Λαύριο – Λαυρεωτική: Ο θησαυρός της γης

LAYRIO_VASSILIS_LAPPAS_006

Λαύριο – Λαυρεωτική: Ο θησαυρός της γης

Κείμενο: Κώστας Χριστοφιλόπουλος

Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

 

Ο διερχόμενος ταξιδιώτης από τη σημερινή πόλη του Λαυρίου, είτε πηγαίνοντας προς Σούνιο, είτε προς Μεσόγεια, είτε επειδή θα μεταβεί σε κάποιο προορισμό μέσω λιμανιού, ελάχιστα υποπτεύεται τον πλούτο και την ιστορία που κρύβει αυτός ο τόπος, και την αδιάκοπη εξέλιξή του από την αρχαιότητα έως σήμερα.

Η ζωή και η ιστορία της περιοχής στην αρχαιότητα, ήταν απόλυτα συνυφασμένη με την πορεία της Αθήνας, αφού η περιοχή ανήκε στη χώρα της μοναδικής πόλης-κράτους της Αττικής.

 

 

Βασικό χαρακτηριστικό της περιοχής, είναι η γεωλογική δομή του υπεδάφους της το οποίο είναι εξαιρετικά πλούσιο σε πολλών ειδών μεταλλεύματα και ορυκτά.

Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα, η μεταλλευτική εκμετάλλευση της Λαυρεωτικής άρχισε τουλάχιστον το 3000 π.Χ. Όλοι οι μεγάλοι πολιτισμοί του προϊστορικού Αιγαίου φαίνεται ότι προμηθεύονταν από εδώ τις αναγκαίες ποσότητες αργύρου, μολύβδου και χαλκού. Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα, τα μεταλλεία του Λαυρίου, άρχισαν να αποτελούν αποφασιστικό και αναντικατάστατο ρυθμιστή της εξέλιξης της Αθηναϊκής πολιτείας, από τον 6ο αιώνα π.Χ. αιώνα. Από τις αρχές ήδη του αιώνα αυτού, η Αθήνα, χρησιμοποιώντας τον άργυρο της Λαυρεωτικής, άρχισε να κόβει το δικό της νόμισμα, τις περίφημες «αθηναϊκές γλαύκες», με την κεφαλή της Αθηνάς από τη μια όψη και την γλαύκα από την άλλη, που πολύ σύντομα κυριάρχησαν στις συναλλαγές για μακρό χρονικό διάστημα, σε όλο το χώρο της Μεσογείου.

Με τα έσοδα από τα μεταλλεία της Μαρώνειας, της σημερινής Καμάριζας, ναυπηγήθηκε ο στόλος που καταναυμάχησε τους Πέρσες το 480 π.Χ. , ενώ η πραγματοποίηση των οικοδομικών προγραμμάτων του χρυσού αιώνα οφείλεται εν πολλοίς στις προσόδους από τη Λαυρεωτική γη. Σταθμό στη λειτουργία των μεταλλείων αποτελεί το 413 π.Χ. όταν μετά τον πόλεμο στη Δεκέλεια οι δούλοι που εργάζονταν στο Λαύριο εξεγέρθηκαν κατά των Αθηναίων και κατέφυγαν στους αντιπάλους.

Το κυριότερο οικιστικό κέντρο της Λαυρεωτικής κατά την Προϊστορική περίοδο ήταν ο Θορικός, στον δίκορφο λόφο που σήμερα ονομάζεται Βελατούρι. Εδώ βρίσκεται και το ομώνυμο αρχαίο θέατρο, του οποίου το μέγεθος και οι πολλές χιλιάδες χωρητικότητά του, προβληματίζει τους σύγχρονους ερευνητές, οι οποίοι υποθέτουν ότι εκτός από τους λιγοστούς μόνιμους πολίτες Αθηναίους, ιδιοκτήτες των μεταλλείων, τις παραστάσεις παρακολουθούσαν και δούλοι, εργάτες στα ορυχεία.

Οι ακτές της Λαυρεωτικής παρουσιάζουν πλούσιο διαμελισμό με πολλούς όρμους, κυριότεροι από τους οποίους είναι οι: Ράφτης, Δασκαλειό, Θορικού, Λαυρίου, Λεγρενών και Αναβύσσου. Νοτιότερο άκρο είναι το Ακρωτήριο Σούνιο, όπου βρίσκονται τα ερείπια του περίφημου ναού του Ποσειδώνος, ένα από τα λαμπρότερα οικοδομήματα της κλασικής αρχαιότητας.

Η ιστορία του νεότερου Λαυρίου αρχίζει από τη στιγμή που την περιοχή επισκέπτεται ο Ανδρέας Κορδέλλας, γεωλόγος-μηχανικός από τη Σμύρνη, σπουδαγμένος στο περίφημο Πανεπιστήμιο του Φράιμπεργκ της Γερμανίας.

Ο Κορδέλλας χτενίζει τη Λαυρεωτική γη από άκρη σε άκρη και το έμπειρο μάτι του διακρίνει μονομιάς το θησαυρό που κρύβεται εκεί. Στη λεπτομερή αναφορά του προς το Ελληνικό Υπουργείο Οικονομικών σημειώνει ότι οι σωροί των σκουριών, του άχρηστου δηλαδή μεταλλεύματος που απέμενε μετά την καμίνευση του χρήσιμου μεταλλεύματος κατά την αρχαιότητα, έφθαναν το 1.500.000 τόνους και είχαν 10 % περιεκτικότητα ακόμη σε μολύβι, μπορούσαν δηλαδή να δώσουν 50 γρ. άργυρο ανά τόνο, Παράλληλα, ένα άλλο πεταμένο υλικό, οι εκβολάδες, τα χονδρά φτωχά μεταλλεύματα που οι αρχαίοι είχαν ξεδιαλέξει με τα χέρια ως άχρηστα, μαζί με τους πλυνίτες, το τριμμένο φτωχό μετάλλευμα, έφθαναν αντίστοιχα τους 1.000.000 τόνους και 9.000.000 τόνους με 6,75% περιεκτικότητα σε μόλυβδο και μπορούσαν να δώσουν 140 γρ. άργυρο ανά τόνο.
Η μελέτη αυτή του Ανδρέα Κορδέλα, κίνησε το ενδιαφέρον του Ιταλού Ι. Σερπιέρι, ο οποίος σε συνεργασία με τους Γάλλους Ρου και Φραισινέ, άρχισε η εκμετάλευση το 1864.
Η εταιρεία Roux-Serpieri-Fressynet C.E., δεν περιορίζεται μόνο στην εκμετάλλευση των σκωριών, προχωρεί και στην εξόρυξη υπόγειου μεταλλεύματος σε έκταση παραχωρημένη από το ελληνικό δημόσιο, που συνολικά φθάνει τα 15.000 στρέμματα και επιπλέον προσπαθεί να οικειοποιηθεί τις σκουριές της Κοινότητας Κερατέας και της Μονής Πεντέλης αλλά και τις εκβολάδες.

Αυτό την φέρνει αντιμέτωπη με το ελληνικό κράτος με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί το περίφημο «Λαυρεωτικό Ζήτημα» που πήρε τεράστιες διαστάσεις και έφθασε στο σημείο να απειλείται η Ελλάδα με βομβαρδισμό από γαλλικά πλοία. Τελικά το ζήτημα λύθηκε με συμβιβασμό: Η εταιρεία Roux-Serpieri-Fressynet αγοράσθηκε από τον Ανδρέα Συγγρό αντί 11.500.000 χρυσών φράγκων για την επεξεργασία των σκωριών και των εκβολάδων και μετονομάσθηκε σε Εταιρεία των Μεταλλουργείων Λαυρίου (Ελληνική) και ο Σερπίερι ίδρυσε το 1875 την Companie Francaise de Mines du Laurium (Γαλλική) στη θέση Κυπριανός με αντικείμενο την εκμετάλλευση των μεταλλείων του Λαυρίου.

Οι δύο εταιρείες, παρόλο που ιδρύθηκαν την ίδια εποχή, δεν είχαν την ίδια πορεία: Το 1917 η Ελληνική Εταιρεία, όταν εξαντλείται το προς εκμετάλλευση υλικό, σταματά τις εργασίες της και το 1930 εκποιεί (πουλά) τις εγκαταστάσεις της. Αντίθετα, η Γαλλική εταιρεία λειτουργεί μέχρι το 1982, οπότε και νοικιάζει τις εγκαταστάσεις της στην Ελληνική Μεταλλουργική Εταιρία, η οποία θα κλείσει και αυτή οριστικά το 1989.
Το νεότερο Λαύριο, σήμερα, 130 χρόνια μετά τη γέννησή του, διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τα κτήρια και το μηχανολογικό εξοπλισμό των εργοστασίων που σημάδεψαν την ιστορία του. Ολόκληρη η πόλη μοιάζει με ένα ανοικτό μουσείο βιομηχανίας, που σπάνια κανείς συναντά όμοιό του σε όλη την Ευρώπη.

 

Οι εγκαταστάσεις που κτίσθηκαν για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες της μεταλλουργίας, τα μεταλλοπλύσια (πλυντήρια), οι φούρνοι, οι επιπλεύσεις, οι ενεργειακοίσταθμοί, τα χημεία, τα μηχανουργεία, οι αποθήκες υλικών, τα ορυχεία, τα πηγάδια, ο σιδηρόδρομος και οι λιμενικές κατασκευές παρουσιάζουν ένα πανόραμα της βιομηχανικής εξέλιξης στην Ελλάδα. Παράλληλα, τα λίγα κτήρια που απέμειναν από την Ελληνική Εταιρεία και τα 39 συνολικά κτήρια της Γαλλικής Εταιρείας που διατηρούνται σχεδόν άθικτα στην περιοχή του Κυπριανού, εκεί όπου σήμερα είναι το Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, μας δίνουν μια εικόνα της εξέλιξης της βιομηχανικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα .
Τα περισσότερα κτήρια σχεδιάστηκαν από Γάλλους μηχανικούς στον τύπο των μεγάλων στεγασμένων βιομηχανικών χώρων που κατασκευάζονταν στα τέλη του 19ου αιώνα και σε άλλες βιομηχανικές πόλεις της Ελλάδας, όπως στον Πειραιά, την Πάτρα και την Ερμούπολη της Σύρου. Κεραμοσκέπαστες αίθουσες, κτισμένες η μια δίπλα στην άλλη, έχουν στη πρόσοψη τόξα από λευκό μάρμαρο και κόκκινο τούβλο και στρογγυλούς φεγγίτες, τα «μάτια του βοδιού», όπως λέγονται χαρακτηριστικά. Και από μέσα, αντί για τοίχους, υποστυλώματα από χυτοσίδηρο που διπλασίαζαν ή και τριπλασίαζαν το χώρο.

ΚΟΥΚΛΙΟΙ «ΝΑ ΒΟΥΛΙΑΖΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ ΤΟΥ»

KOYKLIOI_01ΚΟΥΚΛΙΟΙ 

» Να Βουλιάξεις στην Ομορφιά του «

Κείμενα Κώστας Χριστοφιλόπουλος

Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

ΓΕΩτρόπιο τεύχος 200 Σαββάτο 07/02/2004

 

 

Το βοριαδάκι του φθινοπώρου που κυλάει απ’ τις πλαγιές του Κασιδιάρη μας περονιάζει και κάνει τις καλαμιές του Βάλτου, της μικρής ορεινής λίμνης κοντά στο χωριό Κουκλιοί   να θροίζουν, σαν να θέλουν να τραγουδίσουν τον ερχομό της αυγής

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-0007Φθάσαμε εδώ πολύ πριν ξημερώσει για να φωτογραφήσουμε τις μαγευτικές αντανακλάσεις που δημιουργεί το φεγγαρόφωτο στα νερά , αλλά και την πρωινή ομίχλη , καθώς θα υποχωρεί , από τον ερχομό των πρώτων αχτίδων του ήλιου.

Βρισκόμαστε σε μια από τις ωραιότερες αλλά λιγότερο γνωστές περιοχές της Ηπείρου, στην κοιλάδα του άνω Καλαμά και συγκεκριμένα στο δυτικό όριό της που είναι η κορυφογραμμή του βουνού.

Ο ήλιος αρχίζει να φωτίζει σιγά σιγά το τοπίο, οι αποχρώσεις βοηθούμενες και από τη διαύγεια των νερών της λίμνης δημιουργούν ανεπανάληπτα στιγμιαίας διάρκειας εικαστικά έργα, σ’ ένα αρμονικό σύμπλεγμα με τα νούφαρα και τις αγριοκαλαμιές.

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-0008Ο Βάλτος είναι το καταφύγιο για τις αγριόπαπιες και τα άλλα υδρόβια , τα οποία όμως παρά την απαγόρευση του κυνηγίου στην περιοχή της λίμνης, κινδυνεύουν από τους λαθροκυνηγούς που βρίσκουν εύκολη λεία στα ήρεμα νερά.

Ανηφορίζουμε προς την πλαγιά φθάνουμε σ’ ένα πλάτωμα το οποίο καλύπτεται τα σκιερά αιωνόβια πλατάνια , που ριζώνουν πάνω στα άφθονα νερά , που φθάνουν εδώ από τις πηγές του Κασιδιάρη και τροφοδοτούν διαρκώς το Βάλτο.

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-0002Συνεχίζουμε την ανάβαση και σε λίγο αντικρίζουμε χωμένο μέσα στο δάσος το εκκλησάκι των Αγίων Αναργύρων το οποίο είναι χτισμένο δίπλα στα ερείπια του παλιού ναού.

Μπροστά μας απλώνονται οι δασωμένες πλαγιές του βουνού και στο βάθος ο κάμπος με τη λίμνη.

Από το   σημείο αυτό φαίνεται σαν όμορφο κεντημένο χαλί ολόκληρη η κοιλάδα του άνω Καλαμά, με τα ποτάμια της , τις καλλιέργειες, μερικά απ’ τα χωριά της και γύρω τα βουνά. Το μάτι μας φθάνει βόρεια ως τα αλβανικά βουνά, ανατολικά είναι τα βουνά του Ζαγοριού και νότια βλέπουμε την Ζίτσα έως τις βόρειες κορυφογραμμές που ορίζουν την κοιλάδα των Ιωαννίνων.

Η κοιλάδα του άνω Καλαμά αρχίζει βόρεια από τις πηγές του ποταμού Καλαμά, στους πρόποδες του Αϊ Λιά Δολιανών και τελειώνει νότια στο χωριό Σουλόπουλο και νοτιοδυτικά στη Βροσύνα.

Η περιοχή είναι από τις ωραιότερες και παραγωγικότερες της Ηπείρου.

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-00002

Το φθινόπωρο του 1809 ο Λόρδος Βύρων, πηγαίνοντας από τα Γιάννενα προς το Τεπελένι, φιλοξενήθηκε δύο μέρες στο μοναστήρι του Αϊ Λιά Ζίτσας σε υψόμετρο 780 μέτρων. Όταν από εκεί ψηλά αντίκρισε την κοιλάδα, έμεινε έκθαμβος από την ομορφιά της και στο βιβλίο του, Τσιάιλντ  Χάρολντ, έγραψε έναν ύμνο γι’ αυτή.

Η γη είναι έφορη και είναι δυνατή η αποδοτική καλλιέργεια μιας μεγάλης ποικιλίας γεωργικών προϊόντων, από δημητριακά , όσπρια και ρύζι, μέχρι κηπευτικά , οπωροφόρα δένδρα και αμπέλια. Την παραγωγικότητα της κοιλάδας την ευνοούν και τα πολλά νερά της, ποτάμια και πηγές, καθώς και οι συχνές βροχοπτώσεις χειμώνα καλοκαίρι.

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-00001Στα γύρω υψώματα της κοιλάδας του άνω Καλαμά, σώζονται ερείπια έξη αρχαίων πόλεων και ακροπόλεων που αποτελούσαν για τους Μολοσσούς που ήταν οι αρχαίοι κάτοικοι της κοιλάδας, ένα αμυντικό συγκρότημα κατά των επιδρομέων που θα επιχειρούσαν να μπουν σ’ αυτήν. Τα αρχαία βρίσκονται στις περιοχές Παλιογκρίμπιανη, στο  Σώσινο, στη Σιούτιστα , στο Δεσποτικό, στη Χρυσόρραχη και στο Λεπροβούνι.

Τα ίδια υψώματα αποδείχθηκαν σπουδαίες στρατηγικές θέσεις, και κατά τον ελληνοιταλικό πόλεμο του 1940 , όταν αποτέλεσαν φραγμό στον Ιταλικό στρατό.

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-0004Eπιστρέφουμε στο ξωκκλήσι όπου κάθε χρόνο οι ντόπιοι στη γιορτή των Αγίων Αναργύρων, διοργανώνουν μεγάλη γιορτή με παραδοσιακοούς χορούς και τραγούδια, και παίρνουμε τον κατηφορικό δρόμο πρός το χωριό Λίθινο.   Σε μικρή απόσταση από την λίμνη συναντάμε πολλές πηγές οι οποίες τροφοδοτούν τις καλιέργειες στον κάμπο.

Κοντά στις πηγές υπήρχαν παλαιότερα, εκτροφεία πέστροφας τα οποία έχουν εγκαταλειφθεί.

Στο σημείο αυτό ο Κασιδιάρης δεν δικαιολογεί το σημερινό του όνομα, αφού τα πλατάνια και οι αγριοκαστανιές δημιουργούν ΄μαζί με τις βαλανιδιές τα πουρνάρια τα σφενδάμια τα κέδρα και τις αγριαχλαδιές, πυκνό δάσος. Το παλαιότερο όνομα του  ήταν Σιούτιστα, αλλά οι κάτοικοι της περιοχής αρχικά σαν παρατσούκλι, επειδή πράγματι μια από τις πιο ψηλές κορυφές του είναι γυμνή από δένδρα και θάμνους, τον ονόμασαν Κασιδιάρη.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0025Καθώς ο κατακόκκινος ήλιος είναι έτοιμος να χαθεί πίσω από την κορυφογραμμή λίγο πιο ψηλά απ’το σημείο που βρισκόμαστε, και οι πλαγιές του ήμερου βουνού αρχίζουν να σκουραίνουν και να γεμίζουν με σκιές, ανηφορίζουμε γρήγορα προς τη λίμνη για να προλάβουμε την φωτογράφηση του Βάλτου με το τελευταίο φως της μέρας.

Τη μοναδική σιωπή του ορεινού τοπίου σπάζουν κατά διαστήματα, τα βατράχια της λίμνης και οι κρωξιές από τις πάπιες που κατευθύνονται πλέοντας ανάμεσα απ’τα νούφαρα και τις αγριοκαλαμιές προς τις φωλιές τους και μοιάζουν να αποχαιρετούν εμάς, τους παράξενους επισκέπτες , που τους τάραξαν τη γαλήνη.

[td_block_1 custom_title=»ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ » header_text_color=»#1e73be» header_color=»#ffffff» category_id=»59″ limit=»9″]

1821 ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΟ ΣΕ ΧΡΟΝΟ

MARTIOS-1833

Μάρτιος μήνας και μήνας μνήμης, γι’ αυτό η σκέψη όλων των Ελλήνων τρέχει –πού αλλού;– στο 1821.

Επιμέλεια κειμένων  Δημήτρης Η. Λούκας

Πρόεδρος της Ένωσης Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος Ε.Δ.Σ.Τ.Ε

Πολιτειολόγος-Ιστορικός

 

 

Όταν ξέσπασε η Επανάσταση κι άρχισε ο αγώνας για την απελευθέρωσή μας από τον τουρκικό ζυγό, η Ελληνική ψυχή κυοφορούσε από την άλλη κι όλας μέρα της άλωσης της Κωνσταντινούπολης, μία μόνιμη σκέψη: «πάλι με χρόνια με καιρούς, πάλι δικά μας θά’ναι».

MARTIOS-1839Ο αγώνας, ο οποίος ξεσήκωσε ολόκληρη την τότε Ευρώπη, με τους ηρωϊσμούς, τα κατορθώματα των Ελλήνων, τα ολοκαυτώματα, τους ποταμούς του αίματος, προκάλεσε την αγανάκτηση των Ευρωπαίων και άλλαξε το κλίμα της Ιεράς Συμμαχίας, σε συμπαράσταση και βοήθεια προς την μαχόμενη για την Ελευθερία της Ελλάδα. Κι αυτός ο αγώνας δεν είχε κρατούμενα, όλα ήταν για την Ελλάδα και την Ελευθερία.

Ο χρόνος αποτελεί μία υπαρκτή πραγματικότητα, μέσα στην οποία καταγράφεται και η ανθρώπινη ιστορία. Τις μέρες που εμείς οι Έλληνες γιορτάζουμε την επέτειο του 1821, ένα αίσθημα αισιοδοξίας γεννιέται και πλανάται στον Ελεύθερο Ελλαδικό χώρο και στο γύρω εορταστικό περιβάλλον.

MARTIOS-1838Η Επανάσταση του 1821 και από μέρα σε μέρα κι από χρόνο σε χρόνο, κράτησε έως το 1829, όπου δόθηκε η τελευταία μάχη της Ελληνικής Επαναστάσεως (12 Σεπτεμβρίου 1829, η Μάχη της Πέτρας).

Ας ξετυλίξουμε το κουβάρι του χρόνου κι ας θυμηθούμε τα πιο σημαντι-κά γεγονότα, από χρόνο σε χρόνο της Νεότερης Ιστορίας μας:

 

1   8   2   1

 

MARTIOS-183722 Φεβρουαρίου  Διάβαση του ποταμού Προύθου από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη και η είσοδός του στη Μολδοβλαχία.

12 Μαρτίου  Πέφτουν οι πρώτοι πυροβολισμοί της Επανάστασης: αρματωλοί και κλέφτες σκοτώνουν δύο ανθρώπους του βοεβόδα των Καλαβρύτων, Ιμπραήμ Αρναούτογλου, που είχε ξεκινήσει για την Τριπολιτσά,  επικεφαλής μεγάλου στρατιωτικού τμήματος.

17 Μαρτίου Ο Σ. Χαραλάμπης και οι Πετμεζαίοι αποκλείουν τους Τούρκους των Καλαβρύτων στους Τρεις Πύργους.

MARTIOS-183221 Μαρτίου  Επίθεση κατά των Καλαβρύτων. Την ενήργησαν οι Σ. Θεοχαρόπουλος, Ν. Σολιώτης. Ι. Παπαδόπουλος, Βασίλειος και Νικόλαος Πετμεζάς, με αποτέλεσμα να παραδοθούν ο «πολύς» Αρναούτογλου και οι Τούρκοι του.

22 Μαρτίου  Επανάσταση των Πατρών. Οι πρόκριτοι και οπλαρχηγοί της Αχαΐας (Αν-δρέας Λόντος, Ανδρέας Ζαΐμης, Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος και άλλοι) υψώνουν τη σημαία που ευλογεί ο Παλαιών Πατρών Γερμανός. Σχηματίζεται το «Επαναστατικό Διευθυντήριο».

23 Μαρτίου  Επανάσταση στην Καλαμάτα. Οι Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, Θεόδω-ρος Κολοκοτρώνης και άλλοι πρόκριτοι και οπλαρχηγοί της Μεσσηνίας, υψώνουν τη σημαία. Ιδρύεται η πρώτη Γερουσία.

MARTIOS-183125 Μαρτίου Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός κηρύσσει επίσημα στην μονή της Αγίας Λαύρας την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, με σύνθημα «Ελευθε-ρία ή Θάνατος!»

26 Μαρτίου Κηρύσσεται η Επανάσταση στις Σπέτσες από τους: Γεώργιο, Πάνο και Π. Μπότσαρη, οι οποίοι κατεβάζουν τα τουρκικά εμβλήματα από το Διοι-κητήριο και στη θέση της ημισελήνου υψώνουν το Χριστιανικό Σταυρό.

MARTIOS-183027 Μαρτίου Αποκλεισμός των Τούρκων στην Ακροκόρινθο. Ο Πανουργιάς υψώνει τη σημαία της Επαναστάσεως στα Σάλωνα (Άμφισσα).

28 Μαρτίου  Επανάσταση στο Λιδωρίκι.

29 Μαρτίου Ο Αθανάσιος Διάκος υψώνει τη σημαία στη Λιβαδειά.

31 Μαρτίου Σφαγή Χριστιανών στη Σμύρνη.

MARTIOS-184310 Απριλίου Τα Ψαρά εισέρχονται στον αγώνα υπέρ της Ανεξαρτησίας, με αρχηγό του στόλου τους το Νικολή Αποστόλη. Απαγχονισμός του Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε’.

16 Απριλίου Η Ύδρα ακολουθεί τη μοίρα του επαναστατημένου Γένους, με πρωτερ-γάτη τον Ιάκωβο Τομπάζη, που έγινε και αρχηγός των ηνωμένων στόλων Ύδρας, Σπετσών και Ψαρών.

17 Απριλίου Επανάσταση στη Σάμο. Σκηνοθετημένη πρόσκληση Αρχιερέων και Προεστών της Πελοποννήσου στην Τρίπολη. Ο Μητροπολίτης Δανιήλ και άλλοι κληρικοί, καθώς και πρόκριτοι της Πελοποννήσου, φυλακίζο-νται για αποδυνάμωση της Εθνεγερσίας.

MARTIOS-182722 Απριλίου Έπειτα από πραγματική γιγαντομαχία, συλλαμβάνεται κοντά στις Θερμο-πύλες και στη γέφυρα της Αλαμάνας, ο Αθανάσιος Διάκος, σουβλίζεται από άνδρες του Ομέρ Βρυώνη και καίγεται ζωντανός.

25 Απριλίου Οι Έλληνες περιορίζουν τους Τούρκους των Αθηνών στην Ακρόπολη.

28 Απριλίου Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ονομάζεται Αρχιστράτηγος στην Καρύ-ταινα.

MARTIOS-184029 Απριλίου Επαναστατούν πολλά από τα νησιά του Αιγαίου Πελάγους: Κάσος, Κάρπαθος, Χάλκη, Πάτμος, Νίσυρος, Κάλυμνος, Λέρος, Αστυπάλαια.

7 Μαΐου Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος ενεργεί, με 120 επιλέκτους του, μεγαλειώδη έξοδο από το Χάνι της Γραβιάς.

12-13 Μαΐου Μάχη στο Βαλτέτσι. Πρώτη μεγάλη νίκη στην Πελοπόννησο (Κολοκο-τρώνης-Μουσταφάμπεης).

MARTIOS-182518 Μαΐου Μάχη στα Δολιανά της Κυνουρίας. Ο Νικηταράς κατατροπώνει τον Κεχαγιάμπεη.

20 Μαΐου Επανάσταση στο Μεσολόγγι.

21 Μαΐου Εβδομήντα καπεταναίοι από όλα τα μέρη της Κρήτης συγκεντρώνονται στα Σφακιά.

28 Μαΐου  Ναυμαχία στην Ερεσσό της Λέσβου (ο Τομπάζης και ο Σαχτούρης). Πυρπόληση της τουρκικής φρεγάτας από τον Παπανικολή.

7 Ιουνίου Μάχη στο Δραγατσάνι της Μολδοβλαχίας. Καταστροφή Ιερού Λόχου.

MARTIOS-184913 Ιουνίου Επανάσταση στην Κρήτη.

19 Ιουνίου  Φθάνει στο Άστρος ο Δημήτριος Υψηλάντης και ανακηρύσσεται αρχι-στράτηγος των Ελληνικών Επαναστατικών Δυνάμεων.

9 Ιουλίου Η τουρκική φρουρά παραδίδει την Ακρόπολη των Αθηνών στους Έλλη-νες.


8 Σεπτεμβρίου 
Ολοκαύτωμα στη μονή του Σέκκου. Ο Γεωργάκης Ολύμπιος και οι λίγοι οπαδοί του ανατινάζονται με την πυριτιδαποθήκη.

23 Σεπτεμβρίου Άλωση της Τριπολιτσάς από τον Θ. Κολοκοτρώνη και τους συνεργάτες τους.

20 Δεκεμβρίου Η Εθνική ΣυνέMARTIOS-1822λευση Επιδαύρου εκλέγει το «Εκτελεστικόν Σώμα», την πρώτη δηλαδή Ελληνική Κυβέρνηση. Πρόεδρος ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, μέλη οι: Αθαν. Κανακάρης. Αναγν. Δεληγιάννης, Ιω. Ορλάνδος και Ιω. Λογοθέτης και μινίστροι (υπουργοί) οι Β. Νέγρης, Ιω. Κωλέττης. Π. Νοταράς, Ν. Μπότσαρης κ.ά. Ο Υψηλάντης εξάλλου εξελέγη Πρόεδρος του «Βουλευτικού Σώματος», της Βουλής δηλαδή και σημαία ορίστηκε η Γαλανόλευκη.

1   8   2   2

 1η Ιανουαρίου MARTIOS-1821Η Εθνική Συνέλευση της Επιδαύρου αποφασίζει με διακήρυξή της, την Ανεξαρτησία του Έθνους.

20 Φεβρουαρίου Ναυμαχία Πατρών. Η πρώτη σημαντική ναυμαχία στον Αγώνα και νίκη των Ελλήνων (Μιαούλης-Σαχτούρη-Κριεζής).

11 Μαρτίου Επανάσταση στη Χίο, με την υποκίνηση του Λυκούργου Λογοθέτη.

30 Μαρτίου Τουρκικός στρατός, υπό τον Καρά Αλή, αποβιβάζεται στη Σάμο και ενεργεί τρομερές σφαγές και λεηλασίες. Στη νήσο Χίο βρήκαν το θάνατο 23.000 κάτοικοι, ενώ 48.000 αιχμαλωτίστηκαν ή πουλήθηκαν σκλάβοι.

MARTIOS-1842Ο Κωνσταντίνος Κανάρης ανατινάζει με τον πυρπολικό του τη ναυαρχίδα του Καρά Αλή στα νερά της Χίου και προκαλεί το θάνατο σε 2.000 Τούρκους.

29 Ιουνίου Ο Δράμαλης, διορισμένος από το Σουλτάνο αρχιστράτηγος του τουρκι-κού στρατού, προελαύνει ανενόχλητος σχεδόν και φθάνει στην Κόρινθο.

4 Ιουλίου Ο Ρεσίτ πασάς επιτίθεται με 6.000 άνδρες στο στρατόπεδο Πέτα και εξο-λοθρεύει πολλούς Επτανήσιους και όλους σχεδόν τους Φιλέλληνες που είχαν συγκεντρωθεί εκεί.

25 Ιουλίου Ο Κολοκοτρώνης και οι Νικήτας, Παπαφλέσσας και Υψηλάντης, εξοντώ-νουν 3.000 άνδρες του Δράμαλη στα Δερβενάκια.

7130000_orig8 Σεπτεμβρίου Ναυμαχία στον Αργολικό Κόλπο. Ο τουρκικός στόλος αναγκάζεται σε φυγή.

9 Οκτωβρίου Ο Κανάρης πυρπολεί δίκροτο του τουρκικού στόλου στην Τένεδο.

30 Νοεμβρίου Οι Έλληνες καταλαμβάνουν το Ναύπλιο, οι Τούρκοι επίσημοι παρέδοσαν τα κλειδιά του φρουρίου και υπέγραψαν συνθήκη με τον Κολοκοτρώνη.

25 Δεκεμβρίου Ο Ρεσίτ πασάς (ο επονομαζόμενος Κιουταχής), ο Ομέρ Βρυώνης και ο Γιουσούφ πασάς, στρατοπεδευμένοι από τα τέλη Οκτωβρίου έξω από το Μεσολόγγι, επιχειρούν την πρώτη έφοδο κατά του τείχους της Ιεράς Πόλης, αλλά παθαίνουν σωστή πανωλεθρία και λύνουν την πολιορκία. Ήταν Χριστούγεννα.

31 Δεκεμβρίου Ύστερα από ηρωϊκή έξοδο των Ελλήνων, υπό τον Μάρκο Μπότσαρη, οι Τούρκοι με τον Ομέρ Βρυώνη αναγκάζονται να λύσουν την πολιορκία.

1   8   2   3

 18 ΙανουαρίMARTIOS-1836ου Το Ναύπλιο ορίζεται έδρα της Ελληνικής Κυβερνήσεως.

23 Μαρτίου Εθνική Συνέλευση στο Άστρος Κυνουρίας.

24 Μαΐου Οι Τούρκοι κυριεύουν ολόκληρη την Εύβοια και περνούν «διά πυρός και σιδήρου» τη Φθιώτιδα, τη Φωκίδα και τη Λοκρίδα.

MARTIOS-18341η Ιουνίου Το Μεσολόγγι υφίσταται από ναυτικές δυνάμεις του Χοσρέφ πασά, θαλασσινό αποκλεισμό, ο οποίος όμως λύνεται σε λίγες μέρες.

9 Αυγούστου Νεκρός, στο Καρπενήσι, από εχθρική σφαίρα ο Μάρκος Μπότσαρης. Πρώτη ανάδειξη του Καραϊσκάκη.

24 Δεκεμβρίου Ο Λόρδος Βύρων φθάνει στην Ελλάδα.


1   8   2   4

 21 ΦεβροMARTIOS-1848υαρίου Συνάπτεται στο Λονδίνο το πρώτο Ελληνικό δάνειο 800.000 λιρών.

2 Μαρτίου Η Ελληνική Κυβέρνηση ορίζει έδρα της το Ναύπλιο, αλλά εγκαταστάθηκε στους Μύλους, γιατί το Ναύπλιο κατεχόταν από τον Πάνο Κολοκο-τρώνη. Ένας εμφύλιος πόλεμος έχει αρχίσει ήδη, κυρίως στην Πελοπόν-νησο, όπου ο Νικήτας εκστράτευσε εναντίον του Ναυπλίου και ο Κολο-κοτρώνης κατά της Τρίπολης.

7 Ιουνίου Ο Χουσεΐν αποβιβάζει 3.000 Αλβανούς στην Κάσσο, εξοντώνει και εξανδραποδίζει τον πληθυσμό.

MARTIOS-185322 Ιουνίου Ο Χοσρέφ πασάς καταλαμβάνει τα Ψαρά. Οι κάτοικοι, 30.000, είχαν την ίδια τύχη με της Κάσσου.

3 Ιουλίου Ο Ελληνικός στόλος, υπό τον Σαχτούρη, κατατροπώνει τον τουρκικό στα Ψαρά.

5 Αυγούστου Νίκες του Ελληνικού στόλου εναντίον του τουρκικού στην Ικαρία και στη Σάμο (Σαχτούρης-Κανάρης-Βατικιώτης-Λέκκας).

29 Αυγούστου Ναυμαχία του Γέροντα (Μυτιλήνη). Ο Μιαούλης και οι άλλοι καπετανέοι και πυρπολητές, πραγματοποιούν μία από τις μεγαλύτερες ναυτικές νί-κες εναντίον του ενωμένου τουρκο-αιγυπτιακού στόλου.

12 Νοεμβρίου Μάχες κυβερνητικών και αντικυβερνητικών, έξω από την Τρίπολη. Φόνος του Πάνου Κολοκοτρώνη.

MARTIOS-18511   8   2   5

 

5 Ιανουαρίου Ο Λόρδος Βύρων φθάνει στο Μεσολόγγι, όπου ανάλαβε το Σώμα των Σουλιωτών και ετοιμάζει εκστρατεία κατά των Τούρκων της Ναυπάκτου.

6 Φεβρουαρίου Φυλακίζονται στην Ύδρα ο Θ. Κολοκοτρώνης, Κανέλλος, Δεληγιάννης, Αναγνώστου και άλλοι αντάρτες.

12 Φεβρουαρίου Ο Ιμπραήμ αποβιβάζει 10.000 πεζούς και 1.000 ιππείς στη Μεθώνη.

MARTIOS-1829Ο Μιαούλης αιχμαλωτίζει δύο Αυστριακά πλοία που μετέφεραν τρόφιμα στους Τούρκους στην Πρέβεζα.

19 Απριλίου Θάνατος του Λόρδου Βύρωνα.

23 Απριλίου Αρχίζει ο αποκλεισμός του Μεσολογγίου.

11 Μαΐου Ο Ιμπραήμ κυριεύει το Ναυαρίνο.

18 Μαΐου Η Κυβέρνηση Ι. Κουντουριώτη αναγορεύει γενικό αρχηγό της Πελοπον-νήσου τον Κολοκοτρώνη, που είχε συλληφθεί και φυλακισθεί στην Ύδρα.

20 Μαΐου Στο Μανιάκι σκοτώνεται ο Παπαφλέσσας.

5 Ιουνίου Δολοφονία του Οδυσσέα Ανδρούτσου στην Ακρόπολη.

MARTIOS-182313 Ιουνίου Μάχη στο Ναύπλιο. Σημαντική νίκη των Ελλήνων εναντίον του Ιμπραήμ. Τραυματισμός του Καραϊσκάκη.

Αρχές Ιουλίου Μάχη στο Καρπενήσι. Νίκη του Καραϊσκάκη.

28 Σεπτεμβρίου Μάχη Καρβασαρά και ήττα των Τούρκων.

27 Δεκεμβρίου Στην πολιορκία του Μεσολογγίου προστίθεται ο Ιμπραήμ με 17.000 Αιγυπτίους.

1   8   2   6

 MARTIOS-182616 Ιανουαρίου Ναυμαχία έξω από το Μεσολόγγι. Οι Μιαούλης και Σαχτούρης προσπα-θούν να διασπάσουν τον αποκλεισμό.

26 Φεβρουαρίου Η φρουρά του Μεσολογγίου αποκρούει έφοδο του Ιμπραήμ.

23 Μαρτίου Υπογράφεται στην Πετρούπολη πρωτόκολλο μεταξύ Αγγλίας και Ρωσίας, για να ασκήσουν πίεση στην Τουρκία να καταπαύσει ο πόλεμος και να γίνει η Ελλάδα κράτος ημιαυτόνομο, υποτελές στον Σουλτάνο.

 6 Απριλίου Εθνική Συνέλευση στην Επίδαυρο.

MARTIOS-182810 και 11 Απριλίου Η Ηρωϊκή Έξοδος του Μεσολογγίου, η πτώση του οποίου επέφερε και ολική κατάκτηση της Δυτικής και Ανατολικής Ελλάδος από τους Τούρκους.

3 Ιουλίου Αρχίζει η πολιορκία των Αθηνών.

3 Αυγούστου Ο Κιουταχής και ο στρατός του κυριεύουν την Αθήνα.

6 Αυγούστου Ο Καραϊσκάκης ορίζεται αρχιστράτηγος της Ρούμελης.

24 Νοεμβρίου Μάχη στην Αράχωβα. Νίκη των Ελλήνων, με αρχηγό τον Καραϊσκάκη.

1   8   2   7

 MARTIOS-18224 Μαρτίου Μάχη στο Κερατσίνι. Νίκη Καραϊσκάκη.

19 Μαρτίου Εθνική Συνέλευση Τροιζήνος.

2 Απριλίου Η Εθνική Συνέλευση εκλέγει τον Καποδίστρια Κυβερνήτη της Ελλάδος.

22 Απριλίου Μάχη στο Φάληρο και θανάσιμος τραυματισμός του Καραϊσκάκη.

24 Ιουνίου Υπογράφεται στο Λονδίνο πρωτόκολλο μεταξύ των 3 μεγάλων δυνάμε-ων (Αγγλίας-Ρωσίας-Γαλλίας) για την ανεξαρτησία της Ελλάδος, με Κυβερνήτη τον Καποδίστρια.

20 Σεπτεμβρίου Ο Ιμπραήμ διατάζει την καταστροφή όλων των καρποφόρων δέντρων της Μεσσηνίας (καταστράφηκαν περίπου 85.000 δέντρα).

8 Οκτωβρίου Ναυμαχία Ναυαρίνου. Οι ναύαρχοι των 3 μεγάλων δυνάμεων, με 27 πλοία, καταστρέφουν το μεγαλύτερο μέρος του τουρκο-αιγυπτιακού στόλου, περίπου 130 πλοία (Αγγλία-Κόδρικτων, Ρωσία-Χέϋδεν και Γαλλία-Δεριγνύ).

1   8   2   8

 MARTIOS-18368 Ιανουαρίου Άφιξη Καποδίστρια στο Ναύπλιο.

14 Απριλίου Κήρυξη πολέμου της Ρωσίας εναντίον της Τουρκίας.

Αρχές Ιουλίου Οι Κυβερνήσεις της Αγγλίας και της Γαλλίας συμφωνούν να στείλουν στρατεύματα στην Ελλάδα, για να εκκαθαρίσουν τη χώρα από τον Αιγυ-πτιακό στρατό.

23 Σεπτεμβρίου Ο Ιμπραήμ εγκαταλείπει την Ελλάδα.

1   8   2   9

 MARTIOS-182710 Μαρτίου Υπογράφεται μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων η πράξη για την Ανεξαρτη-σία της Ελλάδος.

2 Μαΐου Παραδίδεται η τουρκική φρουρά της Ναυπάκτου.

8 Μαΐου Το Αιτωλικό και το Μεσολόγγι παραδίδονται στους Έλληνες.

11 Ιουλίου Εθνική Συνέλευση στο Άργος.

12 Σεπτεμβρίου Μάχη Πέτρας. Η τελευταία μάχη της Ελληνικής Επανάστασης. Νίκη των Ελλήνων.

 13 Σεπτεμβρίου Υπογράφεται στην Πέτρα συμφωνία, με την οποία οι Έλληνες άφηναν ελεύθερη δίοδο στις τουρκικές φρουρές να εγκαταλείψουν το Ελληνικό έδαφος.

1   8   3   0

 MARTIOS-183922 Ιανουαρίου [3 Φεβρουαρίου ν.ημ.] Υπογράφεται στο Λονδίνο το πρωτόκολλο που ανεκύρηξε την Ελλάδα κράτος τελείως ανεξάρτητο.

 

Επιμέλεια: Δημήτρη Η. Λούκα

Πολιτειολόγου-Ιστορικού

 

ΙΩΑΝΝΙΝΑ ¨Ηπειρώτικο Κόσμημα»

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-10002ΙΩΑΝΝΙΝΑ   » ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΚΟΣΜΗΜΑ»

 

Κείμενο: Κώστας Χριστοφιλόπουλος

Φωτογραφία: Βασίλης  Λάππας

 

 

    Βραδιάζει  στο  οροπέδιο  των  Ιωαννίνων  και  μεις  μετά  από  ένα  κοπιαστικό  ταξίδι  έξη  ωρών , ετοιμαζόμαστε  να  γευθούμε  το  σήμερα  μιας  πόλης , που  την  γνωρίζουμε  κυρίως  από  τους  θρύλους  και  τους  μύθους  που την  τυλίγουν.

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-0002Το  Μιτσικέλι  έχει  αρχίσει  να  παίρνει  ένα  μουντό  σκούρο  χρώμα ,  ο  ήλιος  έχει  πριν  λίγη  ώρα  βυθιστεί  στη  δύση  του  και  οι  δρόμοι  των  Ιωαννίνων  αρχίζουν  να  φωτίζονται  και  να  φαίνονται  διαφορετικοί , καθώς   το  κατευθυνόμενο  φως  τονίζει  τα  πανέμορφα  κτίρια  της  παλιάς  πόλης , όσα  έχουν  απομείνει  από  την  επιθετική  τσιμεντοποίηση  των  τελευταίων  δεκαετιών.

Αφήνουμε  για  την  άλλη  μέρα  την  περιπλάνησή  μας  στα  ίχνη  του  παρελθόντος  και  ακολουθούμε  το  βουερό  μελίσσι  του   φοιτητόκοσμου  που  έχει  πλημμυρίσει  τις  πλατείες  και  τα  παραλίμνια  καφέ, δίνοντας  μια  ξεχωριστή  ζωντάνια  στη  πόλη.

Βαδίζουμε  αργά  στη  προκυμαία  απολαμβάνοντες  τις  χρυσές  αντανακλάσεις  των  νερών  της  λίμνης  Παμβώτιδας , καθώς  την  φωτίζουν  τα  πολύχρωμα  λαμπιόνια  των  μαγαζιών , που  απλώνονται  δίπλα  στο  τείχος  του  κάστρου

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00018Η  πρώτη  μας εντύπωση  απ’  τα  Γιάννενα  είναι  ότι  βρισκόμαστε  σε  μια  ζωντανή, κοινωνική  και  ακμάζουσα  πόλη.

Πράγματι  ο  παραλιακός  δρόμος  της  ανατολικής  πλευράς  του  κάστρου  σφίζει  από  ζωή, καθώς  πλήθος  περιπατητών , όλων  των  ηλικιών , κάνει  την  βραδυνή  βόλτα  του.

Ρουφώντας  τη  μαγεία  του  σούρουπου , που  μας  κυκλώνει  καθώς  κυλάει  από  το  Μιτσικέλι  πάνω  στα  νερά , αναρωτιόμαστε  πως  θα  ήταν  τα  Γιάννενα  χωρίς  τη  λίμνη. Σίγουρα  θάχαν  λιγότερη  ιστορία  και  προ  πάντων   λιγότερη  ποίηση.

Παμβώτις, η  λίμνη  των  Ιωαννίνων  και  της  Κυρά  Φροσύνης  που  έχει  εμπνεύσει  πολλούς  δημιουργούς  με  τις  ανυπέρβλητες  ομορφιές  της, τους  θρύλους  της  και  τις  παραδόσεις  που, από  τα  βάθη  του  χρόνου, τη  συντροφεύουν.

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00013Μια  λίμνη, γνώριμη  οικεία  και  φιλική  που  πολλοί  ακόμα  και  ντόπιοι, αγνοούν  το  όνομά  της, συντροφεύει μες  στους  αιώνες  την  πόλη , με  τους  ψαράδες  της ,  τους  κυνηγούς  της  και  το  πανέμορφο  Νησί  της.

Χαμένοι  στις  εικόνες  που  δημιουργεί  ο  συνδιασμός  του  βουνού , της  λίμνης  και  του  κάστρου, με  ξάφνιασμα  ευχάριστο  αντιλαμβανόμαστε  ανάμεσα  στα  <<δασιά  τα  πλατάνια  του  Μώλου>> , την  ύπαρξη  δώδεκα  μεγάλων  σύγχρονων  μαρμάρινων  γλυπτών  να  κοσμούν  την  παραλία.

Τα  έργα  τα  σμίλεψαν  επί  τόπου  πριν  λίγα  χρόνια  δώδεκα  καλλιτέχνες, στην  πλειοψηφία  τους  ηπειρώτες.

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00014Η  λίμνη  των  Ιωαννίνων  και  το  κάστρο, έχουν  χαρακτηριστεί, όχι  άδικα , ως  μια  από  τις  ωραιότερες  γωνιές  της  Ελλάδας,  ωστόσο  το  φυσικό  αυτό  κάλος  απειλείται,  όπως  μας  πληροφόρησαν  αρκετοί  Γιαννιώτες , από  τους  ρύπους  και  τα  απόβλητα  που  συσωρεύονται  στο  βυθό  της  Παμβώτιδας.

<<Γαλαζοπράσινη  και  βαθειά, δίπλα  στη  μικρή  πόλη, απλώνεται  η  λιμνη. Μέσα  στα  νερά  της  καθρεφτίζει  τα  ψηλά  τα  τείχια…..πίσω  απ’ την  ανατολική  πλευρά  του  κάστρου, στην  άκρη  άκρη  της  λίμνης, πάνω  στην  όχθη  της, βρισκόταν  ο  μαχαλάς   των  ταμπάκικων…>>. Ετσι  περιγράφει  τον  χώρο  που  βρισκόμαστε  ο  Δημήτρης  Χατζής  στο  διήγημά  του  Ο  Σιούλας  ο  Ταμπάκος.

Ρωτώντας  μάθαμε  πως  σήμερα  πια  τα  παλιά  ταμπάκικα,τα  εργαστήρια  κατεργασίας  δέρματος, δεν  υπάρχουν.

Αλλα  γκρεμίστηκαν  και  άλλα  έγιναν  καφέ  και  εστιατόρια , σε  σημείο  μάλιστα  η  περιοχή  να  μοιάζει  με  τις  γειτονιές  του  Ψυρρή  στην  Αθήνα

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00017Την  άλλη  μέρα , με  το  χάραμα ,  συναντηθήκαμε  στην  πλατεία  Πύρρου, στην  οποία  βρίσκεται  το  άγαλμα  του  Βενιζέλου  και  τα  κτίρια  της  Νομαρχίας  και  του  Δικαστικού  Μεγάρου.

Η  υγρή  πρωϊνή  αύρα  που  έρχεται  απ’την  Παμβώτιδα , μας  περονιάζει .

Κατηφορίζουμε  την  οδό  Αβέρωφ  και  φθάνουμε  στην  κεντρική  πλατεία  της  25ης  Μαρτίου , με  προορισμό  το  πάρκο  Λιθαρίτσα  απ’το  οποίο  η  θέα  προς  τη  λίμνη  είναι  πολύ  καλή, ιδανικό  σημείο  για  φωτογράφηση.

Το  φρουριακό  συγκρότημα  της  Λιθαρίτσας , κτίστηκε  από  τον  Αλή  Πασά  στα  1807-1808  στη  θέση  παλαιότερου  μεσαιωνικού  οχυρού.

Ο  Αλής  είχε  κατασκευάσει  τρία  ανάκτορα  στη  Λιθαρίτσα, ένα  για  τον  εαυτό  του  και  τα  άλλα  δύο  για  τους  γιούς  του , Μουχτάρ  και  Βελή.

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00012Τα  σεράγια  είχαν  εντυπωσιάσει  τους  ξένους  περιηγητές  που  πέρασαν  από  την  περιοχή, Γουλιέλμο  Μαρτίνο Ληκ  και  Ερρίκο  Χόλλαντ, που  τα  περιέγραψαν  με  θαυμασμό  στα  οδοιπορικά  τους. Σήμερα  διασώζονται  τα  υπόγεια  και  τα  τείχη  του  φρουρίου , που  αναστηλώθηκαν  από  τον  ιδρυτή  της  Εταιρείας  Ηπειρωτικών  Μελετών, Κώστα  Φρότζο.

Στα  δεξιά  μας  μέσα  σ’ένα  καταπράσινο  πάρκο  που  είναι  η  πλατεία  25ης  Μαρτίου, στη  θέση  που  υπήρχε  κάποτε  το  ανάκτορο  του  Βελή, βρίσκεται  σήμερα  το  Αρχαιολογικό  Μουσείο  Ιωαννίνων, έργο  του  αρχιτέκτονα  Αρη  Κωνσταντινίδη, σχεδιασμένο  το  1965, το  οποίο  είναι  ένα  χαρακτηριστικό  δείγμα  της  μοντέρνας  αρχιτεκτονικής  στη  χώρα  μας.

Στο  μουσείο  εκτίθενται  συλλογές  ευρημάτων  από  πολλές  περιοχές  της  Ηπείρου, την  Καστρίτσα, την  Δωδώνη, το  Νεκρομαντείο  του  Αχέροντα, τον  Κοκκινοπηλό  και  το  Ασπροχάλικο , όμως  εμείς  δεν  μπορέσαμε  να  το  επισκεφθούμε  καθώς  γίνονται  αυτή την  περίοδο  εργασίες  αναδιαμόρφωσης  και  επέκτασης  του  κτιρίου.

Τα  Ιωάννινα  εμφανίζονται  για  πρώτη  φορά  σε  έγραφο  του  Πατριαρχείου  τον  9ο  αιώνα  ως  επισκοπή, ωστόσο  έχουν  διατυπωθεί  απόψεις  ότι  η  πόλη  δημιουργήθηκε  από  τον  αυτοκράτορα  Ιουστινιανό.

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00011Τον  13ο  αιώνα  ήταν  σημαντική  πόλη  του  Δεσποτάτου  της  Ηπείρου  και  γνώρισε  μεγάλη  οικονομική  ανάπτυξη  που  συνεχίστηκε  και  τους  επόμενους  αιώνες.Το  1430  παραδόθηκαν  κατόπιν  συμφωνίας  στους  Τούρκους  και  στα  τέλη  του  18ου  και  αρχές  του  20ου  αιώνα , έγιναν  το  κέντρο  της  ηγεμονίας  του  Αλή  πασά , περίοδος  κατά  την  οποία  παρουσιάζουν  την  μεγαλύτερη  οικονομική  και  πνευματική  τους  άνθιση.

Το  Κάστρο, τα  μοναστήρια  του  Νησιού  της  λίμνης  με  τις  θαυμάσιες  τοιχογραφίες , τα  τζαμιά, η  Εβραϊκή  Συναγωγή,και  τα  παλιά  αρχοντικά  είναι  μάρτυρες  αυτής  της  ακμής.

Καθώς  βαδίζουμε  στην  οδό  Αβέρωφ, παρατηρούμε  δεξιά  και  αριστερά  μας  τα  μαγαζιά  με  τα  είδη  λαϊκής τέχνης , κυρίως  αργυροχρυσοχοϊας  και  χαλκουργίας , τεχνών  με  παράδοση  αιώνων  στην  Ηπειρο.

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00016Στο  τέλος  της ,  φθάνουμε  στο  Κορμανιό, την  είσοδο  του  κάστρου των  Ιωαννίνων,που η  σημερινή  του  μορφή , είναι  στο  μεγαλύτερο  μέρος  του, έργο  της  εποχής  της  τουρκοκρατίας, με  ενσωματωμένες  παλαιότερες  βυζαντινές  οικοδομικές  φάσεις.

Μπαίνοντας  μέσα  στο  Κάστρο  βλέπουμε  πως  υπάρχουν  δύο  ακροπόλεις. Στην  βορειοανατολική  που  παλαιότερα  ήταν  κτισμένα  τα  ανάκτορα  των  βυζαντινών  ηγεμόνων της  πόλης, σήμερα  δεσπόζει  το  τζαμί  του  Ασλάν  πασά, κτίσμα  του  1618, που  σήμερα  λειτουργεί  ως  Δημοτικό  Μουσείο.

Η  δεύτερη  ακρόπολη νοτιοανατολικά , είναι  γνωστή  ως  Ιτς  Καλέ , δηλαδή  εσωτερικό  φρούριο. Στο  κέντρο  της  και  στη  θέση  που  βρίσκονταν  τον  19ο  αιώνα  τα  σεράγια  του  Αλή  πασά  σήμερα  υπάρχει  το  Βυζαντινό  Μουσείο  και  κοντά  σ’αυτό  το  Φετιχέ  τζαμί  και  ο  τάφος  του  Αλή  πασά.

Μέσα  στο  Κάστρο  ανάμεσα  στα  σπίτια  του  οικισμού σώζονται , η  τούρκικη  βιβλιοθήκη, η  παλιά  Εβραϊκή  Συναγωγή  της  άλλοτε  πολυπληθούς  εβραϊκής  κοινότητας, ερείπια  βυζαντινών  λουτρών, το  σπίτι  του  πασά  Καλού  και  το  Σουφαρί  Σαράϊ.

Αφήνουμε  το  κάστρο   και  κατευθυνόμαστε  δυτικά , ανηφορίζοντας  προς  τον  κατάφυτο  από  πεύκα  λόφο  της  Εταιρείας  Ηπειρωτικών  Μελετών.H  εικόνα  της  πόλης  της  λίμνης  και  του  ορεινού  όγκου  του  Μιτσικελιού  από  εδώ  είναι  τόσο  εντυπωσιακή  που  νοιώθουμε  απόλυτα  τον  Αγγελο  Σικελιανό  όταν  έγραφε  <<Τα  Γιάννενα!Τα  Γιάννενα!Τα  πόθησε  η  ψυχή  μας>> . Πάνω  στο  λόφο  υπάρχει  τουριστικό  περίπτερο  και  υπαίθριο  θέατρο  που  τα  καλοκαίρια  φιλοξενούν  πολλές  εκδηλώσεις.

Γυρνάμε  πάλι  στo  κέντρο με  τις  τρεις  συνεχόμενες  πλατείες, 25ης  Μαρτίου, Δημοκρατίας  και  Πύρρου , μπαίνουμε  δεξιά  στο  εμπορικό  κέντρο, με  τα  μικρά  χαμηλά  μαγαζιά  και  τους  στενούς  δρόμους  και  απολαμβάνουμε  εικόνες  από  τα  παλιά  Γιάννενα .

Καθώς  περιπλανιόμαστε  στη  πόλη  ανακαλύπτουμε  διάσπαρτα , πολλά   παραδοσιακά  κτίσματα  αρχοντικά  Ηπειρώτικης   αρχιτεκτονικής, αλλά

και  πολλά  νεοκλασικού  ρυθμού .

Τα  παλιά  σπίτια   των  Ιωαννίνων  είναι  συνήθως  διώροφα  και  έχουν  τον  πρώτο  όροφο  ξύλινο, ενώ  ο  δεύτερος  προεξέχει  και  στηρίζεται  σε  <<σαχνισί>>,(ξύλινα  φουρούσια).

Ή  ξύλινη  στέγη  καλύπτεται  με  κεραμίδια  η  λίθινες  πλάκες  και  επίσης  προεξέχει  πάνω  από  τον  δεύτερο  όροφο.

Oι  συνοικίες  που  σώζονται  τα  περισσότερα  παραδοσιακά  Γιαννιώτικα  σπίτια  είναι  το  Κάστρο, η  Καραβατιά ,  το  Αρχιμανδρείο, τα  Λακώματα  και  το  Αϊδόνι.

Η  πόλη  των  Ιωαννίνων  μετά  τη  δολοφονία  του  Αλή  στα  1822  από  τα  σουλτανικά  στρατεύματα, πέρασε   μια  περίοδο  παρακμής  και  μαρασμού.

Γρήγορα  όμως  ήρθε  η  ανασυγκρότηση. Πρωτεύοντα  ρόλο  στην  καινούργια  πορεία  έπαιξαν  οι  μεγάλοι  Ηπειρώτες  ευεργέρτες , αφού  με  τα  χρήματά  τους  κτίστηκαν  εκπαιδευτήρια  όπως  η  Ζωσιμαία  σχολή και  κοινωφελή  ιδρύματα, όπως  το  Νοσοκομείο  Χατζηκώστα, η  Παπαζόγλειος  υφαντική  σχολή  κ.α. Οι  δωρεές  των  αποδήμων  Ηπειρωτών(Αρσάκης, Τοσίτσας, Ζάππες, Ζωγράφοι,

Μπάγκας, Γεννάδιοι, Μελάς, Καπλάνης, Ριζάρηδες, Ζωσιμάδες)  κράτησαν  όρθια  όχι  μόνο  τα  Γιάννενα, αλλά  και  την  ελεύθερη  Ελλάδα  τους  δύσκολους  χρόνους  του  19ου  και  των  αρχών  του  20ου  αιώνα.

Οι  παλαιοί  Γιαννιώτες   ήταν  σπουδαίοι  έμποροι , γουναράδες, βυρσοδέψες, αργυροχόοι, χρυσοκεντητές  και  κηροποιοί.

Από  τον  18ο  αιώνα  άρχισαν  να  ταξιδεύουν  παντού  και  να  έρχονται  σε  επαφή  με  τα  μεγάλα  κέντρα  της  Ευρώπης.

Παράλληλα  άρχισε  να  αναπτύσσεται  και  η  τάξη  του  πνεύματος  και  των  τεχνών,  που  έκαναν  τα  Γιάννενα,<<…πρώτα  στα  γρόσια  και  στα  γράμματα>>,  όπως  λέει  το  λαϊκό  δίστιχο.

Η  ευμάρεια  αυτή  είχε  σαν  αποτέλεσμα  να  χτιστούν  στην  πόλη  πραγματικά  αρχοντικά   που  όμοιά  τους  δεν  υπήρχαν  σε  όλη  την  Ελλάδα  όπως  διαπίστωσαν  και  οι  ξένοι  περιηγητές  που  είχαν  περάσει  αυτήν  την  περίοδο  από  την  περιοχή.

Η  πυρκαγιά  όμως  που  προξένησε  ο  πολιορκημένος  Αλή  πασάς  για  να  ελέγχει  τις  κινήσεις  των  στρατευμάτων  του  Σουλτάνου, αποτέφρωσε  κυριολεκτικά  την  πόλη. Κανένα  αρχοντικό  δεν  διασώθηκε  καθώς  ήταν  κατασκευασμένα  κυρίως  από   ξύλο  και  δεν  άντεξαν  στη  μανία  της  φωτιάς.

Από  το  1830  οι  Γιαννιώτες,  με  μεθοδικότητα  άρχισαν  να  ανοικοδομούν  και  πάλι  την  πόλη  τους . Στη  θέση  των  παλιών  μεγάρων,  χτίζονται, με  το  ίδιο  συνήθως  σχέδιο,  τα  ονομαστά  αρχοντικά  των  Ιωαννίνων  του  19ου  αιώνα.

Η  αρχιτεκτονική  που  χαρακτηρίζει  την  περίοδο  αυτή  είναι  το  πάντρεμα  της  βυζαντινής  παράδοσης , με  πολλά  ανατολίτικα  στοιχεία.

Ομως  τα  Γιάννενα  είχαν  την  τύχη  προς  το  τέλος  του  19ου  αιώνα  να  εγκατασταθεί  σ’αυτά  ο  νεαρός  αρχιτέκτονας,  Περικλής  Μελίρρυτος, ο  οποίος  με  τη  φλόγα  της  νιότης  του  και  το  πάθος  της  δημιουργίας,  έβαλε  ανεξήτιλη  τη  σφραγίδα  του  στην  αρχιτεκτονική  ιστορία  της  πόλης.

Ενθερμος  υποστηρικτής  του  νεοκλασικισμού, σχεδίασε  πολλά  δημόσια , εκκλησιαστικά και  ιδιωτικά  κτίρια, αρκετά  από  τα  οποία  διασώθηκαν.

Μετά  από  αρκετή  περιπλάνηση  στα  στενά  της  παλιάς  αγοράς  και  αφού  εντοπίσαμε  τα  παραδοσιακά  κτίσματα,  αλλά  και  τα  απομεινάρια  των  παλαιών  κραταιών  συντεχνειών, γυρνάμε  στην  κεντρική  πλατεία  της  πόλης.

Μροστά  μας  υψώνεται  ο  πύργος  του  ρολογιού,  ένα  μίγμα  νεοκλασικού, μεσογειακού  και  ανατολίτικου  ρυθμού,  που  φιλοξενεί  στην  κορυφή  του  το  πασίγνωστο  ρολόϊ  των  Ιωαννίνων,  στολισμένο  με  τέσσερις  ωραιότατες  κρήνες  στις  πλευρές  του.

Ο  πύργος  έγινε  το  1905  με  ανάθεση  του  Οσμάν  πασά  στον  Περικλή  Μελίρρυτο,  ο  οποίος χρησιμοποίησε  χτίστες  της  Κόνιτσας, της  Βούρμπιανης  και  της  Καστάνιανης.

Σε  ελάχιστο  χρόνο  το  μνημείο  στήθηκε, όχι  στο  σημείο  που  είναι  σήμερα,  αλλά  στο  κέντρο  της  κάτω  πλατείας. Η  μεταφορά  του  και  το  στήσιμο  στη  τωρινή  του  θέση  έγινε  λίγο  αργότερα  από  τον  ίδιο  τον  Μελίρρυτο  και  από  τότε   έχει  γίνει  το  σύμβολο  της  πόλης.

Στην  ίδια  πλατεία , της  25ης  Μαρτίου  δεν  παραλείπουμε  να  επισκεφθούμε  την  εκκλησία  του  Αγίου  Αθανασίου, την  Μητρόπολη  των  Ιωαννίνων  με  το  ξυλόγλυπτο  τέμπλο.Στο  διπλανό  παρεκκλήσι  βρίσκεται  ο  τάφος  του  Νεομάρτυρα  Αγίου  Γεωργίου  των  Ιωαννίνων που  μαρτύρησε  το1838,  με  τοιχογραφίες  από  το  μαρτύριό  του.  Το  κτίριο  της  Ζωσιμαίας  βιβλιοθήκης  στο  κέντρο  της  πόλης   που  είναι  και  σήμερα  μια  από  τις  καλύτερες  περιφερειακές  βιβλιοθήκες  της  χώρας  είναι  και  αυτό  έργο  του  Μελλίρυτου.

Η  ανέγερση  του  κτιρίου  χρονολογείται  στις  αρχές  του  αιώνα. Ηταν  μονώροφο  και  αρχικά  σχεδιάστηκε  για  Δημοτικά  Λουτρά. Αργότερα  αναμορφώθηκε  και  προστέθηκε  ένας  όροφος  για  να  στεγάσει  τη  βιβλιοθήκη.

Ενα  από  τα  πιο  αντιπροσωπευτικά  έργα  του  επίσης, είναι  το  Ταχυδρομείο  στη  γωνία  28ης  Οκτωβρίου  και  Μάρκου  Μπότσαρη το  οποίο  αφού  γλίτωσε  την  κατεδάφηση  το  1975, αποκαταστάθηκε  στην  αρχική  του  μορφή  το  1985.

Πρόκεται  για  συμμετρικό  διώροφο  κτίριο  του  1905, με  προσεγμένη  κατασκευή, επιλεγμένα  νεοκλασικά  στοιχεία, κεντρικό  αέτωμα  και  κορινθιακά  επίκρανα  στις  γωνίες  των  ορόφων το  οποίο  είναι  ένα  κόσμημα  για  την  πόλη.

Για  να  σχεδιάσει  το  κτίριο  της  Ζωσιμαίας  Σχολής, ο  Μελίρρυτος, συνειδητά  αντέγραψε  την  πρόσοψη  του  Πανεπιστημίου  της  Αθήνας, που  είχε  σχεδιάσει  ο  Χάνσεν  από  το  1841. Το  έκανε  αυτό  συμβολικά  για  να  καταδείξει  ότι  η  Ζωσιμαία  Σχολή  ήταν  ίδρυμα  πανεπιστημιακού  επιπέδου. Σήμερα  το  ιστορικό  κτίριο  στεγάζει  σχολεία  της  Μέσης  Εκπαίδευσης.

Αλλα  γνωστά  νεοκλασικά  του  Μελίρρυτου  είναι  το  Οικοτροφείο  Θηλέων  στο  λόφο  Βελισσαρίου  και  πιθανώς  το  θέατρο <<Ολύμπια>>, στην  οδό  Ανεξαρτησίας.

Αφήνουμε  την  περιπλάνησή  μας  στα  νεοκλασικά  των  Ιωαννίνων  και  κατευθυνόμαστε  στην  καρδιά  της  παλιάς  αγοράς, στην  οδό  Στουρνάρα, που  είναι  ο  μοναδικός  δρόμος  που  σώθηκε  από  την  πυρκαγιά  του  1869.

Εδώ  μπορούμε  να  φανταστούμε  πως  περίπου  ήταν  η  εικόνα  της  πόλης  επί  τουρκοκρατίας  καθώς  ήταν  και  ο  δρόμος  που  στέγαζε  τα  καταστήματα  με  τα  ακριβά  και  πολύτιμα  εμπορεύματ,  κυρίως  κοσμήματα  και  χειροτεχνήματα.

Η  κάθε  συντεχνία  στα  Γιάννενα  είχε  το  δικό  της  δρόμο  που  συγκέντρωνε  τα  μαγαζιά  της. Η  οδός  Ζάππα  έχει  το  προνόμιο  να  είναι  η  μοναδική  που  φιλοξενεί  και  σήμερα  καταστήματα , που  η  ιστορία  τους  χάνεται  στο  βάθος  του  χρόνου.Ειναι  η  οδός  των <<καλατζήδων>>, των <<χαλκωματάδων>> και  των  <<ορειχαλκουργών>>.

Οι  τεχνίτες  αυτοί  δημιούργησαν  στα  Γιάννενα  μια  ανεκτίμητη  παράδοση  με  μια  δύσκολη  τέχνη  που  συνεχίζει  και  σήμερα  να  ακμάζει  στην  Ηπειρωτική  πρωτεύουσα.

Στους  κεντρικούς  δρόμους , σε  κάθε  βήμα  συναντάμε  πολλά  εργαστήρια  αργυροχοίας, μια  ακόμη  τέχνη  με  παράδοση  στην  Ηπειρο.

Η  αργυροχοία  ακμάζει  την  περίοδο  του  Δεσποτάτου  της  Ηπείρου, τη  μεγάλη  της  όμως  άνθιση  τη  γνώρισε  το  18ο  και  τον  19ο  αιώνα, εποχή  που  τα  Γιάννενα  είχαν  αναδειχθεί  σ’ένα από  τα  μεγαλύτερα  εμπορικά  και  καλλιτεχνικά  κέντρα  των  Βαλκανίων.Οι  Γιαννιώτες  τεχνίτες, αντλώντας  έμπνευση  από  τα  έργα  της  αρχαίας  ελληνικής  παράδοσης  και  της  βυζαντινής  τέχνης, σε  συνδιασμό  με  την  ηπειρώτικη  καλαισθησία, έκαναν  έντονη  την  παρουσία  τους στην  ιστορία  της  Ελληνικής  Αργυροχοίας.

Η  ιδιαιτερότητα  της  Γιαννιώτικης  τεχνικής, εκφράζεται  κυρίως  με  τους  τρόπους  κατασκευής, όπως  είναι  το  σφυρήλατο,το  φουσκωτό  η  σκαλιστό, το  συρματερό  η  φελιγκράν  και  το  σαβάτι. Σήμερα  στα  Γιάννενα  οι  αργυροχόοι  εξακολουθούν  να  δημιουργούν  τα  χειροποίητα  προϊόντα  υψηλής  ποιότητας  και  τελειότητας  εφάμιλης  του  παρελθόντος.

Στα  χρόνια  του  μεσοπολέμου  η  πόλη  είχε  πολύ  μικρή  εξέλιξη. Το  1928  στα  Γιάννενα  κατοικούν  21500  κάτοικοι, ενώ  ο  τουρκικός  πληθυσμός  έχει  έχει  φύγει. Η  βιομηχανική  ανάπτυξη, αλλά  κυρίως  η  καινούργια  διάρθρωση  του  παραγωγικού  δυναμικού, μέσα  στο  διευρημένο  εθνικό  κράτος, επαναπροσδιορίζουν  το  ρόλο  της  πόλης  στην  οικονομική  και  κοινωνική  ζωή.

Πολλοί  βιοτεχνικοί  κλάδοι  που  παλαιότερα  ανθούσαν  παρακμάζουν  και  ορισμένοι  σχεδόν  εξαφανίζονται.Είναι  χαρακτηριστικό  ότι  το  1928 υπάρχουν  μόνο  25  βυρσοδεψία(ταμπάκικα), που  απασχολούν  μόλις  50  άτομα.

Τη  μετάβαση  αυτή  από  τον  κόσμο  της  βιοτεχνικής  πόλης, σ’έναν καινούργιο  όπου  οι  ανθρώπινες  σχέσεις  αλλά  και  οι  σχέσεις  των  ανθρώπων  με  τα  πράγματα  αλλάζουν,  την  περιγράφει  με  τον  πλέον  εύστοχο  τρόπο  ο  Δημήτρης  Χατζής , στο <<Τέλος  της  μικρής  μας  πόλης>>.

<<…Δίπλα  στο  μεγάλο  δρόμο  του  παζαριού  από  δω  κι  από  κεί, μέσα  στα  στενά  δρομάκια  που  τα  λέγανε  μπιζιστένια, δούλευαν  οι  χαλκωματάδες, οι  τσαρουχάδες. Οι  μηχανές  τους  παίρνανε  το  ψωμί  και  πολεμούσαν  ακόμα  να  τα  βγάλουν  πέρα  με  τα  δυό  τους  χέρια…>>.

<<…Ετσι  ο  πρώτος  ταμπάκος, στάθηκε  στο  παζάρι  και  πούλησε  το  κυνήγι  του- ύστερα  πήγανε  κι  άλλοι.Πίσω  του  εκείνη  τη  μέρα  οι  σάλπιγγες  των  νέων

καιρών,  γκρέμιζαν  από  θεμέλια  τα  τείχη  της  ταμπάκικης  Ιεριχούς  μέσα  σε  πανδαιμόνιο  απ’ ουρλιαχτά  μηχανών…>>   .

Τα  Γιάννενα  σήμερα  έχουν  εξελιχθεί  σε  μια  μεγαλούπολη , με  πληθυσμό  πάνω  από  εκατό  χιλιάδες  κατοίκους,  μια  αύξηση  εκρηκτική , αν  συγκριθεί  με  τους  σαράντα  χιλιάδες  που  είχε  το  1971,  η  οποία  εγκυμονεί  πολλούς  κινδύνους  για  την  παραδοσιακή  εικόνα  της .

Παίρνουμε  το  δρόμο  της  επιστροφής,  αυτή  τη  φορά  από  την  βόρεια  έξοδο  της  πόλης ,με  κατεύθυνση  το  Μέτσοβο και  αρχίζουμε  να  ανηφορίζουμε  τις  απότομες  στροφές  του  δρόμου  που  σκαρφαλώνει  στο  Μιτσικέλι απολαμβάνοντας  από  ψηλά  τη  θέα  της  περίκλειστης  από  βουνά  πόλης  με  τη  λίμνη  της,  καθώς  καθρεφτίζεται  μέσα  σε  άπειρους  αντικατοπτρισμούς  που  δημιουργεί  η  γυαλάδα  του  ήλιου  και  μας  φέρνει  στη  σκέψη  το  ποίημα  του  Μιχάλη  Γκανά, <<Γυάλινα  Γιάννενα>>.

<<…Χάραξε  ο  τόπος  με  βουνά  πολλά

κι  ανάτελλε  τα  ζωντανά  του,

καλούς  ανθρώπους  και  κακούς ,

νυφίτσες, αλεπούδες,

μια  λίμνη  ως  κόρην  οφθαλμού

και  κάστρα  πατημένα.

Θά’ναι  τα  Γιάννενα , ψιθύρισα

στο  χιόνι  και  στον  άγριο  καιρό

γυάλινα  και  μαλαματένια…>>.

GRAMI

 

Βιβλιογραφία:

-Αναστάσιου  Ι. Παπασταύρου: Ιωαννίνων  Εγκώμιον

-Βασίλη  Νασιάκου:Σύγχρονη  Πολιτισμική  Γεωγραφία

-Δημήτρη  Χατζή: Το  τέλος  της  μικρής  μας  πόλης

-Δήμητρας  Ρογκοτή-Κυριοπούλου:Γιάννινα

-Βασίλη  Μάργαρη: Συγγραφείς  και  Λογοτέχνες  των  Ιωαννίνων

-Αλέξανδρου  Φαρμάκη:Επαινος  Ηπειρωτών

[td_block_14 custom_title=»Διάβασε Ακόμη» category_id=»26″ sort=»random_7_day» limit=»6″]