ΒΙΚΟΣ-ΘΥΑΜΙΣ: ΧΡΟΝΙΚΟ ΣΤΙΣ ΕΠΟΧΕΣ

«Βίκος-Θύαμις: Χρονικό στις Εποχές

Μια ωδή στην ηπειρωτική ύπαιθρο και το περιβάλλον»

Προβολή Ηχοράματος του Βασίλη Λάππα

Τετάρτη 28 Ιουνίου 2017, 

Πνευματικό Κέντρο Ηπειρωτών (Κλεισθένους 15)

 ώρα 19:00

 

 

Με ένα ξεχωριστό καλλιτεχνικό γεγονός, την προβολή του ηχοράματος «Βίκος-Θύαμις: Χρονικό στις Εποχές» του Βασίλη Λάππα,  φωτογράφου, σκηνοθέτη και παραγωγού Οπτικοακουστικών Πολυθεαμάτων, τιμά την παγκόσμια ημέρα Περιβάλλοντος η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία και η Ομοσπονδία Αδελφοτήτων Καλαμά, την Τετάρτη 28 Ιουνίου 2017 στην αίθουσα του Πνευματικού κέντρου Ηπειρωτών (Κλεισθένους 15) και ώρα 19:00 .

 

Το καλλιτεχνικό εγχείρημα του Βασίλη Λάππα, θα πλαισιωθεί με εισηγήσεις  για το φυσικό περιβάλλον της Ηπείρου από τον πρόεδρο της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας κ. Γεώργιο Δόση και για την αντιμετώπιση της ρύπανσης του ποταμού Καλαμά, γνωστού από την αρχαιότητα ως Θύαμη, από τον πρόεδρο της Ομοσπονδίας Αδελφοτήτων Καλαμά κ. Κωνσταντίνο Στεργίου.

 

Η εκδήλωση συμπεριλαμβάνεται στις δράσεις ανάδειξης ενός χρόνιου περιβαλλοντικού προβλήματος, εδώ και 40 χρόνια, που συνεχίζεται εξ αιτίας της αδιαφορίας και της αναποτελεσματικότητας των αρμόδιων φορέων, και κυρίως των αιρετών της τοπικής αυτοδιοίκησης, να ανακόψουν τη ρύπανση του ποταμού Καλαμά. Η  Ομοσπονδία Αδελφοτήτων Καλαμά ξεκινά ανάλογες δράσεις προκειμένου να επαναφέρει το θέμα και να ευαισθητοποιήσει ευρύτερα τους πολίτες.

 

Όπως σημειώνει ο καλλιτέχνης Βασίλης Λάππας για την αποτύπωση της ομορφιάς του ιδιαίτερου φυσικού τοπίου στην Ήπειρο  «Η γραφή είναι δύσκολη, και δεν προσφέρεται για ερμηνείες πρόχειρες. Για να το νιώσεις πρέπει να το δεις, χρειάζεται ν` ανεβείς στις βουνοκορφές ν` αφήσεις το μάτι  να πλανηθεί, να καταδυθείς στα έγκατα τις ιστορίας, για ν` ανασύρεις απ` εκεί  θησαυρούς  αρίφνητους,  να σεργιανίσεις στα έρημα  καλντερίμια  των χωριών του, με συντροφιά  τις μνήμες των ανθρώπων, για να πιάσεις  τον παλμό  μιας εποχής  που  χάθηκε, χωρίς ελπίδα επιστροφής. Να περπατήσεις  και να σκαρφαλώσεις σε απόκρημνες πλαγιές της παρθένας φύσης , σπάνια απόλαυση στην εποχή μας. Ο Βίκος έχει πολλά μυστικά, και μόνο οι άνθρωποι που έγιναν ένα με  αυτόν τα γνωρίζουν. Το θέαμα είναι βέβαια δημιουργός συναισθημάτων σ` αυτή τη διαδρομή των αιώνων.»

 

Λίγα λόγια για τον καλλιτέχνη:

Εργογραφικό Βιογραφικό Βασίλη Λάππα

Ο Βασίλης Λάππας  γεννήθηκε το 1963 στο χωριό Κουκλιοί του νομού Ιωαννίνων και από μικρή ηλικία ασχολείται με τη φωτογραφία και περισσότερο με τη φωτογράφηση  των Ελληνικών τοπίων και τη σκηνοθεσία πολιτισμικών ντοκιμαντέρ.

Από το 1994, ο  Βασίλης Λάππας  διαθέτει  δικό του επαγγελματικό στούντιο  οπτικοαουστικών παρουσιάσεων και πελάτες του είναι πολλά γνωστά ονόματα του χώρου.

Φωτογραφίες και κείμενά του έχουν δημοσιευθεί κατά καιρούς σε πολλά περιοδικά και εφημερίδες, όπως  «ΓΕΩΤΡΟΠΙΟ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ, DRIVE, BOSS, ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ, ΜΟΤΟ, ΧΡΗΜΑ ΤΡΙΤΗ, ΠΑΡΑΓΩΓΗ», καθώς και στο διαδίκτυο, σε συνεργασία με την Ethnodata.

Η εμπειρία του αυτή του έδωσε τη δυνατότητα από το Σεπτέμβριο του 2015, να είναι παραγωγός εκπομπής στο ιντερνετικό ραδιόφωνο starclassic.gr και μέσα από την εκπομπή του «ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» να μας ταξιδεύει στα μέρη της Ελλάδας και στον πολιτισμό της, προάγοντας τον τουρισμό της χώρας μας.

Διαβάστε όλο το εργογραφικό 

ΒΙΤΣΑ ΖΑΓΟΡΙ ΣΥΛΛΟΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

[td_block_homepage_full_1 category_id=»169″]

Vassilis-Lappas-Vitsa-003
Vassilis-Lappas-Vitsa-1001ΒΙΤΣΑ ΖΑΓΟΡΙ ΣΥΛΛΟΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

 

Κείμενα: Δημήτρης Η. Λούκας – Βασίλης Λάππας
Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας

 

Η Βίτσα είναι παραδοσιακός οικισμός με μεγάλο αρχιτεκτονικό, ιστορικό, και οικολογικό ενδιαφέρον, είναι περιοχή πλούσια σε βλάστηση, με μεγάλη ιστορία, και πολιτισμό. Βρίσκεται στο Κεντρικό Ζαγόρι, σε απόσταση 36 χιλ. από την πόλη των Ιωαννίνων, και μόλις περίπου 10 χιλ πριν το Μονοδένδρι, σε μια περιοχή απαράμιλλου φυσικού κάλλους, όπου τη καθιστά μοναδική στην Ελλάδα, αλλά και στον κόσμο.

 


[td_block_ad_box spot_id=»custom_ad_1″ spot_title=»- Advertisement -«]
[td_block_15 custom_title=»Διαβάστε ακόμη» header_color=»#b3d69c» category_id=»60″]

ΚΟΥΚΛΙΟΙ «ΝΑ ΒΟΥΛΙΑΖΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ ΤΟΥ»

KOYKLIOI_01ΚΟΥΚΛΙΟΙ 

» Να Βουλιάξεις στην Ομορφιά του «

Κείμενα Κώστας Χριστοφιλόπουλος

Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

ΓΕΩτρόπιο τεύχος 200 Σαββάτο 07/02/2004

 

 

Το βοριαδάκι του φθινοπώρου που κυλάει απ’ τις πλαγιές του Κασιδιάρη μας περονιάζει και κάνει τις καλαμιές του Βάλτου, της μικρής ορεινής λίμνης κοντά στο χωριό Κουκλιοί   να θροίζουν, σαν να θέλουν να τραγουδίσουν τον ερχομό της αυγής

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-0007Φθάσαμε εδώ πολύ πριν ξημερώσει για να φωτογραφήσουμε τις μαγευτικές αντανακλάσεις που δημιουργεί το φεγγαρόφωτο στα νερά , αλλά και την πρωινή ομίχλη , καθώς θα υποχωρεί , από τον ερχομό των πρώτων αχτίδων του ήλιου.

Βρισκόμαστε σε μια από τις ωραιότερες αλλά λιγότερο γνωστές περιοχές της Ηπείρου, στην κοιλάδα του άνω Καλαμά και συγκεκριμένα στο δυτικό όριό της που είναι η κορυφογραμμή του βουνού.

Ο ήλιος αρχίζει να φωτίζει σιγά σιγά το τοπίο, οι αποχρώσεις βοηθούμενες και από τη διαύγεια των νερών της λίμνης δημιουργούν ανεπανάληπτα στιγμιαίας διάρκειας εικαστικά έργα, σ’ ένα αρμονικό σύμπλεγμα με τα νούφαρα και τις αγριοκαλαμιές.

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-0008Ο Βάλτος είναι το καταφύγιο για τις αγριόπαπιες και τα άλλα υδρόβια , τα οποία όμως παρά την απαγόρευση του κυνηγίου στην περιοχή της λίμνης, κινδυνεύουν από τους λαθροκυνηγούς που βρίσκουν εύκολη λεία στα ήρεμα νερά.

Ανηφορίζουμε προς την πλαγιά φθάνουμε σ’ ένα πλάτωμα το οποίο καλύπτεται τα σκιερά αιωνόβια πλατάνια , που ριζώνουν πάνω στα άφθονα νερά , που φθάνουν εδώ από τις πηγές του Κασιδιάρη και τροφοδοτούν διαρκώς το Βάλτο.

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-0002Συνεχίζουμε την ανάβαση και σε λίγο αντικρίζουμε χωμένο μέσα στο δάσος το εκκλησάκι των Αγίων Αναργύρων το οποίο είναι χτισμένο δίπλα στα ερείπια του παλιού ναού.

Μπροστά μας απλώνονται οι δασωμένες πλαγιές του βουνού και στο βάθος ο κάμπος με τη λίμνη.

Από το   σημείο αυτό φαίνεται σαν όμορφο κεντημένο χαλί ολόκληρη η κοιλάδα του άνω Καλαμά, με τα ποτάμια της , τις καλλιέργειες, μερικά απ’ τα χωριά της και γύρω τα βουνά. Το μάτι μας φθάνει βόρεια ως τα αλβανικά βουνά, ανατολικά είναι τα βουνά του Ζαγοριού και νότια βλέπουμε την Ζίτσα έως τις βόρειες κορυφογραμμές που ορίζουν την κοιλάδα των Ιωαννίνων.

Η κοιλάδα του άνω Καλαμά αρχίζει βόρεια από τις πηγές του ποταμού Καλαμά, στους πρόποδες του Αϊ Λιά Δολιανών και τελειώνει νότια στο χωριό Σουλόπουλο και νοτιοδυτικά στη Βροσύνα.

Η περιοχή είναι από τις ωραιότερες και παραγωγικότερες της Ηπείρου.

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-00002

Το φθινόπωρο του 1809 ο Λόρδος Βύρων, πηγαίνοντας από τα Γιάννενα προς το Τεπελένι, φιλοξενήθηκε δύο μέρες στο μοναστήρι του Αϊ Λιά Ζίτσας σε υψόμετρο 780 μέτρων. Όταν από εκεί ψηλά αντίκρισε την κοιλάδα, έμεινε έκθαμβος από την ομορφιά της και στο βιβλίο του, Τσιάιλντ  Χάρολντ, έγραψε έναν ύμνο γι’ αυτή.

Η γη είναι έφορη και είναι δυνατή η αποδοτική καλλιέργεια μιας μεγάλης ποικιλίας γεωργικών προϊόντων, από δημητριακά , όσπρια και ρύζι, μέχρι κηπευτικά , οπωροφόρα δένδρα και αμπέλια. Την παραγωγικότητα της κοιλάδας την ευνοούν και τα πολλά νερά της, ποτάμια και πηγές, καθώς και οι συχνές βροχοπτώσεις χειμώνα καλοκαίρι.

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-00001Στα γύρω υψώματα της κοιλάδας του άνω Καλαμά, σώζονται ερείπια έξη αρχαίων πόλεων και ακροπόλεων που αποτελούσαν για τους Μολοσσούς που ήταν οι αρχαίοι κάτοικοι της κοιλάδας, ένα αμυντικό συγκρότημα κατά των επιδρομέων που θα επιχειρούσαν να μπουν σ’ αυτήν. Τα αρχαία βρίσκονται στις περιοχές Παλιογκρίμπιανη, στο  Σώσινο, στη Σιούτιστα , στο Δεσποτικό, στη Χρυσόρραχη και στο Λεπροβούνι.

Τα ίδια υψώματα αποδείχθηκαν σπουδαίες στρατηγικές θέσεις, και κατά τον ελληνοιταλικό πόλεμο του 1940 , όταν αποτέλεσαν φραγμό στον Ιταλικό στρατό.

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-0004Eπιστρέφουμε στο ξωκκλήσι όπου κάθε χρόνο οι ντόπιοι στη γιορτή των Αγίων Αναργύρων, διοργανώνουν μεγάλη γιορτή με παραδοσιακοούς χορούς και τραγούδια, και παίρνουμε τον κατηφορικό δρόμο πρός το χωριό Λίθινο.   Σε μικρή απόσταση από την λίμνη συναντάμε πολλές πηγές οι οποίες τροφοδοτούν τις καλιέργειες στον κάμπο.

Κοντά στις πηγές υπήρχαν παλαιότερα, εκτροφεία πέστροφας τα οποία έχουν εγκαταλειφθεί.

Στο σημείο αυτό ο Κασιδιάρης δεν δικαιολογεί το σημερινό του όνομα, αφού τα πλατάνια και οι αγριοκαστανιές δημιουργούν ΄μαζί με τις βαλανιδιές τα πουρνάρια τα σφενδάμια τα κέδρα και τις αγριαχλαδιές, πυκνό δάσος. Το παλαιότερο όνομα του  ήταν Σιούτιστα, αλλά οι κάτοικοι της περιοχής αρχικά σαν παρατσούκλι, επειδή πράγματι μια από τις πιο ψηλές κορυφές του είναι γυμνή από δένδρα και θάμνους, τον ονόμασαν Κασιδιάρη.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0025Καθώς ο κατακόκκινος ήλιος είναι έτοιμος να χαθεί πίσω από την κορυφογραμμή λίγο πιο ψηλά απ’το σημείο που βρισκόμαστε, και οι πλαγιές του ήμερου βουνού αρχίζουν να σκουραίνουν και να γεμίζουν με σκιές, ανηφορίζουμε γρήγορα προς τη λίμνη για να προλάβουμε την φωτογράφηση του Βάλτου με το τελευταίο φως της μέρας.

Τη μοναδική σιωπή του ορεινού τοπίου σπάζουν κατά διαστήματα, τα βατράχια της λίμνης και οι κρωξιές από τις πάπιες που κατευθύνονται πλέοντας ανάμεσα απ’τα νούφαρα και τις αγριοκαλαμιές προς τις φωλιές τους και μοιάζουν να αποχαιρετούν εμάς, τους παράξενους επισκέπτες , που τους τάραξαν τη γαλήνη.

[td_block_1 custom_title=»ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ » header_text_color=»#1e73be» header_color=»#ffffff» category_id=»59″ limit=»9″]

ODE TO NATURE

DRIVE

» ODE TO NATURE «

TEXT AND PHOTO VASSILIS LAPPAS

 TRANSLATION NIKI ANNA DORI  | ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΝΙΚΗ ΑΝΝΑ ΔΩΡΗ

ellinikisimaia

The greatness of Erirotic countryside, with the unexpected changes, the impressive range of colors, the tops of the mountains getting lost within the clouds, flowers blooming through the stones, crystal waters running through the innumerable sources, the games of the sun through the calm waters of a lake, the wonderful architecture of houses and ecclesiastical monuments, these are a few things that will enchant the visitor of the beautiful villages of Ioannina.

 

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-0002The writing is difficult, and is not suitable for rough interpretations. In order to feel you need to climb on the mountain tops and let the eye to be lost, you have to dive into the depths of history and retrieve the countless treasures, to walk along the deserted streets of the villages accompanied with the memories of the people, to grab the pulse of an era lost without hope of coming back. Hike and climb steep slopes of the untouched nature, rare treat nowadays. Vikos has many secrets and only people who became on with him know them. The spectacle is of course creator of emotions in this course of centuries.

To these beautiful villages and surrounding areas, where as a little boy made my first steps in photography and devoting unlimited time in all these endless walks I was thinking that I’m the only one who knows these villages so well, whenever my steps lead me to wonder through the shaded forests and the Viko’s gorge, I always discover something new, something unique.

VASSILIS-LAPPAS-KOYKLIOI-0003I lived close all he season changes. I saw the villages dressed in white, I breathed the smell f the first rain of autumn, I watched the leaves falling and marking a life lost preparing a new one, I saw bare trees to dress up and the soil turning green, buds blooming and the swallows building their nests again on the terraces of the ruined houses. I heard the secret calls of the land that kept the people chained and united with her in early times. From the few old men I heard the stories of what they lived and saw, staying loyal to what we did not deign to even listen.

In my endless walks, I met and loved Zagorochoria, hurt watching our indifference to the landscape, the trespassing and the destruction of the religious monuments, the distortion of national history and culture. Our wealth in beauty… I felt the need they have to have all of us near them, so that we can preserve and protect our living national wealth that lasted with sacrifices in this place for centuries.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0019I can not forget the endless hours on the edge of the swamp just outside the village Kouklie, waiting to see the beginning of a new day, with the firs trays of the sun to emerge in all their glory, behind the branches of the trees, through the morning mist, listening to the joyful good morning of the birds and the breeze ripping the reed soft the marsh, enjoying the rich colors and the games of the sun through the calm waters, the peace of mind that we so much need and can not find it here in the big cities of cement and exhaust gas.

The awe you feel watching the bridge of heaven with the rapid waters and the towering trees, through time and space, that when you look from below, you feel their greatness and effort to touch with their branches the sun.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0010The old Mavronos, a majestic presence on top of the mountain, abandoned by its inhabitants in the beginning of our century, looks imposingly from above the fate of the other villages. It was spring when my steps led me for the first time near it and all you see through the deathly silence that hovers above the village, is little flowers blooming on the doors and windows of the castled houses from the decay time. Two floor mansions, with their patios and fireplaces ready to accept us again near them, to talk to us for their history and culture. The wound is not closed, remains there to testify the chthonic functions in times lost in the depths of eternity. When you leave, the message remains deep within the heart and the fear for tomorrow grows stronger.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0037Drakomili composes in its turn the magic of this beautiful landscape. The magic of the unknown, it’s unfathomable depth, the myths which follow, all these compose the uniqueness of the virgin landscape. The climb is difficult and requires hours, the best month is August. Water is not needed for the ascent as the sources are so many. The shelter is open during most of the year.

The complex design of h landscape, in Viko’s gorge, betrays the true artist, the nature, that learned to shocking the walker and reward him for the love that shows her and if he is lucky, which is very difficult, he may see the fungus lung. A fungus unique in Greece, hidden in small caves, which in order to survive, needs environmental contamination to be zero, as in Viko’s gorge.

BASILIS_LAPPAS_ODE_TO_NATURE_00032The Byzantine monuments are more. Churches and monasteries, abandoned to their fate and in time, with countless religious treasures.

The monastery of Stomio, built in 1412 in a platform f Gamila, in the ravine of Aoos.

The monastery of Spileotissa in Aristi, built in 1579, majestic, proud, built on the rocks, with many frescoes and relics.

The monastery Sosimou in Parakalamos with unknown date of built, and so many other religious monuments that testify the love and respect of our ancestors to religion.

Do ever say that seeing all these is the end. The surprises inn these beautiful villages are never ending. The breath of people hovers over the deserted villages to testify the memories that survive by the balm that nature sheds through the bowels of the rocks.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-002In these villages, evil has not yet large dimensions, the big blow is in our animals that tend to extinct from the local and foreign hunters without moderation and compassion.

The effect here lasts long, without noise and knows how to shocking the man who is most a creation of the place that lives…

ΠΑΜΒΩΤΙΔΑ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0012 (1)ΠΑΜΒΩΤΙΔΑ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 

ΠΟΙΗΣΗ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Η. ΛΟΥΚΑΣ 

(Πρόεδρος Ένωσης Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος – ΕΔΣΤΕ)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΑΠΠΑΣ

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_004Αυτή η λίμνη που όλο αλλάζει πρόσωπο ίδιο μ` αυτό που τρεμοπαίζει στων εραστών τα μάτια,  αυτή η λίμνη πρέπει να χει την παιδική μου ηλικία, όταν το θέρος μου κάλυπτε τη μνήμη με τις φωνές των τζιτζικιών.

 

 

 VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0017Το πρωινό στην Παμβώτιδα όλα ευφραίνονται κάτω από το χρυσό φως του ήλιου κι όλα έχουν ένα σημαντικό όνομα και μέσα σ` αυτό ανθοφορούνε.

 

 

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0018Ο πρώτος ίσκιος των δένδρωνμακρύς και διάφανος μια χρυσόσκονη σκορπιέται στον αγέρα  κι ο ήλιος ψηλά ρίχνει το φως του στην απεραντοσύνη σου και σε γιομίζει χρώματα και γλυκό ψίθυρο ζωής.

 

 

 VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_009Νιώθω τριγύρω μου τον έντονο παλμό σου από εκατομμύρια ζωές να κοχλάζουν σιωπηλά,  λιώνω δίπλα στα νερά σου που με ανανεώνουν και αισθάνομαι τη σιγή, τη λάσπη, τη ζεστή, την υγρασία.

 

 

  VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0015Το μεσημέρι τ` αγέρι σηκώνεται σαν στεναγμός βαρύς κι αναδεύει τα δένδρα με ψιθυρίσματα καλέστηκα κι ύστερα φεύγει στροβιλίζεται καταμεσίς στη λίμνη υψώνοντας μια σκάλα θεόρατη, φανταστική, μυστική.

 

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_009Μετά τ` αγέρι μισεύει μακριά και η λίμνη κοιμάται βαθιά σε έναν ύπνο χαύνωσης γιομάτο από πνεύματα του καταμεσήμερο, που τρελαίνονται στο φως, στο φως που πέφτει σαν μια αόρατη και σιωπηλή βροχή.

 

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_002 Βγαίνεις λίμνη μου, μέσα από την πορεία των άστρων, στης μέρας το φως και γίνεσαι γλυκός κυματιστός. χάνεις το σχήμα σου τις ωρεστις απογευματινές και εξέρχεσαι, σαν μύθος, σαν θρύλος, στ` ακρογιάλι.

 

 

 VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_001Αναπνέεις σιωπηλή και οι μνήμες σου, φως, ιδεόγραμμα των βράχων μιας ιστορίας πανάρχαιας,  ενώ στα έγκατα σου δίχως χρόνο κοιμάται η κυρά αφροσύνη κι ονειρεύεται.

 

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0011  Η Άμνια υγρασία και η άχρωμη επένδυση των σχημάτων, η απλούστευση των ωρών γοητεύουν, καθώς ο χρόνος είναι γιομάτος από ιστορία, όπου μερικοί παραλίμνια περπατώντας την ανιχνεύουν.

 

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0012 (1)  Περπατώ και  γω δίπλα σου ακροπατώντας στην όχθη σου την ανθρώπινη που με συντριβεί, μικραίνει ο κόσμος μου στου εσπερινού το μεγαλείο, πικρή η μνήμη μου, μικρός πόνος στους ήχους της νύχτας

 

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_008  Μας ενώνεις με τα μικρά σου κύματα και το νησάκι σου, τα σχοινιά που συγκρατούν τις βάρκες σου δένουν τις λέξεις στους κόμπους τους, τις λέξεις αγάπη, απόγνωση, προσευχή τις λέξεις που απευθύνουμε σε σένα .

 

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_007Καθισμένος στην όχθη σου θέλω να σε ρωτήσω, Παμβώτιδα, να γνωρίσω τα μυστικά σου, θέλω να σε ρωτήσω, η ψυχή μου επιθυμεί να σε ρωτήσει, λίμνη μου , τι ποθείς, προς τα πού γλιστράς, πως ζεις ?

 ΔΗΜΗΤΡΗΣ Η. ΛΟΥΚΑΣ

ΙΩΑΝΝΙΝΑ ¨Ηπειρώτικο Κόσμημα»

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-10002ΙΩΑΝΝΙΝΑ   » ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΚΟΣΜΗΜΑ»

 

Κείμενο: Κώστας Χριστοφιλόπουλος

Φωτογραφία: Βασίλης  Λάππας

 

 

    Βραδιάζει  στο  οροπέδιο  των  Ιωαννίνων  και  μεις  μετά  από  ένα  κοπιαστικό  ταξίδι  έξη  ωρών , ετοιμαζόμαστε  να  γευθούμε  το  σήμερα  μιας  πόλης , που  την  γνωρίζουμε  κυρίως  από  τους  θρύλους  και  τους  μύθους  που την  τυλίγουν.

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-0002Το  Μιτσικέλι  έχει  αρχίσει  να  παίρνει  ένα  μουντό  σκούρο  χρώμα ,  ο  ήλιος  έχει  πριν  λίγη  ώρα  βυθιστεί  στη  δύση  του  και  οι  δρόμοι  των  Ιωαννίνων  αρχίζουν  να  φωτίζονται  και  να  φαίνονται  διαφορετικοί , καθώς   το  κατευθυνόμενο  φως  τονίζει  τα  πανέμορφα  κτίρια  της  παλιάς  πόλης , όσα  έχουν  απομείνει  από  την  επιθετική  τσιμεντοποίηση  των  τελευταίων  δεκαετιών.

Αφήνουμε  για  την  άλλη  μέρα  την  περιπλάνησή  μας  στα  ίχνη  του  παρελθόντος  και  ακολουθούμε  το  βουερό  μελίσσι  του   φοιτητόκοσμου  που  έχει  πλημμυρίσει  τις  πλατείες  και  τα  παραλίμνια  καφέ, δίνοντας  μια  ξεχωριστή  ζωντάνια  στη  πόλη.

Βαδίζουμε  αργά  στη  προκυμαία  απολαμβάνοντες  τις  χρυσές  αντανακλάσεις  των  νερών  της  λίμνης  Παμβώτιδας , καθώς  την  φωτίζουν  τα  πολύχρωμα  λαμπιόνια  των  μαγαζιών , που  απλώνονται  δίπλα  στο  τείχος  του  κάστρου

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00018Η  πρώτη  μας εντύπωση  απ’  τα  Γιάννενα  είναι  ότι  βρισκόμαστε  σε  μια  ζωντανή, κοινωνική  και  ακμάζουσα  πόλη.

Πράγματι  ο  παραλιακός  δρόμος  της  ανατολικής  πλευράς  του  κάστρου  σφίζει  από  ζωή, καθώς  πλήθος  περιπατητών , όλων  των  ηλικιών , κάνει  την  βραδυνή  βόλτα  του.

Ρουφώντας  τη  μαγεία  του  σούρουπου , που  μας  κυκλώνει  καθώς  κυλάει  από  το  Μιτσικέλι  πάνω  στα  νερά , αναρωτιόμαστε  πως  θα  ήταν  τα  Γιάννενα  χωρίς  τη  λίμνη. Σίγουρα  θάχαν  λιγότερη  ιστορία  και  προ  πάντων   λιγότερη  ποίηση.

Παμβώτις, η  λίμνη  των  Ιωαννίνων  και  της  Κυρά  Φροσύνης  που  έχει  εμπνεύσει  πολλούς  δημιουργούς  με  τις  ανυπέρβλητες  ομορφιές  της, τους  θρύλους  της  και  τις  παραδόσεις  που, από  τα  βάθη  του  χρόνου, τη  συντροφεύουν.

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00013Μια  λίμνη, γνώριμη  οικεία  και  φιλική  που  πολλοί  ακόμα  και  ντόπιοι, αγνοούν  το  όνομά  της, συντροφεύει μες  στους  αιώνες  την  πόλη , με  τους  ψαράδες  της ,  τους  κυνηγούς  της  και  το  πανέμορφο  Νησί  της.

Χαμένοι  στις  εικόνες  που  δημιουργεί  ο  συνδιασμός  του  βουνού , της  λίμνης  και  του  κάστρου, με  ξάφνιασμα  ευχάριστο  αντιλαμβανόμαστε  ανάμεσα  στα  <<δασιά  τα  πλατάνια  του  Μώλου>> , την  ύπαρξη  δώδεκα  μεγάλων  σύγχρονων  μαρμάρινων  γλυπτών  να  κοσμούν  την  παραλία.

Τα  έργα  τα  σμίλεψαν  επί  τόπου  πριν  λίγα  χρόνια  δώδεκα  καλλιτέχνες, στην  πλειοψηφία  τους  ηπειρώτες.

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00014Η  λίμνη  των  Ιωαννίνων  και  το  κάστρο, έχουν  χαρακτηριστεί, όχι  άδικα , ως  μια  από  τις  ωραιότερες  γωνιές  της  Ελλάδας,  ωστόσο  το  φυσικό  αυτό  κάλος  απειλείται,  όπως  μας  πληροφόρησαν  αρκετοί  Γιαννιώτες , από  τους  ρύπους  και  τα  απόβλητα  που  συσωρεύονται  στο  βυθό  της  Παμβώτιδας.

<<Γαλαζοπράσινη  και  βαθειά, δίπλα  στη  μικρή  πόλη, απλώνεται  η  λιμνη. Μέσα  στα  νερά  της  καθρεφτίζει  τα  ψηλά  τα  τείχια…..πίσω  απ’ την  ανατολική  πλευρά  του  κάστρου, στην  άκρη  άκρη  της  λίμνης, πάνω  στην  όχθη  της, βρισκόταν  ο  μαχαλάς   των  ταμπάκικων…>>. Ετσι  περιγράφει  τον  χώρο  που  βρισκόμαστε  ο  Δημήτρης  Χατζής  στο  διήγημά  του  Ο  Σιούλας  ο  Ταμπάκος.

Ρωτώντας  μάθαμε  πως  σήμερα  πια  τα  παλιά  ταμπάκικα,τα  εργαστήρια  κατεργασίας  δέρματος, δεν  υπάρχουν.

Αλλα  γκρεμίστηκαν  και  άλλα  έγιναν  καφέ  και  εστιατόρια , σε  σημείο  μάλιστα  η  περιοχή  να  μοιάζει  με  τις  γειτονιές  του  Ψυρρή  στην  Αθήνα

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00017Την  άλλη  μέρα , με  το  χάραμα ,  συναντηθήκαμε  στην  πλατεία  Πύρρου, στην  οποία  βρίσκεται  το  άγαλμα  του  Βενιζέλου  και  τα  κτίρια  της  Νομαρχίας  και  του  Δικαστικού  Μεγάρου.

Η  υγρή  πρωϊνή  αύρα  που  έρχεται  απ’την  Παμβώτιδα , μας  περονιάζει .

Κατηφορίζουμε  την  οδό  Αβέρωφ  και  φθάνουμε  στην  κεντρική  πλατεία  της  25ης  Μαρτίου , με  προορισμό  το  πάρκο  Λιθαρίτσα  απ’το  οποίο  η  θέα  προς  τη  λίμνη  είναι  πολύ  καλή, ιδανικό  σημείο  για  φωτογράφηση.

Το  φρουριακό  συγκρότημα  της  Λιθαρίτσας , κτίστηκε  από  τον  Αλή  Πασά  στα  1807-1808  στη  θέση  παλαιότερου  μεσαιωνικού  οχυρού.

Ο  Αλής  είχε  κατασκευάσει  τρία  ανάκτορα  στη  Λιθαρίτσα, ένα  για  τον  εαυτό  του  και  τα  άλλα  δύο  για  τους  γιούς  του , Μουχτάρ  και  Βελή.

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00012Τα  σεράγια  είχαν  εντυπωσιάσει  τους  ξένους  περιηγητές  που  πέρασαν  από  την  περιοχή, Γουλιέλμο  Μαρτίνο Ληκ  και  Ερρίκο  Χόλλαντ, που  τα  περιέγραψαν  με  θαυμασμό  στα  οδοιπορικά  τους. Σήμερα  διασώζονται  τα  υπόγεια  και  τα  τείχη  του  φρουρίου , που  αναστηλώθηκαν  από  τον  ιδρυτή  της  Εταιρείας  Ηπειρωτικών  Μελετών, Κώστα  Φρότζο.

Στα  δεξιά  μας  μέσα  σ’ένα  καταπράσινο  πάρκο  που  είναι  η  πλατεία  25ης  Μαρτίου, στη  θέση  που  υπήρχε  κάποτε  το  ανάκτορο  του  Βελή, βρίσκεται  σήμερα  το  Αρχαιολογικό  Μουσείο  Ιωαννίνων, έργο  του  αρχιτέκτονα  Αρη  Κωνσταντινίδη, σχεδιασμένο  το  1965, το  οποίο  είναι  ένα  χαρακτηριστικό  δείγμα  της  μοντέρνας  αρχιτεκτονικής  στη  χώρα  μας.

Στο  μουσείο  εκτίθενται  συλλογές  ευρημάτων  από  πολλές  περιοχές  της  Ηπείρου, την  Καστρίτσα, την  Δωδώνη, το  Νεκρομαντείο  του  Αχέροντα, τον  Κοκκινοπηλό  και  το  Ασπροχάλικο , όμως  εμείς  δεν  μπορέσαμε  να  το  επισκεφθούμε  καθώς  γίνονται  αυτή την  περίοδο  εργασίες  αναδιαμόρφωσης  και  επέκτασης  του  κτιρίου.

Τα  Ιωάννινα  εμφανίζονται  για  πρώτη  φορά  σε  έγραφο  του  Πατριαρχείου  τον  9ο  αιώνα  ως  επισκοπή, ωστόσο  έχουν  διατυπωθεί  απόψεις  ότι  η  πόλη  δημιουργήθηκε  από  τον  αυτοκράτορα  Ιουστινιανό.

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00011Τον  13ο  αιώνα  ήταν  σημαντική  πόλη  του  Δεσποτάτου  της  Ηπείρου  και  γνώρισε  μεγάλη  οικονομική  ανάπτυξη  που  συνεχίστηκε  και  τους  επόμενους  αιώνες.Το  1430  παραδόθηκαν  κατόπιν  συμφωνίας  στους  Τούρκους  και  στα  τέλη  του  18ου  και  αρχές  του  20ου  αιώνα , έγιναν  το  κέντρο  της  ηγεμονίας  του  Αλή  πασά , περίοδος  κατά  την  οποία  παρουσιάζουν  την  μεγαλύτερη  οικονομική  και  πνευματική  τους  άνθιση.

Το  Κάστρο, τα  μοναστήρια  του  Νησιού  της  λίμνης  με  τις  θαυμάσιες  τοιχογραφίες , τα  τζαμιά, η  Εβραϊκή  Συναγωγή,και  τα  παλιά  αρχοντικά  είναι  μάρτυρες  αυτής  της  ακμής.

Καθώς  βαδίζουμε  στην  οδό  Αβέρωφ, παρατηρούμε  δεξιά  και  αριστερά  μας  τα  μαγαζιά  με  τα  είδη  λαϊκής τέχνης , κυρίως  αργυροχρυσοχοϊας  και  χαλκουργίας , τεχνών  με  παράδοση  αιώνων  στην  Ηπειρο.

VASSILI-LAPPAS-IOANNINA-00016Στο  τέλος  της ,  φθάνουμε  στο  Κορμανιό, την  είσοδο  του  κάστρου των  Ιωαννίνων,που η  σημερινή  του  μορφή , είναι  στο  μεγαλύτερο  μέρος  του, έργο  της  εποχής  της  τουρκοκρατίας, με  ενσωματωμένες  παλαιότερες  βυζαντινές  οικοδομικές  φάσεις.

Μπαίνοντας  μέσα  στο  Κάστρο  βλέπουμε  πως  υπάρχουν  δύο  ακροπόλεις. Στην  βορειοανατολική  που  παλαιότερα  ήταν  κτισμένα  τα  ανάκτορα  των  βυζαντινών  ηγεμόνων της  πόλης, σήμερα  δεσπόζει  το  τζαμί  του  Ασλάν  πασά, κτίσμα  του  1618, που  σήμερα  λειτουργεί  ως  Δημοτικό  Μουσείο.

Η  δεύτερη  ακρόπολη νοτιοανατολικά , είναι  γνωστή  ως  Ιτς  Καλέ , δηλαδή  εσωτερικό  φρούριο. Στο  κέντρο  της  και  στη  θέση  που  βρίσκονταν  τον  19ο  αιώνα  τα  σεράγια  του  Αλή  πασά  σήμερα  υπάρχει  το  Βυζαντινό  Μουσείο  και  κοντά  σ’αυτό  το  Φετιχέ  τζαμί  και  ο  τάφος  του  Αλή  πασά.

Μέσα  στο  Κάστρο  ανάμεσα  στα  σπίτια  του  οικισμού σώζονται , η  τούρκικη  βιβλιοθήκη, η  παλιά  Εβραϊκή  Συναγωγή  της  άλλοτε  πολυπληθούς  εβραϊκής  κοινότητας, ερείπια  βυζαντινών  λουτρών, το  σπίτι  του  πασά  Καλού  και  το  Σουφαρί  Σαράϊ.

Αφήνουμε  το  κάστρο   και  κατευθυνόμαστε  δυτικά , ανηφορίζοντας  προς  τον  κατάφυτο  από  πεύκα  λόφο  της  Εταιρείας  Ηπειρωτικών  Μελετών.H  εικόνα  της  πόλης  της  λίμνης  και  του  ορεινού  όγκου  του  Μιτσικελιού  από  εδώ  είναι  τόσο  εντυπωσιακή  που  νοιώθουμε  απόλυτα  τον  Αγγελο  Σικελιανό  όταν  έγραφε  <<Τα  Γιάννενα!Τα  Γιάννενα!Τα  πόθησε  η  ψυχή  μας>> . Πάνω  στο  λόφο  υπάρχει  τουριστικό  περίπτερο  και  υπαίθριο  θέατρο  που  τα  καλοκαίρια  φιλοξενούν  πολλές  εκδηλώσεις.

Γυρνάμε  πάλι  στo  κέντρο με  τις  τρεις  συνεχόμενες  πλατείες, 25ης  Μαρτίου, Δημοκρατίας  και  Πύρρου , μπαίνουμε  δεξιά  στο  εμπορικό  κέντρο, με  τα  μικρά  χαμηλά  μαγαζιά  και  τους  στενούς  δρόμους  και  απολαμβάνουμε  εικόνες  από  τα  παλιά  Γιάννενα .

Καθώς  περιπλανιόμαστε  στη  πόλη  ανακαλύπτουμε  διάσπαρτα , πολλά   παραδοσιακά  κτίσματα  αρχοντικά  Ηπειρώτικης   αρχιτεκτονικής, αλλά

και  πολλά  νεοκλασικού  ρυθμού .

Τα  παλιά  σπίτια   των  Ιωαννίνων  είναι  συνήθως  διώροφα  και  έχουν  τον  πρώτο  όροφο  ξύλινο, ενώ  ο  δεύτερος  προεξέχει  και  στηρίζεται  σε  <<σαχνισί>>,(ξύλινα  φουρούσια).

Ή  ξύλινη  στέγη  καλύπτεται  με  κεραμίδια  η  λίθινες  πλάκες  και  επίσης  προεξέχει  πάνω  από  τον  δεύτερο  όροφο.

Oι  συνοικίες  που  σώζονται  τα  περισσότερα  παραδοσιακά  Γιαννιώτικα  σπίτια  είναι  το  Κάστρο, η  Καραβατιά ,  το  Αρχιμανδρείο, τα  Λακώματα  και  το  Αϊδόνι.

Η  πόλη  των  Ιωαννίνων  μετά  τη  δολοφονία  του  Αλή  στα  1822  από  τα  σουλτανικά  στρατεύματα, πέρασε   μια  περίοδο  παρακμής  και  μαρασμού.

Γρήγορα  όμως  ήρθε  η  ανασυγκρότηση. Πρωτεύοντα  ρόλο  στην  καινούργια  πορεία  έπαιξαν  οι  μεγάλοι  Ηπειρώτες  ευεργέρτες , αφού  με  τα  χρήματά  τους  κτίστηκαν  εκπαιδευτήρια  όπως  η  Ζωσιμαία  σχολή και  κοινωφελή  ιδρύματα, όπως  το  Νοσοκομείο  Χατζηκώστα, η  Παπαζόγλειος  υφαντική  σχολή  κ.α. Οι  δωρεές  των  αποδήμων  Ηπειρωτών(Αρσάκης, Τοσίτσας, Ζάππες, Ζωγράφοι,

Μπάγκας, Γεννάδιοι, Μελάς, Καπλάνης, Ριζάρηδες, Ζωσιμάδες)  κράτησαν  όρθια  όχι  μόνο  τα  Γιάννενα, αλλά  και  την  ελεύθερη  Ελλάδα  τους  δύσκολους  χρόνους  του  19ου  και  των  αρχών  του  20ου  αιώνα.

Οι  παλαιοί  Γιαννιώτες   ήταν  σπουδαίοι  έμποροι , γουναράδες, βυρσοδέψες, αργυροχόοι, χρυσοκεντητές  και  κηροποιοί.

Από  τον  18ο  αιώνα  άρχισαν  να  ταξιδεύουν  παντού  και  να  έρχονται  σε  επαφή  με  τα  μεγάλα  κέντρα  της  Ευρώπης.

Παράλληλα  άρχισε  να  αναπτύσσεται  και  η  τάξη  του  πνεύματος  και  των  τεχνών,  που  έκαναν  τα  Γιάννενα,<<…πρώτα  στα  γρόσια  και  στα  γράμματα>>,  όπως  λέει  το  λαϊκό  δίστιχο.

Η  ευμάρεια  αυτή  είχε  σαν  αποτέλεσμα  να  χτιστούν  στην  πόλη  πραγματικά  αρχοντικά   που  όμοιά  τους  δεν  υπήρχαν  σε  όλη  την  Ελλάδα  όπως  διαπίστωσαν  και  οι  ξένοι  περιηγητές  που  είχαν  περάσει  αυτήν  την  περίοδο  από  την  περιοχή.

Η  πυρκαγιά  όμως  που  προξένησε  ο  πολιορκημένος  Αλή  πασάς  για  να  ελέγχει  τις  κινήσεις  των  στρατευμάτων  του  Σουλτάνου, αποτέφρωσε  κυριολεκτικά  την  πόλη. Κανένα  αρχοντικό  δεν  διασώθηκε  καθώς  ήταν  κατασκευασμένα  κυρίως  από   ξύλο  και  δεν  άντεξαν  στη  μανία  της  φωτιάς.

Από  το  1830  οι  Γιαννιώτες,  με  μεθοδικότητα  άρχισαν  να  ανοικοδομούν  και  πάλι  την  πόλη  τους . Στη  θέση  των  παλιών  μεγάρων,  χτίζονται, με  το  ίδιο  συνήθως  σχέδιο,  τα  ονομαστά  αρχοντικά  των  Ιωαννίνων  του  19ου  αιώνα.

Η  αρχιτεκτονική  που  χαρακτηρίζει  την  περίοδο  αυτή  είναι  το  πάντρεμα  της  βυζαντινής  παράδοσης , με  πολλά  ανατολίτικα  στοιχεία.

Ομως  τα  Γιάννενα  είχαν  την  τύχη  προς  το  τέλος  του  19ου  αιώνα  να  εγκατασταθεί  σ’αυτά  ο  νεαρός  αρχιτέκτονας,  Περικλής  Μελίρρυτος, ο  οποίος  με  τη  φλόγα  της  νιότης  του  και  το  πάθος  της  δημιουργίας,  έβαλε  ανεξήτιλη  τη  σφραγίδα  του  στην  αρχιτεκτονική  ιστορία  της  πόλης.

Ενθερμος  υποστηρικτής  του  νεοκλασικισμού, σχεδίασε  πολλά  δημόσια , εκκλησιαστικά και  ιδιωτικά  κτίρια, αρκετά  από  τα  οποία  διασώθηκαν.

Μετά  από  αρκετή  περιπλάνηση  στα  στενά  της  παλιάς  αγοράς  και  αφού  εντοπίσαμε  τα  παραδοσιακά  κτίσματα,  αλλά  και  τα  απομεινάρια  των  παλαιών  κραταιών  συντεχνειών, γυρνάμε  στην  κεντρική  πλατεία  της  πόλης.

Μροστά  μας  υψώνεται  ο  πύργος  του  ρολογιού,  ένα  μίγμα  νεοκλασικού, μεσογειακού  και  ανατολίτικου  ρυθμού,  που  φιλοξενεί  στην  κορυφή  του  το  πασίγνωστο  ρολόϊ  των  Ιωαννίνων,  στολισμένο  με  τέσσερις  ωραιότατες  κρήνες  στις  πλευρές  του.

Ο  πύργος  έγινε  το  1905  με  ανάθεση  του  Οσμάν  πασά  στον  Περικλή  Μελίρρυτο,  ο  οποίος χρησιμοποίησε  χτίστες  της  Κόνιτσας, της  Βούρμπιανης  και  της  Καστάνιανης.

Σε  ελάχιστο  χρόνο  το  μνημείο  στήθηκε, όχι  στο  σημείο  που  είναι  σήμερα,  αλλά  στο  κέντρο  της  κάτω  πλατείας. Η  μεταφορά  του  και  το  στήσιμο  στη  τωρινή  του  θέση  έγινε  λίγο  αργότερα  από  τον  ίδιο  τον  Μελίρρυτο  και  από  τότε   έχει  γίνει  το  σύμβολο  της  πόλης.

Στην  ίδια  πλατεία , της  25ης  Μαρτίου  δεν  παραλείπουμε  να  επισκεφθούμε  την  εκκλησία  του  Αγίου  Αθανασίου, την  Μητρόπολη  των  Ιωαννίνων  με  το  ξυλόγλυπτο  τέμπλο.Στο  διπλανό  παρεκκλήσι  βρίσκεται  ο  τάφος  του  Νεομάρτυρα  Αγίου  Γεωργίου  των  Ιωαννίνων που  μαρτύρησε  το1838,  με  τοιχογραφίες  από  το  μαρτύριό  του.  Το  κτίριο  της  Ζωσιμαίας  βιβλιοθήκης  στο  κέντρο  της  πόλης   που  είναι  και  σήμερα  μια  από  τις  καλύτερες  περιφερειακές  βιβλιοθήκες  της  χώρας  είναι  και  αυτό  έργο  του  Μελλίρυτου.

Η  ανέγερση  του  κτιρίου  χρονολογείται  στις  αρχές  του  αιώνα. Ηταν  μονώροφο  και  αρχικά  σχεδιάστηκε  για  Δημοτικά  Λουτρά. Αργότερα  αναμορφώθηκε  και  προστέθηκε  ένας  όροφος  για  να  στεγάσει  τη  βιβλιοθήκη.

Ενα  από  τα  πιο  αντιπροσωπευτικά  έργα  του  επίσης, είναι  το  Ταχυδρομείο  στη  γωνία  28ης  Οκτωβρίου  και  Μάρκου  Μπότσαρη το  οποίο  αφού  γλίτωσε  την  κατεδάφηση  το  1975, αποκαταστάθηκε  στην  αρχική  του  μορφή  το  1985.

Πρόκεται  για  συμμετρικό  διώροφο  κτίριο  του  1905, με  προσεγμένη  κατασκευή, επιλεγμένα  νεοκλασικά  στοιχεία, κεντρικό  αέτωμα  και  κορινθιακά  επίκρανα  στις  γωνίες  των  ορόφων το  οποίο  είναι  ένα  κόσμημα  για  την  πόλη.

Για  να  σχεδιάσει  το  κτίριο  της  Ζωσιμαίας  Σχολής, ο  Μελίρρυτος, συνειδητά  αντέγραψε  την  πρόσοψη  του  Πανεπιστημίου  της  Αθήνας, που  είχε  σχεδιάσει  ο  Χάνσεν  από  το  1841. Το  έκανε  αυτό  συμβολικά  για  να  καταδείξει  ότι  η  Ζωσιμαία  Σχολή  ήταν  ίδρυμα  πανεπιστημιακού  επιπέδου. Σήμερα  το  ιστορικό  κτίριο  στεγάζει  σχολεία  της  Μέσης  Εκπαίδευσης.

Αλλα  γνωστά  νεοκλασικά  του  Μελίρρυτου  είναι  το  Οικοτροφείο  Θηλέων  στο  λόφο  Βελισσαρίου  και  πιθανώς  το  θέατρο <<Ολύμπια>>, στην  οδό  Ανεξαρτησίας.

Αφήνουμε  την  περιπλάνησή  μας  στα  νεοκλασικά  των  Ιωαννίνων  και  κατευθυνόμαστε  στην  καρδιά  της  παλιάς  αγοράς, στην  οδό  Στουρνάρα, που  είναι  ο  μοναδικός  δρόμος  που  σώθηκε  από  την  πυρκαγιά  του  1869.

Εδώ  μπορούμε  να  φανταστούμε  πως  περίπου  ήταν  η  εικόνα  της  πόλης  επί  τουρκοκρατίας  καθώς  ήταν  και  ο  δρόμος  που  στέγαζε  τα  καταστήματα  με  τα  ακριβά  και  πολύτιμα  εμπορεύματ,  κυρίως  κοσμήματα  και  χειροτεχνήματα.

Η  κάθε  συντεχνία  στα  Γιάννενα  είχε  το  δικό  της  δρόμο  που  συγκέντρωνε  τα  μαγαζιά  της. Η  οδός  Ζάππα  έχει  το  προνόμιο  να  είναι  η  μοναδική  που  φιλοξενεί  και  σήμερα  καταστήματα , που  η  ιστορία  τους  χάνεται  στο  βάθος  του  χρόνου.Ειναι  η  οδός  των <<καλατζήδων>>, των <<χαλκωματάδων>> και  των  <<ορειχαλκουργών>>.

Οι  τεχνίτες  αυτοί  δημιούργησαν  στα  Γιάννενα  μια  ανεκτίμητη  παράδοση  με  μια  δύσκολη  τέχνη  που  συνεχίζει  και  σήμερα  να  ακμάζει  στην  Ηπειρωτική  πρωτεύουσα.

Στους  κεντρικούς  δρόμους , σε  κάθε  βήμα  συναντάμε  πολλά  εργαστήρια  αργυροχοίας, μια  ακόμη  τέχνη  με  παράδοση  στην  Ηπειρο.

Η  αργυροχοία  ακμάζει  την  περίοδο  του  Δεσποτάτου  της  Ηπείρου, τη  μεγάλη  της  όμως  άνθιση  τη  γνώρισε  το  18ο  και  τον  19ο  αιώνα, εποχή  που  τα  Γιάννενα  είχαν  αναδειχθεί  σ’ένα από  τα  μεγαλύτερα  εμπορικά  και  καλλιτεχνικά  κέντρα  των  Βαλκανίων.Οι  Γιαννιώτες  τεχνίτες, αντλώντας  έμπνευση  από  τα  έργα  της  αρχαίας  ελληνικής  παράδοσης  και  της  βυζαντινής  τέχνης, σε  συνδιασμό  με  την  ηπειρώτικη  καλαισθησία, έκαναν  έντονη  την  παρουσία  τους στην  ιστορία  της  Ελληνικής  Αργυροχοίας.

Η  ιδιαιτερότητα  της  Γιαννιώτικης  τεχνικής, εκφράζεται  κυρίως  με  τους  τρόπους  κατασκευής, όπως  είναι  το  σφυρήλατο,το  φουσκωτό  η  σκαλιστό, το  συρματερό  η  φελιγκράν  και  το  σαβάτι. Σήμερα  στα  Γιάννενα  οι  αργυροχόοι  εξακολουθούν  να  δημιουργούν  τα  χειροποίητα  προϊόντα  υψηλής  ποιότητας  και  τελειότητας  εφάμιλης  του  παρελθόντος.

Στα  χρόνια  του  μεσοπολέμου  η  πόλη  είχε  πολύ  μικρή  εξέλιξη. Το  1928  στα  Γιάννενα  κατοικούν  21500  κάτοικοι, ενώ  ο  τουρκικός  πληθυσμός  έχει  έχει  φύγει. Η  βιομηχανική  ανάπτυξη, αλλά  κυρίως  η  καινούργια  διάρθρωση  του  παραγωγικού  δυναμικού, μέσα  στο  διευρημένο  εθνικό  κράτος, επαναπροσδιορίζουν  το  ρόλο  της  πόλης  στην  οικονομική  και  κοινωνική  ζωή.

Πολλοί  βιοτεχνικοί  κλάδοι  που  παλαιότερα  ανθούσαν  παρακμάζουν  και  ορισμένοι  σχεδόν  εξαφανίζονται.Είναι  χαρακτηριστικό  ότι  το  1928 υπάρχουν  μόνο  25  βυρσοδεψία(ταμπάκικα), που  απασχολούν  μόλις  50  άτομα.

Τη  μετάβαση  αυτή  από  τον  κόσμο  της  βιοτεχνικής  πόλης, σ’έναν καινούργιο  όπου  οι  ανθρώπινες  σχέσεις  αλλά  και  οι  σχέσεις  των  ανθρώπων  με  τα  πράγματα  αλλάζουν,  την  περιγράφει  με  τον  πλέον  εύστοχο  τρόπο  ο  Δημήτρης  Χατζής , στο <<Τέλος  της  μικρής  μας  πόλης>>.

<<…Δίπλα  στο  μεγάλο  δρόμο  του  παζαριού  από  δω  κι  από  κεί, μέσα  στα  στενά  δρομάκια  που  τα  λέγανε  μπιζιστένια, δούλευαν  οι  χαλκωματάδες, οι  τσαρουχάδες. Οι  μηχανές  τους  παίρνανε  το  ψωμί  και  πολεμούσαν  ακόμα  να  τα  βγάλουν  πέρα  με  τα  δυό  τους  χέρια…>>.

<<…Ετσι  ο  πρώτος  ταμπάκος, στάθηκε  στο  παζάρι  και  πούλησε  το  κυνήγι  του- ύστερα  πήγανε  κι  άλλοι.Πίσω  του  εκείνη  τη  μέρα  οι  σάλπιγγες  των  νέων

καιρών,  γκρέμιζαν  από  θεμέλια  τα  τείχη  της  ταμπάκικης  Ιεριχούς  μέσα  σε  πανδαιμόνιο  απ’ ουρλιαχτά  μηχανών…>>   .

Τα  Γιάννενα  σήμερα  έχουν  εξελιχθεί  σε  μια  μεγαλούπολη , με  πληθυσμό  πάνω  από  εκατό  χιλιάδες  κατοίκους,  μια  αύξηση  εκρηκτική , αν  συγκριθεί  με  τους  σαράντα  χιλιάδες  που  είχε  το  1971,  η  οποία  εγκυμονεί  πολλούς  κινδύνους  για  την  παραδοσιακή  εικόνα  της .

Παίρνουμε  το  δρόμο  της  επιστροφής,  αυτή  τη  φορά  από  την  βόρεια  έξοδο  της  πόλης ,με  κατεύθυνση  το  Μέτσοβο και  αρχίζουμε  να  ανηφορίζουμε  τις  απότομες  στροφές  του  δρόμου  που  σκαρφαλώνει  στο  Μιτσικέλι απολαμβάνοντας  από  ψηλά  τη  θέα  της  περίκλειστης  από  βουνά  πόλης  με  τη  λίμνη  της,  καθώς  καθρεφτίζεται  μέσα  σε  άπειρους  αντικατοπτρισμούς  που  δημιουργεί  η  γυαλάδα  του  ήλιου  και  μας  φέρνει  στη  σκέψη  το  ποίημα  του  Μιχάλη  Γκανά, <<Γυάλινα  Γιάννενα>>.

<<…Χάραξε  ο  τόπος  με  βουνά  πολλά

κι  ανάτελλε  τα  ζωντανά  του,

καλούς  ανθρώπους  και  κακούς ,

νυφίτσες, αλεπούδες,

μια  λίμνη  ως  κόρην  οφθαλμού

και  κάστρα  πατημένα.

Θά’ναι  τα  Γιάννενα , ψιθύρισα

στο  χιόνι  και  στον  άγριο  καιρό

γυάλινα  και  μαλαματένια…>>.

GRAMI

 

Βιβλιογραφία:

-Αναστάσιου  Ι. Παπασταύρου: Ιωαννίνων  Εγκώμιον

-Βασίλη  Νασιάκου:Σύγχρονη  Πολιτισμική  Γεωγραφία

-Δημήτρη  Χατζή: Το  τέλος  της  μικρής  μας  πόλης

-Δήμητρας  Ρογκοτή-Κυριοπούλου:Γιάννινα

-Βασίλη  Μάργαρη: Συγγραφείς  και  Λογοτέχνες  των  Ιωαννίνων

-Αλέξανδρου  Φαρμάκη:Επαινος  Ηπειρωτών

[td_block_14 custom_title=»Διάβασε Ακόμη» category_id=»26″ sort=»random_7_day» limit=»6″]

Παλιό Μαυρονόρος, ένα χωριό της Ηπείρου

Παλιό Μαυρονόρος ένα μνημείο χτισμένο εκεί

όπου η γαλήνη της φύσης συναντά την αρμονία των χρωμάτων

<< Ξέρεις τα σπίτια πεισματώνουν εύκολα σαν τα ξεγυμνώσεις   >>

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ

DIAXORISTIKI GRAMMI

 

 

vassilis-lappas-november-23Κείμενα Κώστας Χριστοφιλόπουλος
Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

Συλλογή Φωτογραφίας «Παλιό Μαυρονόρος»

Και στο παλιό Μαυρονόρος, ένα χωριό της Ηπείρου, τα σπίτια ξεγυμνώθηκαν από το 1964.

 

 

Από τότε έχει να καπνίσει τζάκι στο χωριό, από το οποίο ξεκίνησε η αρχιτεκτονική των διώροφων πέτρινων αρχοντικών που αργότερα εξαπλώθηκε σ’ ολόκληρη την περιοχή.
Όλα τα σπίτια είναι χτισμένα με πέτρα λαξευμένη και ξύλα δουλεμένα από τους Ηπειρώτες μαστόρους

VASSILIS_LAPPAS_08_03_2016Τι να είναι άραγε αυτό που μας τραβάει να επισκεπτούμε αυτά τα ερείπια;

Ποια αόρατη δύναμη μας σπρώχνει μέσα από κακοτράχαλους δρόμους και επικίνδυνα μονοπάτια, να ακούσουμε τους ήχους τους;

Γιατί τα ερείπια αυτά έχουν φωνή.

Εκπέμπουν ήχους μυστικούς.  Όχι τους ήχους του παρελθόντος, όπου οι φωνές των αγρίων πουλιών του βουνού έκαναν συναυλία μαζί με τις φωνές των κατοιδίων και των ανθρώπων.  Είναι οι ήχοι που φέρνει ο άνεμος περνώντας μέσα απ` τα κρεμασμένα παράθυρα, τις ξεχαρβαλωμένες πόρτες και τους μισογκρεμισμένους τοίχους, διατρέχοντας το χρόνο.

PALIO-MAYRONOROS-VASSILIS-LAPPAS-0037Γιατί ο χρόνος ήταν ελάχιστος και τώρα έγινε απέραντος σ` αυτό το ορεινό τοπίο που κάποτε έσφυζε από ζωή  Και τα χρώματα! Αυτή η πανδαισία των χρωμάτων, που κάθε στιγμή αλλάζουν γιατί το εκτυφλωτικό φως δημιουργεί ένα ανεπανάληπτο εικαστικό γεγονός. Καθώς ο ήλιος κρύβεται και εμφανίζεται διαρκώς πίσω από διάφανη συννεφιά, παίζει με τα ερείπια δημιουργώντας μια αέναη κίνηση σκιών. Μια κίνηση που σου δίνει την αίσθηση ότι εδώ τίποτα δεν έχει πεθάνει, ότι  η ζωή συνεχίζεται.

« Ξέρεις τα σπίτια πεισμώνουν εύκολα, σαν τα γυμνώσεις », γράφει ο Γιώργος Σεφέρης.

PALIO-MAYRONOROS-VASSILIS-LAPPAS-0026Και το παλιό Μαυρονόρος πάνω στη βουνοκορφή της ηπείρου, ζώντας τη φθορά ξεγυμνωμένο, ενσωματώνεται στο γαλήνιο τοπίο και περιμένει τους απαιτητικούς επισκέπτες, που σε πείσμα του κακοτράχαλου δρόμου φθάνουν ως εδώ.

Από το 1964 έχει να καπνίσει τζάκι στο Παλιό Μαυρονόρος, όταν και ο τελευταίος κάτοικος το εγκατέλειψε για να  εγκατασταθεί στο Νέο Μαυρονόρος. Όμως εδώ ξεκίνησε το 1866, που πρωτοκατοικήθηκε, η αρχιτεκτονική των διώροφων πέτρινων αρχοντικών που εξαπλώθηκε αργότερα σε όλα τα χωριά της Ηπείρου. Όλα τα σπίτια, χτισμένα με πέτρα λαξευμένη από Ηπειρώτες μαστόρους και ξύλα δουλεμένα με το χέρι, είναι διώροφα με χαρακτηριστικό την πίντσα, το υπόγειο κελάρι. Η διαδρομή είναι δύσκολη, ο δρόμος δύσβατος το τοπίο όμως μαγευτικό.

PALIO-MAYRONOROS-VASSILIS-LAPPAS-0043Από την περιοχή Αλώνια, πάνω απ’ το βράχο ο επισκέπτης μπορεί να δει απ’ τη μία μεριά το φαράγγι του Βίκου και από την άλλη την κακαβιά. Οι πρώτοι κάτοικοι του διάλεξαν αυτή την τοποθεσία, κυρίως γιατί μπορούσαν να εποπτεύσουν το γύρω χώρο, να οργανώνουν την άμυνα τους από τις επιθέσεις των Τουρκαλβανών και επειδή υπήρχε  άφθονο νερό.

Ήταν είκοσι οχτώ οικογένειες που ξεκίνησαν από το χωριό Γλούστα, κεφαλοχώρι της Θεσπρωτίας, που βρίσκεται στο βουνό Στουπίτσα ή Μαυρονόρος – και σε ανάμνηση έδωσαν στο χωριό τους το όνομα αυτό.

PALIO-MAYRONOROS-VASSILIS-LAPPAS-002Η ζωή εδώ ήταν δύσκολη. Όμως οι Μαυρονορίτες, επειδή ήταν εργατικοί, δημιούργησαν μεγάλες περιούσιες παλεύοντας με τις κακοτράχαλες πλαγιές του κασιδιάρη και γεμίζοντας αμπέλια την περιοχή που τους παραχώρησε ο Εγιουπ Πασάς.

Ήταν και οι πιο φημισμένοι χτίστες τις εποχής αυτής. Σχεδόν όλες οι εκκλησίες των γύρω χωριών ήταν από Μαυρονορίτικα χέρια. Το ίδιο και τα σχολεία και πάρα πολλές γέφυρες.

Όμως το μεγαλύτερο πρόβλημα που είχαν ν’ αντιμετωπίσουν οι κάτοικοι του Μαυρονόρος ήταν οι πολλές συμμορίες Τουρκαλβανών που λεηλατούσαν τα χωριά.

PALIO-MAYRONOROS-VASSILIS-LAPPAS-0028Για το λόγο αυτό όλοι οι κάτοικοι ήταν οπλισμένοι και οργανωμένοι στο Ηπειρωτικό κομιτάτο, που το συντηρούσε η Ηπειρωτική Εταιρεία, η οποία είχε ιδρυθεί στις 25 Μαρτίου του 1906 και εκτός από την ανάγκη για άμυνα περίμεναν το σύνθημα για απελευθερωτικό αγώνα.

Το 1866 εγκαταστάθηκαν οι Μαυρονορίτες στην πογδόριανη και από το1886 την περιοχή την έδωσε  ο σουλτάνος στον αρχιστράτηγο των τούρκικων δυνάμεων Εγιούπ πασά, ο οποίος είχε νικήσει τις Σερβικές δυνάμεις στο Αλεξινάρ της Γιουγκοσλαβίας.   Φαίνεται ότι επρόκειτο για προοδευτικό άνθρωπο, γιατί έδωσε άδεια στους κατοίκους να φυτέψουν αμπέλια, στην τοποθεσία που λέγεται Νταιρέδες η Ντερεκέδες, που θα πει τοποθεσία κατάλληλη για καρποφόρα δένδρα. Φύτεψαν οι Μαυρονορίτες γύρω στα 850 στρέμματα αμπέλια και έβγαζαν το χρόνο περίπου 700.000 με 800.000 οκάδες κρασί και 100.000 με 120.000 τσίπουρο.  Είχε καταφέρει δε ο Εγιούπ πασάς και είχε φέρει κλήματα και οπωροφόρα δένδρα από την πατρίδα του την Προύσα  Έτσι, οι πρόσφυγες από την Γλούστα της Θεσπρωτίας προόδευσαν, έχτισαν τα αρχοντικά τους και έγιναν αγαπητοί στους ντόπιους κατοίκους των γύρω χωριών.

PALIO-MAYRONOROS-VASSILIS-LAPPAS-0062Ονομαστό έχει μείνει το γλέντι στο πανηγύρι του Μαυρονόρος που γινόταν στις 20 Μαΐου και γιορταζόταν η ανακομιδή των λειψάνων του Αγ. Νικολάου.   Ανήμερα του πανηγυριού όλοι οι Μαυρονορίτες, καθώς και οι φιλοξενούμενοι τους από τις γύρω περιοχές, με αρματωμένα τα μουλάρια τους, με χρωματιστές κουβέρτες και παρδαλά κιλίμια κατηφόριζαν με τις γυναίκες τους και τα παιδιά τους στο ξωκλήσι του Αγ. Νικολάου που βρίσκεται σήμερα πίσω από την κεντρική εκκλησία του νέου Μαυρονόρος Ευαγγελίστρια. Όπως γράφει ο Γιάννης Μούτσιος στα «Πανοχώρια της Μουργκάνας», μετά τον Εμφύλιο το παλιό Μαυρονόρος ακολούθησε τη μοίρα των ορεινών οικισμών της χώρας, που εγκαταλείφθηκαν από τους κατοίκους τους είτε για να εγκατασταθούν στις πόλεις όπου η ζωή ήταν ευκολότερη είτε να πάρουν το δρόμο της ξενιτιάς. Σήμερα τα ερειπωμένα διώροφα αντιστέκονται στη φθορά για να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη αλλά και την ιστορία τους.
PALIO-MAYRONOROS-VASSILIS-LAPPAS-009Γιατί το καθένα από αυτά έχει μια δική του ιστορία να διηγηθεί.  Βαδίσαμε πολλή ώρα πάνω στους απάτητους βράχους με κίνδυνο από στιγμή σε στιγμή να τσακιστούμε. Το αυτοκίνητο το εγκαταλείψαμε νωρίς, καθώς υπήρχε η βεβαιότητα ότι θα το αφήναμε για πάντα κειμήλιο στο βουνό.  Ο σκύλος ο ντόπιος σύντροφος μας έπειτα από αρκετή ώρα ανάβασης μας εγκατέλειψε, γυρεύοντας λιγότερο ριψοκίνδυνη παρέα. Όταν φθάσαμε όμως όλη η κούραση εξαφανίσθηκε.  Τα υπέροχα διώροφα ερείπια, με τα χόρτα και τα λουλούδια να δίνουν ζωή στους αρμούς τους, μας έφερναν στο νου τα « Ελεγεία της οξωπετρας » του Οδυσσέα Ελύτη.

«….με Κόρες πέτρινες και που κρατούν λουλούδια. Θα `ναι νύχτα και Αύγουστος.   Τότε που αλλάζουν των αστερισμών οι βάρδιες. Και τα βουνά ελαφρά. Γιομάτα σκοτεινών αέρα στέκουν  λίγο πιο πάνω απ’ τη γραμμή  του ορίζοντα…..».

PALIO-MAYRONOROS-VASSILIS-LAPPAS-0041Η ομορφιά, το αρμονικό δέσιμο της πέτρας με το ηπειρωτικό τοπίο δεν σ’ αφήνει να σκεφτείς την εγκατάλειψη ενός μέρους που κάποτε ήταν γεμάτο ζωή.

Ίσως να ολοκληρώθηκε κι εδώ ακόμη ένας κύκλος, και τώρα μπαίνουμε σε μια νέα φάση τη φάση της υπέροχης παραίτησης και της ενσωμάτωσης της πέτρας στον τόπο που τη γέννησε, θυμίζοντας μας όμως έντονα τη μαστοριά και το μεράκι των ανθρώπων που τη δούλεψαν.

 


klgallery-radio-logo-002Ακούστε τώρα ζωντανά το ταξίδι μας στην Ιστορία της μουσικης με τη Δάφνη Ζαχαριάδου στο  KL GALLERY WEB RADIO  απολαμβάνοντας πολλή και καλή μουσική όλο το 24ωρο

 

 

Λίμνη Παμβώτιδα

Ποίηση: Δημήτρης Η. Λούκας (Πρόεδρος Ένωσης Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος – ΕΔΣΤΕ-)
Φωτογραφία: Βασίλης Λάππας

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_008Αυτή η λίμνη που όλο αλλάζει πρόσωπο
ίδιο μ` αυτό που τρεμοπαίζει στων εραστών τα μάτια,
αυτή η λίμνη πρέπει να χει την παιδική μου ηλικία,
όταν το θέρος μου κάλυπτε τη μνήμη με τις φωνές των τζιτζικιών.

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_006

Το πρωινό στην Παμβώτιδα όλα ευφραίνονται
κάτω από το χρυσό φως του ήλιου
κι όλα έχουν ένα σημαντικό όνομα
και μέσα σ` αυτό ανθοφορούνε.

 

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0011Ο πρώτος ίσκιος των δένδρων μακρύς και διάφανος
μια χρυσόσκονη σκορπιέται στον αγέρα  κι ο ήλιος ψηλά ρίχνει το φως του στην απεραντοσύνη σου
και σε γιομίζει χρώματα και γλυκό ψίθυρο ζωής.

Νιώθω τριγύρω μου τον έντονο παλμό σου από εκατομμύρια ζωές να κοχλάζουν σιωπηλά, λιώνω δίπλα VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0014στα νερά σου που με ανανεώνουν και αισθάνομαι τη σιγή, τη λάσπη, τη ζεστή, την υγρασία.

Το μεσημέρι τ` αγέρι σηκώνεται σαν στεναγμός βαρύς κι αναδεύει τα δένδρα με ψιθυρίσματα καλέστηκα κι ύστερα φεύγει στροβιλίζεται καταμεσίς στη λίμνη υψώνοντας μια σκάλα θεόρατη, φανταστική, μυστική.

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0010Μετά τ` αγέρι μισεύει μακριά και η λίμνη κοιμάται βαθιά σε έναν ύπνο χαύνωσης γιομάτο από πνεύματα του καταμεσήμερο, που τρελαίνονται στο φως, στο φως που πέφτει σαν μια αόρατη και σιωπηλή βροχή.

Βγαίνεις λίμνη μου, μέσα από την πορεία των άστρων, στης μέρας το φως και γίνεσαι γλυκός κυματιστός. χάνεις το σχήμα σου τις ωρεστις VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_009απογευματινές και εξέρχεσαι, σαν μύθος, σαν θρύλος, στ` ακρογιάλι.

Αναπνέεις σιωπηλή και οι μνήμες σου, φως, ιδεόγραμμα των βράχων μιας ιστορίας πανάρχαιας, ενώ στα έγκατα σου δίχως χρόνο κοιμάται η κυρά αφροσύνη κι ονειρεύεται.

Η Άμνια υγρασία και η άχρωμη επένδυση των σχημάτων, η VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_001απλούστευση των ωρών γοητεύουν, καθώς ο χρόνος είναι γιομάτος από ιστορία, όπου μερικοί παραλίμνια περπατώντας την ανιχνεύουν.

Περπατώ και γω δίπλα σου ακροπατώντας στην όχθη σου την ανθρώπινη που με συντριβεί, μικραίνει ο κόσμος μου στου εσπερινού το μεγαλείο, πικρή η μνήμη μου, μικρός πόνος στους VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_002ήχους της νύχτας

Μας ενώνεις με τα μικρά σου κύματα και το νησάκι σου, τα σχοινιά που συγκρατούν τις βάρκες σου δένουν τις λέξεις στους κόμπους τους, τις λέξεις αγάπη, απόγνωση, προσευχή τις λέξεις που απευθύνουμε σε σένα .

 

VASSILIS_LAPPAS_PAMVOTIDA_IOANNINON_0017Καθισμένος στην όχθη σου θέλω να σε ρωτήσω, Παμβώτιδα, να γνωρίσω τα μυστικά σου, θέλω να σε ρωτήσω, η ψυχή μου επιθυμεί να σε ρωτήσει, λίμνη μου , τι ποθείς, προς τα πού γλιστράς, πως ζεις;

Βίκος: Ωδή στη Φύση

 

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0014

 ΩΔΗ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Φωτογραφία Σκηνοθεσία

ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΑΠΠΑΣ

600_400_auto_100_unitedkingdom


Το  μεγαλείο της ηπειρωτικής  υπαίθρου  με τις απρόσμενες εναλλαγές, την εντυπωσιακή    πολυχρωμία, με τις κορυφές των βουνών να χάνονται  μέσα στα σύννεφα, λουλούδια ν`ανθίζουν μέσα στην πέτρα, κρυστάλλινα νερά  μέσα από τις αναρίθμητες πηγές, τα παιχνίδια του ήλιου μέσα στα γαλήνεα νερά μιας λίμνης,  την θαυμαστή αρχιτεκτονική  των σπιτιών και των εκκλησιαστικών  μνημείων, αυτά είναι λίγα απ` αυτά που θα μαγέψουν τον επισκέπτη τα πανέμορφα χωριά των ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

 

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-009Η γραφή είναι δύσκολη, και δεν προσφέρεται για ερμηνείες πρόχειρες. Για να το νιώσεις πρέπει να το δεις, χρειάζεται ν` ανεβείς στις βουνοκορφές ν` αφήσεις το μάτι  να πλανηθεί, να καταδυθείς στα έγκατα τις ιστορίας, για ν` ανασύρεις απ` εκεί  θησαυρούς  αρίφνητους,  να σεργιανίσεις στα έρημα   καλντερίμια  των χωριών του, με συντροφιά  τις μνήμες των ανθρώπων, για να πιάσεις  τον παλμό  μιας εποχής  που  χάθηκε, χωρίς ελπίδα επιστροφής. Να περπατήσεις  και να σκαρφαλώσεις σε απόκρημνες πλαγιές της παρθένας φύσης , σπάνια απόλαυση στην εποχή μας. Ο Βίκος έχει πολλά μυστικά, και μόνο οι άνθρωποι που έγιναν ένα με  αυτόν τα γνωρίζουν. Το θέαμα είναι βέβαια δημιουργός συναισθημάτων σ` αυτή τη διαδρομή των αιώνων.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-003Στα πανέμορφα αυτά χωριά, και τις γύρω περιοχές, όπου από μικρός έκανα τα πρώτα μου βήματα στη φωτογραφία, αφιερώνοντας απεριόριστο χρόνο σε όλους αυτούς τους ατελείωτους περιπάτους μου, όπου πάντα πίστευα ότι είμαι ο μοναδικός που γνωρίζει  τα πανέμορφα αυτά χωριά τόσο καλά, μα κάθε φορά που τα βήματα μου με οδηγούν εκεί να περιπλανιέμαι μέσα στα βαθύσκιωτα δάση, και στην χαράδρα του Βίκου, ανακαλύπτω και κάτι καινούργιο, κάτι πρωτόγνωρο, κάτι μοναδικό.
Έζησα από κοντά όλες τις αλλαγές των εποχών. Τα είδα ντυμένα στα λευκά, ανέπνευσα τη μυρωδιά της πρώτης βροχής του φθινοπώρου,  ένιωσα βλέποντας τα φύλλα να πέφτουν, τη ζωή που χάνετε , για να προετοιμάσει μια καινούργια, είδα τα γυμνά  δένδρα να ντύνονται, και το χώμα να γίνεται πράσινο, τα  μπουμπούκια ν` ανθίζουν, και τα χελιδόνια να χτίζουν ξανά τις φωλιές τους στις βεράντες των ερειπωμένων σπιτιών. Αφουγκράσθηκα  τις μυστικές  κλήσεις  της γης  που κρατούσε  κοντά της σε παλιούς καιρούς τους ανθρώπους δεμένους, και ενωμένους μαζί  της. Από τα λίγα, και μοναδικά γεροντάκια,  έμαθα τις ιστορίες τους γι` αυτά που ζήσανε και είδανε μένοντας πιστοί σ` αυτό που εμείς δεν καταδεχτήκαμε ούτε καν να το ακούσουμε.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-004Στους ατελείωτους περιπάτους μου, γνώρισα και αγάπησα τα Ζαγοροχώρια, πόνεσα βλέποντας την αδιαφορία μας προς το τοπίο, την καταπάτηση και καταστροφή των εκκλησιαστικών μνημείων, την παραχάραξη της ιστορίας και του πολιτισμού του  εθνικού  μας σε ομορφιά πλούτου. Ένιωσα την ανάγκη, που έχουν να μας έχουν όλους κοντά τους, για να μπορέσουμε να διατηρήσουμε και να προστατέψουμε ζωντανό αυτόν τον εθνικό μας πλούτο, που κράτησε με θυσίες στον τόπο αυτό επί αιώνες τον πολιτισμό του, και την ιστορία  του.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0035Δεν θα μπορέσω να ξεχάσω τις ατελείωτες ώρες καθισμένος στην άκρη στο βάλτο λίγο έξω από το χωριό Κουκλιοί, περιμένοντας  να δω  μια καινούργια μέρα ν` αρχίζει, με τις πρώτες ακτίνες του ήλιου να ξεπροβάλουν σε όλο τους το μεγαλείο, πίσω από τα κλαδιά των δένδρων, μέσα από την πρωινή ομίχλη, ακούγοντας την χαρμόσυνη καλημέρα των πουλιών, και το αεράκι να  σχίζει τις καλαμιές του βάλτου, απολαμβάνοντας την πλούσια πολυχρωμία, και τα παιχνίδια του ήλιου μέσα στα γαλήνεα νερά του, την ψυχική ηρεμία που τόσο πολύ ανάγκη την έχουμε και δεν μπορούμε να την βρούμε εδώ στις μεγάλες πόλεις  του τσιμέντου και του καυσαερίου.
Το δέος που νιώθεις αντικρίζοντας την θεογέφυρα  με τα ορμητικά νερά, και τα πανύψηλα πλατάνια , μέσα στο χρόνο και στο χώρο, που όταν τα κοιτάς από κάτω, νιώθεις το μεγαλείο τους και την προσπάθεια  ν` αγγίξουν  με τα κλαδιά τους  τον ήλιο.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0021Το  παλιό Μαυρονόρος, μια μεγαλοπρεπή παρουσία  στην κορυφή του βουνού, εγκαταλελειμμένο από τους κατοίκους του στις αρχές του αιώνα μας , ατενίζει  επιβλητικά   από ψηλά την μοίρα και των  υπολοίπων  χωριών. Ήτανε  Άνοιξη όταν  τα βήματα μου με οδήγησαν  για πρώτη φορά  κοντά του, και το μόνο που αντικρίζεις μέσα από την νεκρική σιγή που πλανιέται πάνω από το χωριό, είναι  λίγα λουλούδια  ανθισμένα στις πόρτες και τα παράθυρα των   μισογκρεμισμένων  σπιτιών, από τη φθορά  του χρόνου. Σπίτια διώροφα αρχοντικά,  με τις αυλές και τα τζάκια έτοιμα  να μας δεχθούν και πάλι κοντά τους, για να μας  μιλήσουνε  για  την ιστορία τους,  και τον πολιτισμό τους, που άντρωσαν  με θυσίες τόσα χρόνια.  Η πληγή δεν έκλεισε , παρέμεινε  εκεί, για να μαρτυράει  τις χθόνιες λειτουργίες σ` εποχές που χάνονται στα βάθη της αιωνιότητας. Φεύγοντας  το μήνυμα παραμένει βαθιά μέσα στην  καρδιά, και ο φόβος  για το αύριο πιο μεγάλος .

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0037Η Δρακόλιμνη μια μοναδική νότα, συνθέτει και αυτή  με την σειρά της την μαγεία του πανέμορφου αυτού  τοπίου .  Η μαγεία του άγνωστου, το αμέτρητο βάθος της , οι μύθοι  που την ακολουθούν , όλα αυτά συνθέτουν  την μοναδικότητα του  παρθένου τοπίου. Η ανάβαση είναι δύσκολη και απαιτεί πολλές ώρες, η καλύτερη εποχή  χωρίς περιπέτειες είναι τον μήνα  Αύγουστο. Νερό για την ανάβαση δεν θα χρειαστούμε, οι πηγές είναι πολλές  και το νερό πόσιμο. Το καταφύγιο παραμένει ανοικτό τους περισσότερους μήνες του έτους.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0038Ο πολυσύνθετος σχεδιασμός του τοπίου, μέσα στην χαράδρα του Βίκου, μαρτυράει τον πραγματικό καλλιτέχνη, τη φύση, που έμαθε να συγκλονίζει τον περπατητή με τις πινελιές της, και να τον ανταμείβει  για την αγάπη που της δείχνει, και αν είναι τυχερός  πράγμα πολύ δύσκολο, ίσως  δη και το μύκητα Πνεύμονα . Ένα μύκητα, μοναδικό στην Ελλάδα, κρυμμένο μέσα σε μικρές σπηλιές, που για να επιβιώσει  πρέπει η μόλυνση του περιβάλλοντος να είναι στο μηδέν, όπως είναι στην χαράδρα του Βίκου .
Αφθονότερα όμως τα Βυζαντινά μνημεία, μοναστήρια και εκκλησίες , εγκαταλελειμμένα στην τύχη τους  και στον χρόνο, με αναρίθμητους  θρησκευτικούς  θησαυρούς.
Η ιερά μονή Στομίου χτισμένη το 1412 σε μια εξέδρα  της Γκαμήλας, στη χαράδρα του Αώου.
VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-0017Η  ιερά μονή Σπηλαιώτισσας  στην Αρίστη χτισμένη το 1579, μεγαλοπρεπή, υπερήφανη, χτισμένη  πάνω στα βράχια, με πολλές Αγιογραφίες, και κειμήλια
Η ιερά μονή της Αγίας Παρασκευής στο Μονοδένδρι  χτισμένη μέσα στην χαράδρα του Βίκου το 1412  με μοναδική θέα προς την χαράδρα του Βίκου.
Η  ιερά μονή  Σωσίνου στο Παρακάλαμο  με άγνωστη ημερομηνία ίδρυσης,  και πολλά ακόμη εκκλησιαστικά μνημεία  που μαρτυρούν την αγάπη και το σεβασμό  των προγόνων  μας προς την θρησκεία  μας.

VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-008Μην  πεις ποτέ ότι με όλα αυτά τελείωσες . Οι εκπλήξεις στα πανέμορφα  αυτά χωριά δεν τελειώνουν ποτέ , η πνοή των ανθρώπων πλανιέται διάχυτη, πάνω από τα ερειπωμένα χωριά αποτυπωμένη  στα άψυχα,  για να μαρτυρούν τις μνήμες που επιβιώνουν, από το βάλσαμο που έχυσε η φύση  μέσα από τα σπλάχνα των βράχων.
VASSILIS-LAPPAS-ODE-TO-NATURE-004Στα πανέμορφα αυτά χωριά, το κακό  δεν έχει πάρει ακόμη μεγάλες διαστάσεις, το μεγάλο χτύπημα είναι στο ζωικό μας πλούτο που τείνει  με εξαφάνιση, από την ασυδοσία των ντόπιων και ξένων που κυνηγούν δίχως μέτρο και συμπόνια .
Η επενέργεια εδώ είναι μεγάλης διάρκειας δίχως θορύβους  και ξέρει να συγκλονίζει τον άνθρωπο που είναι κατά μεγάλο μέρος δημιούργημα του τόπου που ζει.