχώρα ή Παλιαχώρα.

Η Παλαιοχώρα βρίσκεται ανατολικά από την πόλη της Αίγινας, πάνω από το λιμάνι της Σουβάλας και απέναντι από το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας και του Αγίου Νεκταρίου, σ’ έναν κωνικό λόφο, ο οποίος είναι κατάστικτος στις πλαγιές του από παλαιές και ερειπωμένες εκκλησίες και με ίχνη του παλιού του κάστρου στην κορυφή. Σε μια στροφή του δρόμου, λίγα χιλιόμετρα από το λιμάνι αντικρίζουμε ξαφνικά τον τεράστιο, μεγαλοπρεπή ναό του Αγίου Νεκταρίου, να μοιάζει φρουρός της Παλαιοχώρας που βρίσκεται πίσω απ’ το ναό, στον απέναντι ψηλότερο λόφο. Αυτός ο έρημος τόπος, με τα θαυμαστά του ερείπια, είναι ότι έχει απομείνει από τη μεσαιωνική πόλη.

Περπατώντας στα χορταριασμένα λιθόστρωτα μονοπάτια, ανάμεσα σε υπολείμματα σπιτιών και ναών, μοιάζει να κάνουμε περίπατο, σε ένα νεκροταφείο μορφών και εικόνων.

Το φυσικό τοπίο διατηρεί μια γαλήνια ομορφιά, και το σκούρο, γκρίζο, ηφαιστειακό χώμα, σκεπασμένο με αγριόχορτα και αγριολούλουδα, με μακρινό φόντο φέτες γαλάζιου απ’ το Σαρωνικό, δίνει κάποιες αποχρώσεις ζωής, στα λείψανα μιας άλλης εποχής.

Τις τοιχογραφίες των εκκλησιών, διαφόρων εποχών που καλύπτουν χρονικό διάστημα από τον 13ο μέχρι τον 18ο αιώνα, σημαντικές για τη μελέτη της μεταβυζαντινής ζωγραφικής, τις έχουν μελετήσει οι καθηγητές Γ. Σωτηρίου και Μ. Χατζηδάκης.

Αφήνοντας πίσω μας τα μεσαιωνικά ερείπια της Παλαιοχώρας, συνεχίζουμε προς το βορρά με κατεύθυνση προς το σημαντικότερο μνημείο της Αίγινας, το ναό της Αφαίας. Ο θαυμάσιος αυτός ναός Δωρικού ρυθμού, μνημείο της Κλασικής αρχαιότητας, βρίσκεται χτισμένος, όπως οι περισσότεροι ναοί των αρχαίων Ελλήνων, σ’ ένα ύψωμα, πάνω από τον όρμο της Αγίας Μαρίνας στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού. Ο Σαρωνικός απλώνεται μπροστά μας και μας συνδέει με την απέναντι Αθηναϊκή ακτή, όπως ενώνεται με νοητές γραμμές, κατά την παράδοση ο ναός της Αφαίας με τον ναό της Αθηνάς του Παρθενώνα  και τον ναό του Ποσειδώνα και της Αθηνάς στο Σούνιο, σχηματίζοντας ένα φανταστικό ισόπλευρο τρίγωνο.

Ο λόφος που είναι χτισμένος ο ναός, πευκόφυτος με εξαιρετική θέα προς την περιβάλλουσα θάλασσα είναι το πιο όμορφο φυσικό τοπίο της Αίγινας.       Πληροφορίες για την Αφαία μας δίνει ο Παυσανίας από κάποιες παραδόσεις της Κρήτης. Σύμφωνα με αυτές από τον Δία και την Κάρμη γεννήθηκε η Βριτόμαρτις ή Δίκτυννα που αγαπούσε πολύ το κυνήγι και γι αυτό τη συμπαθούσε ιδιαίτερα η θεά Άρτεμις. Τη λιμπίστηκε  όμως ο Μίνωας και για να γλιτώσει από αυτόν έπεσε στη θάλασσα και μπλέχτηκε στα δίχτυα κάποιων ψαράδων που την πήραν μαζί τους στο καράβι.

Εκεί την ερωτεύτηκε ένας από τούς ναύτες και έτσι η Βριτόμαρτις αναγκάστηκε και πάλι να πέσει στη θάλασσα για να γλιτώσει και κολυμπώντας βγήκε στο νησί από όπου περνούσε το καράβι αυτό, την Αίγινα. Η κοπέλα πήρε το δρόμο προς το δάσος του νησιού και καθώς οι ναύτες από το πλοίο την έβλεπαν να χάνεται σαν με κάποια θεϊκή επέμβαση και γι’ αυτό την ονόμασαν Αφαία δηλαδή, άφαντη- αφανέρωτη.
Στην περιοχή όπου βρίσκεται ο ναός, βορειανατολικά του νησιού σε απόσταση 15 χιλ από την πρωτεύουσα της Αίγινας, δεν έχουν βρεθεί κτίσματα από παλαιότερες περιόδους. Τα πιο παλιά κτίσματα είναι του 8ου αιώνα π.Χ. Το 510 πχ. μία μεγάλη πυρκαγιά κατέστρεψε τη στέγη του πρώτου Δωρικού ναού σε τέτοιο βαθμό ώστε οι Αιγινήτες αποφάσισαν να τον γκρεμίσουν, εκτός από την υψηλή πύλη και τον μεγάλο βωμό και να τον ξανακτίσουν ακόμα λαμπρότερο διακοσμημένο με γλυπτά της «Αιγινήτικης » Σχολής .

Ένα όμορφο χωριό με παράδοση στην κεραμική τέχνη και θαυμάσια θέα προς τον πευκόφυτο λόφο που είναι χτισμένος ο ναός της Αφαίας είναι ο Μεσαγρός. Εδώ βρίσκεται το Σπίτι του Ροδάκη, λαϊκού καλλιτέχνη και γλύπτη, ένα ενδιαφέρον κτίριο, δείγμα λαϊκής αρχιτεκτονικής του 1880.

Αφήνουμε το φως του ήλιου να παίζει με τους δωρικούς κίονες του ναού της Αφαίας και να ετοιμάζεται να γείρει πίσω απ’ τα βουνά της Πελοποννήσου και παίρνουμε το δρόμο το δρόμο που πηγαίνει προς Παχεία Ράχη και Ανιτσαίον με προορισμό το ψηλότερο σημείο  της Αίγινας, την κορυφή του Ελλάνιου Όρους.
Το βουνό αυτό διατήρησε ως σήμερα το αρχαίο του όνομα » Ελλάνιον » και είναι συνδεδεμένο στενά με την λατρεία του Δία και τον πρώτο βασιλιά της Αίγινας Αιακό, γιο του Δία και της νύμφης Αίγινας.
Εδώ σύμφωνα με την παράδοση ανέβηκε ο Αιακός για να προσευχηθεί εκ μέρους όλων των Ελλήνων στον πατέρα του Δία για να σταματήσει η καταστροφική ξηρασία. και μετά έκτισε ένα Ιερό, αφιέρωμα όλων των Ελλήνων. Οι ανασκαφές που συνεχίζονται ως σήμερα αποκαλύπτουν την μακρά ιστορία του τόπου και του Ιερού που καλύπτει όλες τις εποχές από την γεωμετρική εποχή ως την Περγαμηνή περίοδο όπου κατασκευάζονται τα κτίρια , η μεγάλη σκάλα, οι ξενώνες, τα ερείπια των οποίων βλέπουμε σήμερα.
Στη Βυζαντινή εποχή κτίζεται ένα μοναστήρι και η μικρή εκκλησία των Ταξιαρχών και χρησιμοποιείται για την οικοδόμηση τους, μέρος του αρχαίου οικοδομικού υλικού.

Από την κορυφή του Ελλανίου η θέα είναι μοναδική. Διακρίνονται το Σούνιο, οι ακτές της Αττικής , τα Μέγαρα, ο Ισθμός ,τα βουνά της Αργολίδας, ο Πόρος , τα Μέθανα , η ¨Ύδρα.

Ακολουθώντας τον παραλιακό δρόμο προς το νότιο τμήμα από τις ομορφότερες διαδρομές του νησιού, καταλήγουμε στην Πέρδικα, το γραφικό ψαροχώρι που φημίζεται για τα ταβερνάκια και τα μεζεδοπωλεία του. Ακριβώς απέναντι από την Πέρδικα, το νησάκι Μονή είναι ένας προστατευόμενος βιότοπος σπάνιων ειδών ζώων, μεταξύ των οποίων ένα είδος κρι κρι και πουλιών. Στα δυτικά του νησιού, η Αγία Μαρίνα κερδίζει εμφανώς την προτίμηση των τουριστών, τόσο για την αμμουδερή παραλία της, όσο και για την ανεπτυγμένη όσο πουθενά αλλού στο νησί τουριστική βιομηχανία.

Το δεύτερο λιμάνι του νησιού, η Σουβάλα, βρίσκεται περίπου 10 χιλιόμετρα βόρεια της πόλης της Αίγινας. Περισσότερο γνωστή μέχρι πρόσφατα για τα ιαματικά νερά της, τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί σημαντικά. Στο δρόμο προς τη Σουβάλα συναντάμε την Κυψέλη, που αποτελεί προάστιο της πόλης με αξιοθέατα την εκκλησία του Αγίου Νικολάου στο μόλο και την εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων, γνωστή ως όμορφη εκκλησία, κοντά στο χωριό, με ενδιαφέρουσες τοιχογραφίες. Λίγο νοτιότερα, στην περιοχή των Ασωμάτων  θαυμάζουμε το Κόκκινο Κάστρο που ήταν το σπίτι του Άγγλου ιστορικού Φίνλεϊ.

Επιστρέφουμε στο λιμάνι της Αίγινας και περιμένοντας το πλοίο της επιστροφής, από το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου του  Θαλασσινού απολαμβάνουμε ένα ηλιοβασίλεμα που μπορεί να μην έχει τη φήμη αυτού της Οίας, ελάχιστα όμως έχει να ζηλέψει σε ομορφιά. Ο ήλιος χάνεται αργά πίσω απ’ τα βουνά της Πελοποννήσου και στεφανώνει με πορτοκαλί ή κόκκινο χρώμα τα κτίρια της παραλίας και τον σκούρο όγκο του καραβιού που ετοιμάζεται να δέσει τους κάβους.

ΣΑΛΑΜΙΝΑ

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_03

 ΣΑΛΑΜΙΝΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗ ΟΜΟΡΦΙΑ

Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΟΥ ΟΜΗΡΙΚΟΥ ΑΙΑΝΤΑ600_400_auto_100_unitedkingdom

 

Επιμέλεια Κειμένου: Μαρία Ι. Μπούτση
Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

 

ΣΥΛΛΟΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ | ΣΠΗΛΑΙΟ ΕΥΡΙΠΙΔΗ | ΜΗΚΥΝΑΙΚΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ | ΠΕΤΡΙΝΟΣ ΦΑΡΟΣ  | ΣΑΛΑΜΙΝΕΙΑ 

DSC_2304Γενικά στοιχεία.

Η Σαλαμίνα είναι το μεγαλύτερο νησί του Σαρωνικού και το πιο κοντινό στις ακτές της Αττικής. Απέχει ανατολικά από το πέραμα, 1.200 μέτρα και βορειοδυτικά από τις ακτές της Μεγαρίδας, 500 μέτρα.
Έχει έκταση 93,5 τ. χλμ., μήκος ακτών περίπου 100 χλμ. και πληθυσμό 39.220. Διοικητικά ανήκει στο Νομό Αττικής, διαμέρισμα Πειραιά. Θρησκευτικά, μαζί με τα Μέγαρα ανήκουν στη Μητρόπολη Μεγάρων – Σαλαμίνος.
Πατρίδα του ομηρικού Αίαντα και του μεγάλου τραγικού Ευριπίδη, τόπος διαμονής και δημιουργίας του ποιητή Άγγελου Σικελιανού και φιλοξενίας του Γεωργίου Καραϊσκάκη, η Σαλαμίνα είναι ευρύτερα γνωστή στην παγκόσμια ιστορία για τη μεγαλύτερη Ναυμαχία των αιώνων, που έγινε στο στενό της το 480 π. Χ., από την έκβαση της οποίας με νίκη των Ελλήνων, διασώθηκε και αναπτύχθηκε ο ελληνικός πολιτισμός και διαδόθηκε στη Δύση και στον κόσμο.

Ονομασία.

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_10Σύμφωνα με τη μυθολογία, το όνομα Σαλαμίνα δόθηκε στο νησί από τον Κυχρέα, για να τιμήσει τη μητέρα του Σαλαμίνα που ήταν αδελφή της Αίγινας και μια από τις 50 κόρες του ποτάμιου θεού Ασωπού.
Κατά την αρχαιότητα η Σαλαμίνα ήταν γνωστή με τα ονόματα Πιτυούσα (από το δένδρο πίτυς: πεύκος),
Σκιράς (από τον ήρωα Σκίρο) και Κυχρεία (από τον Κυχρέα). Το νησί είναι επίσης γνωστό ήδη από την αρχαιότητα και με την ονομασία Κούλουρη, που προέρχεται από το ακρωτήριο «Κόλουρις άκρα» (σήμερα  Πούντα), στο οποίο ήταν χτισμένη η αρχαία πόλη και το λιμάνι του 4ου αιώνα π. Χ.

Μυθολογία – Ιστορία.

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_06Στο νησί βασίλεψε ο Ασωπός ποταμός, αφού σκότωσε τον πρώτο βασιλιά του νησιού, τον Όφι. Την κόρη του Σαλαμίνα την αγάπησε παράφορα ο θεός της θάλασσας, Ποσειδώνας. Καρπός αυτού του έρωτα ήταν ο Κυχρέας (μισός άνθρωπος, μισός φίδι) ο οποίος βασίλεψε στο νησί. Ο Κυχρέας απέκτησε μια κόρη, τη Γλαύκη, η οποία παντρεύτηκε τον Τελαμώνα, γιο του Βασιλιά της Αίγινας Αιακού. Ο Τελαμώνας που διαδέχτηκε τον Κυχρέα στο θρόνο, απέκτησε δυο γιούς: τον Αίαντα (από τον γάμο του με την Περίβοια, κόρη του βασιλιά των Μεγάρων Αλκάθου) και τον Τεύκρο (από τον γάμο του με την Ησιόνη).
Τα δυο αδέλφια έλαβαν μέρος στον Τρωϊκό Πόλεμο με 12 πλοία. Βασιλιάς του νησιού τότε ήταν ο Αίαντας, ο οποίος περιγράφεται ως ένας από τους γενναιότερους Έλληνες. Το τέλος του όμως ήταν τραγικό. Αυτοκτόνησε, όταν νικήθηκε από τον Οδυσσέα στους αγώνες που έγιναν με έπαθλο τα όπλα του νεκρού Αχιλλέα. Μετά το τέλος του πολέμου επέστρεψαν στο νησί ο Τεύκρος με τον Ευρυσάκη, γιος του Αίαντα και της Τέκμησας.

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_08Ο Τεύκρος αντιμετώπισε την οργή του πατέρα του Τελαμώνα, επειδή δεν εκδικήθηκε το θάνατο του αδελφού του. Έτσι εγκατέλειψε το νησί και πήγε στην Κύπρο, όπου ίδρυσε πόλη με το όνομα Σαλαμίνα, ενώ ο Ευρυσάκης βασίλεψε στο νησί και απέκτησε έναν γιό, τον Φιλαίο, που έγινε Αθηναίος πολίτης και δώρισε τη Σαλαμίνα στους Αθηναίους. Για αιώνες μετά, η Σαλαμίνα υπήρξε το…«μήλον της έριδος» μεταξύ Αθηνών και Μεγάρων. Κάποια εποχή η Σαλαμίνα βρέθηκε στην κατοχή των Μεγαρέων. Μετά δε την παρέμβαση του Σόλωνα η Σαλαμίνα τέθηκε υπό τον έλεγχο των Αθηναίων.
Κατά τους περσικούς πολέμους η Σαλαμίνα πρόσφερε ανεκτίμητη βοήθεια στους Αθηναίους και στους συμμάχους των κατά των Περσών και ιδιαίτερα έμεινε γνωστή στην ιστορία για την μεγάλη ναυμαχία που διεξήχθη στο στενό της το 480 π. Χ. Στη Σαλαμίνα, κατά την περίοδο της ναυμαχίας συναντώνται οι τρεις μεγαλύτεροι ποιητές των αιώνων.

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_02Ο Αισχύλος πολέμησε στη ναυμαχία και έγραψε γι’ αυτήν. Ο Σοφοκλής έφηβος έλαβε μέρος στα Επινίκια, ενώ ο τραγικότερος των τριών, ο Ευριπίδης γεννήθηκε στη Σαλαμίνα όταν διαδραματιζόταν το μεγάλο ιστορικό γεγονός.
Από ανασκαφές που ξεκίνησαν το 1994 με τον καθηγητή – αρχαιολόγο Γιάννο Λώλο, ανακαλύφθηκαν αρχαιολογικά ευρήματα στο σπήλαιο, όπου ο Ευριπίδης κατά τις ιστορικές πηγές έγραψε τα αθάνατα έργα του. Στο μονοπάτι που πάει προς το σπήλαιο ανακαλύφθηκε το ιερό του Διονύσου. Επίσης σε ανασκαφές, στα νότια του νησιού, στην περιοχή Κανάκια, βρέθηκαν ερείπια και θεμέλια κτισμάτων της Ομηρικής Σαλαμίνας.
Στη μετέπειτα ιστορία της, η Σαλαμίνα δέχτηκε κατά καιρούς διάφορες επιδρομές, όπως αυτές των Μακεδόνων, των Πελοποννησίων κ. λ. π. Ενδιάμεσα υπήρξαν περίοδοι ακμής και παρακμής. Από το 350 ως το 318 δόθηκε στη Σαλαμίνα η δυνατότητα να κόψει δικό της νόμισμα.

VASSILIS-LAPPAS-TIMBOS-SALAMINAS-0006Βυζαντινά ναϋδρια και τάφοι μαρτυρούν την ύπαρξη έντονης ζωής στο νησί, που όμως και αυτή απειλήθηκε από τους Ενετούς, τους πειρατές κ. α. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, λόγω της θέσεως και της ασφάλειας, συνείσφερε θετικά στους αγώνες, ενώ ταυτόχρονα απολάμβανε ορισμένων προνομίων. Υπήρξε Καταφύγιο προσφύγων (όπως των Αθηναίων 1687 και κατοίκων της Αττικής και Βοιωτίας το 1770 και το 1821). Από κει βγήκε και η φράση: «πήγε η ψυχή μου στην Κούλουρη».
Πήρε μέρος στα ορλωφικά με αρχηγό το Μητρομάρα, ο οποίος άφησε το σπαθί του τάμα στη Φανερωμένη. Αργότερα δημιουργήθηκε πυρήνας Φιλικών με πρώτο τον ηγούμενο της Ι. Μ. Παναγίας Φανερωμένης, Γρηγόριο Κανέλλο ο οποίος μύησε και τους αδελφούς Αναγνώστη και Αντώνη Βιρβίλη.

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_09Στην Επανάσταση του 1821 έλαβαν δραστήρια μέρος με επικεφαλής τον Γεωργάκη Γκλίστη καθώς και τους Γεωργάκη Μάθεση, Ιωάννη Κριτσίκη, Αναγνώστη Βιρβίλη, Αναγνώστη Καρνέση, Ιωάννη Βιέννα, κ.α.
Πολύ μεγάλη και σημαντική ήταν η βοήθεια που πρόσφερε στον Αγώνα η Ι. Μ. Φανερωμένης. Το 1823 εγκαταστάθηκε το εκτελεστικό και το Βουλευτικό σώμα της Προσωρινής Διοίκησης της επαναστατημένης Ελλάδας ενώ το 1824 μεταφέρθηκε το τυπογραφείο όπου εκδόθηκε το πρώτο φύλλο της «Εφημερίδας των Αθηνών», από τον Γ. Ψύλλα. Επίσης, εδώ επανειλημμένα φιλοξενήθηκαν το σύνολο των αγωνιστών του ’21 που έλαβαν μέρος στις επιχειρήσεις της Αττικής, της Αθήνας και του Φαλήρου όπως: ο Μακρυγιάννης, ο Τζαβέλας, ο Κριεζώτης, ο Δ. Υψηλάντης, ο Μαυροβουνιώτης κ.α. Φιλοξενήθηκε και ο Γ. Καραϊσκάκης του οποίου επίλεκτο σώμα αποτέλεσαν Σαλαμίνιοι Αγωνιστές. Ο Καραϊσκάκης θάφτηκε στο ναό του Αγίου Δημητρίου, του οποίου ήταν και επιθυμία, το 1827. Το 1996, ο τάφος του ανακατασκευάστηκε και στον περίβολο του ναού στήθηκε η προτομή του.

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_03Το 1830 ο Καποδίστριας ίδρυσε το παλιό 1ο Δημοτικό Σχολείο, το οποίο λειτούργησε μέχρι το 1981. Σήμερα στεγάζει το αρχαιολογικό μουσείο.
Μετά το τέλος της επανάστασης το νησί γνώρισε μέρες άνθισης των ναυτικών επαγγελμάτων. Σημαντικό γεγονός για τη Σαλαμίνα ήταν και η εγκατάσταση στο νησί του Πολεμικού Ναυστάθμου το 1878, στη Φανερωμένη και από το 1881 στη σημερινή του θέση. Αυτή η εποχή γέννησε και ανέδειξε αξιόλογες προσωπικότητες, όπως το μεγάλο ζωγράφο Πολυχρόνη Λεμπέση, το φιλόλογο – λαογράφο Πέτρο Φουρίκη, το στρατηγό Θεόδωρο Πάγκαλο, το θεατρικό συγγραφέα Δημήτρη Μπόγρη και αργότερα το βάρδο του δημοτικού τραγουδιού Γιώργο Παπασίδερη, τον καθηγητή – αρχαιολόγο Δημήτρη Πάλλα, τον αρχηγό των Ενόπλων δυνάμεων Σπύρο Αυγέρη, τον ήρωα του απελευθερωτικού αγώνα της Κύπρου 1955 -59 καπετάνιο Ευάγγελο Λουκά (Κουταλιανό) κ. α. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής έδωσε σε θυσία και πάλι τα παλικάρια της – στην αντίσταση κατά των κατακτητών – όπως τους Γεωρ. Μπεγνή, Ν. Μπερή, Φιλ. Τούτση, Στ. Νικολέτο, Γεωρ. Ελευσινιώτη, κ. α. όπως και ομήρους σε γερμανικά στρατόπεδα.
Καθώς περνούσαν τα χρόνια και αύξανε ο πληθυσμός της Αθήνας και του Πειραιά το νησί έγινε σιγά –σιγά από τόπο εκδρομής και παραθερισμού σε τόπο μόνιμης κατοικίας. Το όμορφο φυσικό τοπίο, οι σχετικά πρόσφατες αρχαιολογικές ανακαλύψεις, η πλούσια ιστορική κληρονομιά, τα διάφορα αξιοθέατα, ο βιολογικός καθαρισμός των νερών, η μικρή απόσταση από την Αθήνα έχουν μετατρέψει τη Σαλαμίνα σε ελκυστικό τουριστικό θέρετρο.

Επισκέψιμοι χώροι.

DSC_2304Στο κέντρο της πόλης της Σαλαμίνας καθώς και στη βορειοδυτική πλευρά του νησιού όπως: Φανερωμένη, Βασιλικά και Μπατσί υπάρχουν πολλά αξιόλογα αξιοθέατα που μπορεί κανείς να δει.

1. Λαογραφικό & Ναυτικό Μουσείο Δήμου Σαλαμίνας. Στεγάζεται στο κτίριο του Δημαρχείου στην
Λ.. Κων/νου Καραμανλή.
2. Αρχαιολογικό Μουσείο. Στεγάζεται στο παλαιό 1ο Δημοτικό Σχολείο (Καποδιστριακό) στην οδό
Πολ. Λεμπέση στο κέντρο της πόλης.
3. Ευριπίδειο Θέατρο – Παναγία Ελευθερώτρια. Βρίσκονται στο λόφο Πατρίς στο κέντρο της πόλης.
4. Ανεμόμυλοι 18ου αι. Βρίσκονται στο λόφο Αγ. Νικολάου που είναι απέναντι από το λόφο Πατρίς, στο
κέντρο της πόλης.

VASSILIS-LAPPAS-TIMBOS-SALAMINAS-00045. Ι. Ν. Αγίου Δημητρίου 1806. (τάφος Γ. Καραϊσκάκη, έργα Π. Λεμπέση & Γ. Χαλεπά). Βρίσκεται
στο κέντρο της πόλης.
6. Ι. Ν. Αγίου Μηνά. (Έργα Π. Λεμπέση & Γ. Χαλεπά). Είναι ο μητροπολιτικός ναός και βρίσκεται
στο κέντρο της πόλης.
7. Ιστορική Μονή Παναγίας Φανερωμένης 17ου αι. (Έργα Γ. Μάρκου & τάφος Ι. Γκούρα).
Βρίσκεται βορειοδυτικά του νησιού. Πανηγυρίζει στις 23 Αυγούστου.
8. Σπίτι φιλοξενίας του ποιητή Αγγ. Σικελιανού. Βρίσκεται στην παραλία της Μονής Φανερωμένης.
VASSILIS-LAPPAS-TIMBOS-SALAMINAS-00089. Βυζαντινά και μεταβυζαντινά ναϋδρια. Αγ. Γρηγορίου στα περιβόλια, του Αγ. Δημητρίου στα Παλιάμπελα, του Αγ. Γεωργίου στην ομώνυμη περιοχή, του Αγ. Ιωάννη στην περιοχή Λούτσα – Καρνάγια, της Κοιμήσεως Θεοτόκου (Παναγία Μπόσκου ή Καθαρού) και Αγ Χαραλάμπου στο Μπόσκο, του Αγ. Νικολάου στο Μπατσί, της Αγ. Παρασκευής και Αγ. Ελευθερίου στην περιοχή Αγ. Παρασκευής, της Παναγίας Βροντού στην περιοχή Βροντού, της Αγ. Κυριακής και Ζωοδόχου Πηγής στην περιοχή Λούμιθι – Βρετό, του προφήτη Ηλία στον ομώνυμο λόφο στο κέντρο της πόλης.

Στη νότια πλευρά του νησιού και συγκεκριμένα στις περιοχές Αιάντειο, Κακή Βίγλα, Κανάκια, Περιστέρια, Κολώνες και Σατερλί υπάρχουν επίσης σημαντικά αξιοθέατα για να επισκεφθεί κανείς.

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_00017Ιστορική Μονή Αγ. Νικολάου Λεμονίων 17ου αι. – Ναϋδριο Αγ. Ιωάννου Καλυβίτη 10ου αι.
Βρίσκονται στο πευκόφυτο δάσος, νότια του νησιού, προς τα Κανάκια.
Σπήλαιο Ευριπίδη – Ιερό του Διονύσου. Βρίσκονται νότια του νησιού στην περιοχή Περιστέρια.
Πέτρινος Φάρος. Βρίσκεται νότια του νησιού στο ακρωτήρι Κόγχη – Λυκόπουλο, μετά τα Περιστέρια και πριν τις Κολώνες.
Κυκλοτερές ταφικό μνημείο 4ου π. Χ. αι. Βρίσκεται νότια του νησιού στην περιοχή Κολώνες.
Ι. Ν. Κοίμησης Θεοτόκου 11ου αι. Βρίσκεται κοντά στην πλατεία του Αιαντείου (Μούλκι).
Ναϋδριο Μεταμόρφωσης του Σωτήρα 11ου αι. Βρίσκεται κοντά στην πλατεία του Αιαντείου (Μούλκι).
Ιερά Μονή Υπαπαντής. Βρίσκεται στην περιοχή Φλεβαριώτισσα – Μενεμένη.
Ερείπια της Ομηρικής πόλης της Σαλαμίνας. Βρίσκονται νότια του νησιού στην περιοχή Κανάκια.
Βυζαντινά και μεταβυζαντινά ναϋδρια. Αγ. Δημητρίου στο Σατερλί, Αγ. Γεωργίου στο Γκίνανι, Αγ. Νικολάου στο Χαλιώτι, Αγ. Χαραλάμπου στο Καμπόλι, Αγ. Γεωργίου στην ομώνυμη περιοχή, Εισό-δια της Θεοτόκου στο Πέρανι, Αγ. Μαρίνας, Αγ. Ζώνης και Μεταμόρφωση του Σωτήρα στην Κακή – Βίγλα, Αγ. Αθανασίου στο Κατσούλι.

Επίσης στην ανατολική πλευρά του νησιού, στις περιοχές Αμπελάκια, Κυνόσουρα, Σελήνια, Καματερό υπάρχουν σημαντικοί επισκέψιμοι χώροι.

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_00012Ερείπια της ιστορικής πόλης «Κόλουρις» και λιμανιού του 4ου π. Χ. αιώνα. Βρίσκονται ανατολικά του νησιού στην παραλία των Αμπελακίων.
Τύμβος των Σαλαμινομάχων. Βρίσκεται ανατολικά του νησιού στην Κυνόσουρα.
Πέτρινο Θεατράκι. Βρίσκεται ανατολικά του νησιού στην παραλία των Σεληνίων.
Τμήμα πύργου Αρχαίου Τείχους. Βρίσκεται πίσω από τον Ι. Ν. Κοίμησης Θεοτόκου στο λόφο του
Καματερού.
Ι. Ν. Εισοδίων Θεοτόκου (έργα Π. Λεμπέση, Δ. Ανδριανού, Γ. Χαλεπά). Βρίσκεται στο κέντρο
της πόλης των Αμπελακίων.
Βυζαντινά και μεταβυζαντινά ναϋδρια. Της Υπαπαντής, του Αγ. Πέτρου, Αγ. Ιωάννη και Αγ. Τριάδας
στα Αμπελάκια.

Σαλαμίνεια

SALAMINIA-0013Σαλαμίνεια Παγκόσμια εορτή για την Επέτειο της Ναυμαχίας της Σαλαμίνος ως ημέρα Ελευθερίας, Δημοκρατίας, Πολιτισμού, με τη συμμετοχή 43 Χωρών από όλον τον κόσμο, της Ουνέσκο και της Ελληνικής Κυβέρνησής με κατάθεση στεφάνων   στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Στον Τύμβο των Σαλαμινομάχων και την 29η Σεπτεμβρίου την Μεγάλη Εθνική στρατιωτική, μαθητική παρέλαση στο μνημείο της Ναυμαχίας στον Αρχαίο Λιμένα.

Είναι σύμφωνα με τη προεδρία της Δημοκρατίας η σημαντικότερη εκδήλωση σε Διεθνές επίπεδο Κάτι που δε γίνετε πουθενά στο κόσμο !!!!

Εκδηλώσεις.

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_00014Αποκριάς. Ο Δήμος Σαλαμίνας οργανώνει καρναβάλι και την παραδοσιακή Κουλουριώτικη Αποκριά με παλιά έθιμα, κερνώντας τον κόσμο με γλυκό κρασί και το πατροπαράδοτο γαλακτομπούρεκο (πουπέκι) και μακαρόνια με τυρί.
Καραϊσκάκεια. Πολιτιστικές και αθλητικές εκδηλώσεις προς τιμήν του ήρωα της Επανάστασης του 1821. Πραγματοποιούνται προς το τέλος Μαϊου.
Γιορτή του Ψαρά. Μεγάλο λαϊκό πανηγύρι που οργανώνουν από κοινού ο Δήμος Σαλαμίνας και ο Αλιευτικός Σύλλογος του νησιού. Προσφέρονται ψητά ψάρια και άφθονο κρασί. Πραγματοποιείται
προς το τέλος Αυγούστου.
Πανηγύρι Φανερωμένης. Μεγάλο πανηγύρι γίνεται από τις 23 ως τις 25 Αυγούστου στο μοναστήρι
της Παναγίας Φανερωμένης.
Αιάντεια . Εκδηλώσεις που γίνονται προς τιμή του βασιλιά της Σαλαμίνας Αίαντα, τον Ιούνιο.
Σαλαμίνεια. Εκδηλώσεις που γίνονται για τον εορτασμό της ιστορικής επετείου της Ναυμαχίας της
Σαλαμίνας, το Σεπτέμβριο.
Φεστιβάλ Δήμου Σαλαμίνας. Συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, λαογραφικές, πολιτιστικές και άλλες
εκδηλώσεις πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού στο Ευριπίδειο Θέατρο. Το χειμώνα οι εκδηλώσεις γίνονται στην αίθουσα «Δ. Μπόγρη» στο Δημαρχείο. Επίσης συναυλίες όπως και άλλες εκδηλώσεις γίνονται στο Πέτρινο Θεατράκι στα Σελήνια.

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_00047Παραλίες.
Στο νότιο τμήμα του νησιού υπάρχουν όμορφες παραλίες και κολπίσκοι όπως η παραλία ΝΑΤΟ στο Αιάντειο, Κανάκια, Πυργιακόνι, Λαμπρανό, Σατερλί, Κολόνες, Περιστέρια, Αίας Κλάμπ, Κύριζα, Πέρανι, Λιμνιώνα, Γυάλα και στα Σελήνια. Επίσης όμορφες παραλίες θα συναντήσει κανείς και στη βορειοδυτική πλευρά, όπως ψιλή Άμμο, στενό Φανερωμένης, Ρέστη, Σπιθάρι, Ηλιακτή, Αγ. Γιώργη και Βασιλικά. Η πρόσβαση σε όλες αυτές τις παραλίες είναι εύκολη, με ιδιωτικό αυτοκίνητο, με λεωφορεία του ΚΤΕΛ Σαλαμίνας ή με πλωτό μέσο.
VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_00038Δάση.
Στο νησί υπάρχουν δύο όμορφα πευκόφυτα δάση. Το ένα πρόκειται για το δάσος της Φανερωμένης που βρίσκεται στη βορειοδυτική πλευρά του νησιού και προσφέρεται για τζόκινγκ και κάμπινγκ και το άλλο για το δάσος των Κανακίων που βρίσκεται στη νότια πλευρά του νησιού και είναι ο μεγαλύτερος, ο κοντινότερος και ο μοναδικός πνεύμονας πρασίνου της Δυτικής Αττικής. Το δάσος αυτό προσφέρεται για κάμπινγκ, ιππασία, τζόγκιγκ και έχει διαδρομές για Mountain – bike όπου διεξάγονται και αγώνες.
Αγορές.
Όταν επισκεφθείτε το νησί, μην χάσετε την ευκαιρία να δοκιμάσετε το παραδοσιακό πλατέτσι (λαδό-πιτα), το κουγκουλούαρι (κολοκυθοπίτα), το γαλακτομπούρεκο ή πουπέκι, τα μουστοκούλουρα, τις τηγανίτες και το ψωμί ψημένο στα ξύλα. Στην ιχθυαγορά θα βρείτε φρέσκα ψάρια κατευθείαν από τα ψαροκάϊκα. Επίσης σε κάποια μαγαζιά με τουριστικά είδη θα βρείτε κούκλες ντυμένες με την χρυσοκέ-ντητη παραδοσιακή φορεσιά του νησιού καθώς και άλλα αναμνηστικά.

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_0008Διασκέδαση.
Αγαπημένα στέκια που αιχμαλωτίζουν την καρδιά του επισκέπτη και των καλοφαγάδων είναι πάρα πολλά στο κέντρο της πόλης καθώς και σε άλλες περιοχές όπως: Σελήνια, Αιάντειο και Κακή – Βίγλα.
Μην παραλείψετε να καθίσετε στα παραδοσιακά και παραλιακά ουζερί για να δοκιμάσετε φρέσκα ψάρια, θαλασσινά και χταπόδι ψημένο στα κάρβουνα. Το νησί έχει πολύ όμορφες παραλιακές καφετέριες όπου μπορείτε να απολαύσετε τον καφέ σας ή το ποτό σας αγναντεύοντας δίπλα στη θάλασσα τα μαγευτικά δειλινά. Επίσης η νυχτερινή ζωή στο νησί είναι πολύ έντονη. Υπάρχουν πολλά Κλάμπ όχι μόνο για τη νεολαία αλλά και για όσους αισθάνονται νέοι, καθώς και πολλά μαγαζιά με ζωντανή μουσική για γλέντι
μέχρι πρωϊας.

VASSILIS_LAPPAS_SALAMINA_00010Μετακινήσεις.

Η κύρια οδός σύνδεσης του νησιού με την Αττική είναι η γραμμή Πέραμα-Παλούκια. Τα πορθμεία και τα πλοιάρια αναχωρούν κάθε (15΄) και κατά τη διάρκεια της νύχτας (κάθε 30΄). Επίσης, πλοιάρια αναχωρούν από τον Πειραιά προς τα Παλούκια κάθε (30΄) καθώς και σε άλλες ανατολικές ακτές του νησιού όπως: Καματερό, Σελήνια και Κακή- Βίγλα. Τέλος υπάρχει τακτική γραμμή, με πορθμεία κάθε
(60΄) που συνδέει τη Μεγαρική ακτή με τη Φανερωμένη. Στη Μεγαρική ακτή φτάνει κανείς γρήγορα, από την Αττική οδό.
Για μετακινήσεις στο εσωτερικό του νησιού, αν δεν πάρετε δικό σας αυτοκίνητο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα λεωφορεία του ΚΤΕΛ, τα ταξί, ή να νοικιάσετε αυτοκίνητο.

Ξενοδοχεία: Στην Αλυκή: Μελίνα …..…210 4640562 – 6937489414
Στο Αιάντειο: Γαβριήλ…….2155003555 – 6944283393
Στα Σελήνια: Βοτσαλάκια.…210 4671334 – 4671432
Ακρογιάλι…..210 4673263
Χρήσιμα τηλέφωνα.

Σαλαμίνα κωδικός κλήσης 00 30 – 210
Δήμος Σαλαμίνας…………. 2132027300
Λιμεναρχείο Σαλαμίνος…….4677277
Λιμαναρχείο Περάματος……4410441
Λιμεναρχείο Πειραιά……….4124585
Αστυνομία Σαλαμίνος……….4651100 – 4653066
Αστυνομία Αμπελακίων……. 4672438
Πυροσβεστική………………4685199
Κλινική……………………..4676032
Κέντρο Υγείας………………2132008500
Κέντρο ΕΚΑΒ Σαλαμίνας…….166
ΚΤΕΛ………………………4671333 – 4677278
Ταξί…………………4671494 – 4651580 – 4672292 – 4674743
Πορθμεία……………..4677293 – 4674720 – 4413178
Λαογραφικό Μουσείο……..2132027316
Αρχαιολογικό…………….4640759
Ι. Μονή Φανερωμένης……..4681861
Ι. Μονή Αγ. Νικολάου Λεμονίων…..4662380
Ι. Ν. Αγ. Δημητρίου………………..4653972
Ι. Ν. Αγ. Μηνά……………………4651268
Ι. Ν. Εισοδίων Θεοτόκου………….4673729

Επιμέλεια Κειμένου: Μαρία Ι. Μπούτση, Επιμελήτρια Βιβλιοθήκης – Μουσείου Λαϊκής Τέχνης & Ιστορίας Δήμου Σαλαμίνας.

ΣΑΛΑΜΙΝΑ «ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ»

VASSILIS-LAPPAS-SPHLAIO-EYRIPIDI-105

Το Σπήλαιο του Ευριπίδη

Γιάννος Γ. Λώλος

Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Διευθυντής Πανεπιστημιακής Ανασκαφής Σαλαμίνος

Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

600_400_auto_100_unitedkingdomellinikisimaia

 

 

ΣΑΛΑΜΙΝΑ (ΚΟΥΛΟΥΡΗ) | ΠΕΤΡΙΝΟΣ ΦΑΡΟΣ | ΜΗΚΥΝΑΙΚΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ | ΣΥΛΛΟΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ  | ΣΑΛΑΜΙΝΕΙΑ

VASSILIS-LAPPAS-SPHLAIO-EYRIPIDI-0012Η είσοδος του Σπηλαίου του Ευριπίδη βρίσκεται στην απότομη πλαγιά βραχώδους υψώματος επάνω από τον Όρμο Περιστέρια, σε υψόμετρο 115 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας. Το κύριο σπήλαιο, το οποίο ανασκάφηκε πλήρως κατά τα έτη 1994-1997, από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με την συναίνεση της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας – Σπηλαιολογίας, έχει συνολικό μήκος 47 μ. περίπου. Η ιδιάζουσα μορφολογία του χαρακτηρίζεται από μία στενότατη είσοδο και ένα μακρό οφιοειδή διάδρομο, ο οποίος οδηγεί σε διαδοχικούς θαλάμους με χαμηλή οροφή.

 

VASSILIS-LAPPAS-SPHLAIO-EYRIPIDI-009Εάν κρίνουμε από τα πολυάριθμα ευρήματα στο εσωτερικό του, το σπήλαιο αυτό φαίνεται ότι είχε ποικίλες και μεταβαλλόμενες λειτουργίες στην διάρκεια έξι (6) διαφορετικών περιόδων της Ελληνικής προϊστορίας και ιστορίας: ως σημείο μυθικών συνειρμών και χώρος λατρευτικών επισκέψεων κατά την Νεώτερη και αρχόμενη Τελική Νεολιθική περίοδο, ως χώρος ενταφιασμών κατά την Ύστερη Μυκηναϊκή περίοδο, ως ησυχαστήριο και “ποιητικό εργαστήριο” κατά την Κλασική περίοδο (ύστερο 5ο αι. π.Χ.), ως λατρευτικό άντρο, με ευρύτερη φήμη, κατά την Ελληνιστική και Ρωμαϊκή περίοδο, και τέλος ως καταφύγιο και φυσικό “θησαυροφυλάκιο” κατά τους χρόνους της Φραγκοκρατίας (πρώιμο 14ο αι. μ.Χ.).

 

VASSILIS-LAPPAS-SPHLAIO-EYRIPIDI-101Το σπήλαιο στα Περιστέρια, “αναπνοήν έχον ες την θαλασσαν”, μπορεί με ασφάλεια να ταυτισθεί με το περίφημο ερημητήριο του Ευριπίδη, όπου ο ποιητής λέγεται ότι συνήθιζε να αποσύρεται και να σχεδιάζει τα δράματά του. Η ταύτιση βασίζεται στις σωζόμενες περιγραφές του χώρου σε κείμενα τεσσάρων (4) αρχαίων συγγραφέων και στην κρίσιμη μαρτυρία ενός Αττικού μελαμβαφούςσκύφου του ύστερου 5ου αι. π.Χ., με το όνομα του Ευριπίδη χαραγμένο, ως αφιέρωση, κατά την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορική περίοδο. Κατά την περίοδο αυτή, το σπήλαιο (“δυσάρεστο και τρομακτικό” κατά τον AulusGellius) αναδείχθηκε σε αξιοθέατο και τόπο προσκυνήματος, στο πλαίσιο ηρωικής λατρείας του μεγάλου τραγικού.

 

 

VASSILIS-LAPPAS-SPHLAIO-EYRIPIDI-0011Το Ιερό του Διονύσου

Το Ελληνιστικό Ιερό του Διονύσου, που ανασκάφηκε κατά τα έτη 1998-2000 από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, βρίσκεται μπροστά από αρχαία πηγή, σε μικρή απόσταση κάτω από το Σπήλαιο του Ευριπίδη, κοντά στον Όρμο Περιστέρια.

Πρόκειται για αυτόνομο συγκρότημα, με κύρια πρόσβαση από τα νότια, που ορίζεται από ισχυρό αναλημματικό τοίχο στη βόρεια πλευρά του και αποτελείται από ορθογώνιο οικίσκο (ναΐσκο), λατρευτικό χώρο με κτιστά θρανία και υδατοδεξαμενή τροφοδοτούμενη από την παρακείμενη πηγή.

SPHLAIO-EYRIPIDI026Με βάση τα ευρήματα από τους χώρους του (ανάμεσά τους, χέρι από μαρμάρινο άγαλμα Διονύσου, φαλλοί, μελαμβαφείς κάνθαροι και ενσφράγιστα καλύμματα κυψελών), το αγροτικό αυτό Σαλαμινιακό ιερό,σε χρήση κατά τον 3ο-2ο αι. π.Χ., ήταν προορισμένο για την λατρεία του Διονύσου, πιθανώτατα για την συλλατρεία Διονύσου και Ευριπίδη, δηλ. του θεού-προστάτη του αρχαίου δράματος και του ποιητή των Βακχών, στη φάση της μεταθανάτιας δόξας του

Γιάννος Γ. Λώλος

Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Διευθυντής Πανεπιστημιακής Ανασκαφής Σαλαμίνος

Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

EYRIPIDIS

Ευριπίδης Ο Αρχαίος ‘Ελληνας τραγικός ποιητής

 

[td_block_16 custom_title=»ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ » header_color=»rgba(30,115,190,0.8)» category_id=»110″ td_filter_default_txt=»50″]
[td_block_16 custom_title=»ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ» header_color=»#709abf» category_id=»45″]

ΛΑΥΡΙΟ » Ο Θησαυρός της γής»

Κείμενο: Κώστας Χριστοφιλόπουλος

Φωτο: Βασίλης Λάππας

Ο διερχόμενος ταξιδιώτης από τη σημερινή πόλη του Λαυρίου, είτε πηγαίνοντας προς Σούνιο, είτε προς Μεσόγεια, είτε επειδή θα μεταβεί σε κάποιο προορισμό μέσω λιμανιού, ελάχιστα υποπτεύεται τον πλούτο και την ιστορία που κρύβει αυτός ο τόπος, και την αδιάκοπη εξέλιξή του από την αρχαιότητα έως σήμερα.

 

Η ζωή και η ιστορία της περιοχής στην αρχαιότητα, ήταν απόλυτα συνυφασμένη με την πορεία της Αθήνας, αφού η περιοχή ανήκε στη χώρα της μοναδικής πόλης-κράτους της Αττικής. Βασικό χαρακτηριστικό της περιοχής, είναι η γεωλογική δομή του υπεδάφους της το οποίο είναι εξαιρετικά πλούσιο σε πολλών ειδών μεταλλεύματα και ορυκτά. Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα, η μεταλλευτική εκμετάλλευση της Λαυρεωτικής άρχισε τουλάχιστον το 3000 π.Χ. Όλοι οι μεγάλοι πολιτισμοί του προϊστορικού Αιγαίου φαίνεται ότι προμηθεύονταν από εδώ τις αναγκαίες ποσότητες αργύρου, μολύβδου και χαλκού. Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα, τα μεταλλεία του Λαυρίου, άρχισαν να αποτελούν αποφασιστικό και αναντικατάστατο ρυθμιστή της εξέλιξης της Αθηναϊκής πολιτείας, από τον 6ο αιώνα π.Χ. αιώνα.